Argentijnen ontvluchten hun land vanwege crisis

Honderdduizenden Argentijnen ontvluchten de armoede in hun land. Ze vertrekken vooral naar Spanje en Italië. De Spanjaarden zijn blij: de Argentijnen kunnen ontvolkte dorpen nieuw leven inblazen....

De nieuwste aanwinst is Leonardo Sbaraglia, een van de bekendste Argentijnse acteurs die voorlopig zijn tenten opslaat in Spanje. Hij wordt opgevangen door zijn collega Cecilia Roth, die al zo'n vooraanstaande plaats in de Spaanse filmwereld inneemt dat vrijwel niemand zich nog realiseert dat zij Argentijnse is.

Naast de kunstenaars en de zangers zijn er natuurlijk de voetballers die de oceaan oversteken. Javier Saviola is door Barcelona uit Buenos Aires gehaald om te doen wat de Nederlanders daar niet konden. Een ander Argentijns jongetje, Paulo Aimar, is voorbestemd de redder van Valencia te worden.

En na de massale overkomst van de bekenden en getalenteerden is het moment aangebroken voor de invasie van de gewone Argentijnen in Spanje. Ze komen uit eigen beweging of worden actief geworven door Spaanse instanties. Menig dorp probeert met import-Argentijnen de ontvolking tegen te gaan en zelfs het Spaanse leger rekruteert sinds kort soldaten in de voormalige kolonie : in alle gevallen staan de kandidaten te dringen.

Net als in de meeste Europese landen is in Spanje de dienstplicht afgeschaft. Per 1 januari 2002 heeft het land een volledig beroepsleger, maar de Spaanse jongeren lopen niet over van enthousiasme voor een baan bij de strijdkrachten. Om de gaten te vullen, heeft het ministerie van Defensie besloten ook immigranten aan te trekken. Niet alle immigranten komen in aanmerking, dat is volgens het ministerie te riskant, maar Latijns-Amerikanen, die cultureel verwant zijn en de taal spreken, zijn welkom.

De eerste proef wordt genomen met Argentinië, waar de afstammelingen van de Spaanse immigranten naast hun Argentijnse paspoort recht hebben op een Spaanse pas. Het ministerie stuurde wervingsbrieven naar 34 duizend afstammelingen in de juiste leeftijdsgroep. De respons viel niet tegen: 2000 jongeren meldden zich en 600 van hen kwamen door de selectie heen. De eerste groep van 260 rekruten is al in Spanje.

Voor het leger is het een koopje, voor de meeste Argentijnen een redelijk contract. Zij krijgen zo'n 1200 gulden in de maand, plus kost en inwoning.

De schaduwzijde van de operatie bleek echter al snel. Binnen een week kwam 10 procent van de nieuwelingen er achter dat het leger niets voor hen is, waarna zij prompt verdwenen. Zij hebben de procedure gebruikt om op een eenvoudige manier de oversteek naar Europa te maken en zijn nu op zoek naar een normale baan.

Uit een onderzoek van het studiecentrum Nueva Mayoría begin dit jaar bleek dat 30 procent van de Argentijnen weg wil wanneer zij de kans krijgen. Volgens directeur Rosendo Fraga is dat cijfer vergelijkbaar met dat tijdens de militaire dictatuur (1976-1983) en de periode van hyperinflatie aan het eind van de jaren tachtig: 'De reden is dezelfde als toen: geen toekomstperspectief. Dat speelt nog een grotere rol dan de huidige levenssituatie.'

Argentinië was heel lang een puur immigratieland, waar tussen het einde van de vorige eeuw en de periode na de Tweede Wereldoorlog miljoenen Italianen, Spanjaarden en Oost-Europese joden zich vestigden. Maar de meest recente geschiedenis heeft enige golven in omgekeerde richting te zien gegeven. Na de coup van Videla in 1976 verlieten 200 duizend Argentijnen hun land, van wie velen politiek asiel kregen in Europa. Maar nog nooit heeft de uittocht zulke proporties aangenomen als nu: volgens onofficiële cijfers zijn de laatste twee jaar 900 duizend Argentijnen vertrokken.

De economische crisis weet van geen wijken. Het land is failliet en minister van Economie Cavallo probeert wat geld bijeen te schrapen door fors te bezuinigen op de pensioenen en de ambtenarensalarissen. De werkloosheid is opgelopen tot 17 procent en 40 pocent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Tot die groep behoren grote delen van de voormalige middenklasse, het voornaamste slachtoffer van de crisis. Zij zien geen andere uitweg dan het vliegveld.

Elke morgen vormen zich lange rijen voor de consulaten van Italië en Spanje in het centrum van Buenos Aires en in andere grote steden. Zo'n 700 duizend Argentijnen, kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen van immigranten, zijn in het bezit van een Italiaans paspoort. De overheid zegt echter geen idee te hebben hoeveel van hen daadwerkelijk naar Italië zijn vertrokken.

Het Spaanse consulaat in Buenos Aires heeft dit jaar al 250 duizend paspoortaanvragen in behandeling genomen en verwacht voor de rest van het jaar nog een zelfde aantal. Een stille trek heeft ook plaatsgevonden naar de Verenigde Staten, dat de visumplicht voor Argentijnen heeft opgeheven: alleen al in Miami zouden nu 300 duizend Argentijnen wonen.

Spanje wacht de komst van de Argentijnen niet af, maar werft ze actief. Naast het ministerie van Defensie roert zich vooral de Beweging tegen de Ontvolking. In deelstaten als Aragón en Valencia is de ontvolking van kleine dorpen een ernstig probleem: honderden dorpen zijn verlaten. De Beweging tegen de Ontvolking wil andere dorpen dit lot besparen door het importeren van Argentijnse gezinnen met kinderen.

De kandidaten krijgen een huis en een baan, of financiële hulp bij het openen van bijvoorbeeld een bakkerij. Meer dan 300 gemeenten hebben zich gemeld bij de Beweging en 2500 aanvragen voor de overkomst van Argentijnse gezinnen ingediend. De eerste 25 gezinnen met 78 kinderen hebben zich gevestigd in Aragón en Valencia.

Groot was de vreugde in Foz-Calanda, een gat van 250 inwoners, toen daar voor het eerst in vele jaren een kind werd geboren. Een kind van Argentijnse nieuwkomers dat de hoop op een toekomst voor het dorp symboliseert. Als Argentinië niet snel overeind krabbelt, zullen ontelbare Argentijnen hun toekomst in Europa blijven zoeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden