Nieuws abortus

Argentinië dichter bij legalisering abortus – in Buenos Aires wordt alvast gefeest

Argentinië heeft een historische stap gezet naar het legaliseren van abortus. Het parlement stemde donderdag na een marathonzitting van 23 uur voor het wetsvoorstel. De Senaat moet zich er nu ook nog over buigen, maar in de straten van Buenos Aires vierde de vrouwenbeweging vandaag alvast uitbundig feest. Argentinië zou na Uruguay het tweede land in Latijns-Amerika kunnen worden dat abortus heeft gelegaliseerd.

Voorstander van abortus buiten het Argentijnse Congres in Buenos Aires. Foto AFP

Argentijnen beleefden de stemming als ware het een WK-finale. Nagelbijtend volgden ze het debat live op tv, journalisten liepen koortsachtig door het Congres en publiceerden steeds nieuwe prognoses voor de uitslag. Buiten het congresgebouw bekeken Argentijnen het debat op grote schermen. Voorstanders in het groen, tegenstanders in het blauw. Een voor de gelegenheid gebouwde metalen wand hield beide kampen uit elkaar.

‘Je 13-jarige dochter kan straks abortus plegen zonder dat jij het weet’, aldus een tekst op spandoeken in het blauwe kamp. ‘We moeten twee levens redden, die van de moeder en die van het kind.’ De tegenstanders van abortus vinden dat vrouwen er simpelweg voor moeten waken niet zwanger te worden. Ze zwaaiden met plastic foetussen en rozenkransen en voerden ter plekke echo’s uit bij zwangere vrouwen.

De mensen van het groene kamp waren aanzienlijk jonger. Scholieren en studenten dansten op muziek van sympathiserende bandjes en overstemden met gemak de gebeden aan de andere kant van de metalen muur. Toen de kogel door de kerk was, klonk een oorverdovend gejuich.

De stemming van het parlement kwam uit op 129 voor legalisering, 125 tegen. Het is nog niet duidelijk wanneer de Senaat stemt over het wetsvoorstel. Ook is vanwege de grote meningsverschillen moeilijk te voorspellen hoe de stemming gaat uitvallen. President Macri heeft wel beloofd geen veto uit te spreken, mocht het voorstel worden aangenomen. 

De huidige wetgeving in Argentinië stamt uit 1921 en staat abortus alleen toe als het leven van de moeder in gevaar is of als de zwangerschap het gevolg is van een verkrachting. Maar een verkrachting bewijzen is lastig, en ook als het wel lukt, is het vaak onmogelijk een arts te vinden die de abortus wil uitvoeren. De vrouw is dan alsnog genoodzaakt zich tot een illegale abortuskliniek te wenden.

Jaarlijks ondergaan naar schatting een half miljoen Argentijnse vrouwen een illegale abortus. Gemiddeld eens per week sterft een meisje of vrouw aan de gevolgen daarvan. Vrouwen die betrapt worden op het plegen van abortus, kunnen tot vier jaar gevangenisstraf krijgen. De nieuwe wet geeft vrouwen het recht tot de veertiende week van hun zwangerschap abortus te plegen.

Het feit dat het debat überhaupt plaatsvond, was al een grote overwinning voor de vrouwenbeweging. Elf jaar lang hebben ze geprobeerd legalisering op de parlementaire agenda te krijgen. Het wetsvoorstel is zeven keer aangepast, maar nooit in behandeling genomen. De linkse oud-president Cristina Kirchner en haar voorganger en echtgenoot Kirchner waren fervent tegenstander.

Het is opmerkelijk dat de huidige president, de rechts-conservatieve Mauricio Macri, wel ruimte gaf voor het debat, aangezien hij ook tegen abortus is. Wellicht hoopt hij hiermee de aandacht af te leiden van andere kwesties, zoals de inflatie, de kwakkelende economie en zijn omstreden neoliberale hervormingen. Maar het besluit lijkt vooral het resultaat van de druk die Argentijnse feministen de afgelopen jaren hebben opgevoerd.

Een voorstander tegenover een tegenstander van abortus Foto AFP

In 2015 vermoordde een zestienjarige jongen met hulp van zijn ouders een veertienjarig meisje dat hij zwanger had gemaakt. De woede over deze zaak ontaardde in massale demonstraties. De ‘Ni Una Menos’ (niet één vrouw minder) beweging was geboren en verzet zich tegen machismo en geweld tegen vrouwen, en voor het recht op abortus. De wereldwijde verontwaardiging over #MeToo gaf de beweging verder vleugels.

Er zijn minstens zoveel Argentijnen die vinden dat abortus moord is. De verdeeldheid leidde tot hevige scheldkanonnades op sociale media en tot een 24 uur durend debat in een al net zo verdeeld parlement. ‘Vrouwen hebben niet het  recht hierover te beslissen’, aldus parlementariër Abel Albino. ‘Het gaat niet om haar lichaam, het gaat om iets in haar lichaam. Dat is niet hetzelfde.’

Parlementariër Carlos Selva noemde zichzelf ‘voorvechter van vrouwenrechten’, maar stemde desondanks tegen het ‘radicale feminisme’. Hij vindt het onacceptabel dat mannen volgens het wetsvoorstel niet mogen meebeslissen over de ongeboren vrucht. ‘De man is onmisbaar voor de voortplanting’, constateerde hij. ‘Ik spreek niet vanuit het machismo, maar wel als man.’

‘Ik ben katholiek en tegen abortus’, zei parlementariër Olga Rista. ‘Maar ik denk toch dat we moeten legaliseren. Dat iets verboden is, wil niet zeggen dat het niet gebeurt.’ Rista stemde voor het voorstel. ‘Criminalisering heeft gefaald’, zei ze. ‘Vrouwen uit alle lagen van de bevolking plegen abortus. We hebben het over vrouwen die sterven vanwege illegale abortussen.’

Voor de vrouwenbeweging kan het jaar al niet meer stuk. ‘Over twee dagen speelt Argentinië de eerste WK-wedstrijd, en het hele land praat alleen maar over abortus’, jubelen de vrouwen op Twitter. ‘We laten ons niet meer terug in de kast duwen.’

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.