Argentijnse aandacht gaat vooral uit naar 'de Tijger' en 'Engel des doods'

Julio Poch is weliswaar vrijgesproken, twee andere piloten kregen woensdag levenslang voor het uitvoeren van dodenvluchten. En weer twee anderen zijn veroordeeld omdat ze hebben meegewerkt aan de praktijk waarbij gevangenen van het regime levend uit vliegtuigen werden gegooid. Het is daarmee voor het eerst dat het bestaan van deze moordmethode is bevestigd door de Argentijnse justitie.

'De Tijger' Jorge Acosta (linksvoor) met naast hem de 'engel des doods' Alfredo Astiz, in de rechtbank in Buenos Aires. Foto afp

Er waren zeven mannen aangeklaagd vanwege de dodenvluchten. Drie van hen, waaronder Poch, waren gearresteerd nadat ze tegen anderen uitspraken hadden gedaan over de misdaden. 'Ze dienden als visvoer', had een van hen gezegd. 'We hebben ze in zee gegooid', aldus Poch tegen collega's tijdens een beschonken etentje. Aanklagers verzamelden aanvullend bewijs maar het was niet genoeg om de rechters te overtuigen.

De twee veroordeelde piloten liepen tegen de lamp dankzij de inspanningen van onderzoeksjournalist Miriam Lewin. Zij spoorde vliegtuigen op die tijdens de dictatuur zijn gebruikt voor dodenvluchten. De toestellen zijn meerdere keren van eigenaar verwisseld, en zoals gebruikelijk zijn daarbij de logboeken bewaard gebleven en mee verhuisd naar de nieuwe eigenaar. In die logboeken trof Lewin de namen van drie piloten, in combinatie met onverklaarbare vluchten.

Op basis van haar onderzoek werden de drie gearresteerd. Een van hen stierf in voorarrest, de andere twee kregen donderdag levenslang.

Van de 54 verdachten kregen woensdag 29 mannen levenslang voor martelingen, ontvoering, moord of kinderroof. Negentien anderen werden veroordeeld tot tussen de acht en 25 jaar cel. De drie rechters waren verdeeld over de vrijspraak van de rest. Alleen bij Poch waren ze unaniem overtuigd van zijn onschuld.

'De Tijger' Jorge Acosta (links) met naast hem de 'engel des doods' Alfredo Astiz, in de rechtbank in Buenos Aires. Foto afp

Desondanks wordt Poch nauwelijks belicht in Argentijnse media. Kranten schrijven vooral over de levenslange veroordeling van 'engel des doods' Alfredo Astiz. Hij infiltreerde destijds als spion in organisaties van tegenstanders van het regime, en wees zijn collega's vervolgens aan wie uit de weg moest worden geruimd.

Ook de veroordeling van Jorge 'de Tijger' Acosta krijgt veel aandacht. Hij was degene die de 'taakgroep' leidde in concentratiekamp ESMA, en de besluiten nam over leven of dood. Beide mannen waren in een eerder proces al tot levenslang veroordeeld.

Nabestaanden van slachtoffers van de dictatuur volgen de uitspraak van de rechters in het megaproces ESMA.

Binnen de samenleving bestaat grote steun voor de rechtszaken. Tijdens de dictatuur zijn tussen de vijftien- en dertigduizend burgers vermoord of verdwenen en veel van de verantwoordelijken lopen nog vrij rond. Maar er zijn ook tegenstanders. Ze vinden dat er een heksenjacht gaande is, en dat de strijdkrachten destijds gewoon hun werk deden. 'Argentinië ging Cuba achterna', zo luidt het argument.

De tegenstanders hoopten dat de in 2015 gekozen president Mauricio Macri de rechtszaken een halt zou toeroepen. De rechtse Macri heeft zich meerdere keren kritisch uitgelaten over de processen, en zegt zich liever te focussen op het heden. Maar vooralsnog gaan de processen tegen de beulen onverminderd door. 'Mensenrechten hebben geen politieke kleur', zegt ook aanklager Abel Córdoba. 'Argentijnse justitie is onafhankelijk.'


'Kans is groot dat we Nederlandse staat aanklagen'

Na zijn vrijspraak in Argentinië overweegt piloot Julio Poch de Nederlandse en Argentijnse staat aan te klagen. Hij is in 2009 in Spanje opgepakt na een tip van justitie in Nederland en is daarna uitgeleverd aan Argentinië. Daar heeft hij acht jaar onschuldig in voorarrest gezeten, en de schade van die onterechte gevangenschap denkt Poch te kunnen verhalen op Den Haag en Buenos Aires.

In 2011 verscheen in de Volkskrant een interview met twee Nederlandse kroongetuigen in de zaak tegen Julio Poch: Transavia-piloten Edwin Reijnoudt Brouwer en Tim Weert. Lees hier het interview. (+)

Meer over