Aretha ís niet introvert!

IN 1968, een jaar na haar doorbraak, haalde Aretha Franklin het omslag van Time. In die coverstory viel te lezen dat ze geen gemakkelijk leven had....

Dat was niet waar, zegt Lady Soul in haar zojuist verschenen autobiografie Aretha From These Roots (geschreven door David Ritz). Goed, haar vader en moeder waren gescheiden toen ze zes was, maar haar moeder had haar nooit verlaten. Haar eigen huwelijk stond toen weliswaar op springen, maar de man had haar nooit geterroriseerd. Zo heeft ze nog het een en ander recht te zetten.

In 1984, na de dood van hun vader, zei haar zuster Carolyn tegen een verslaggever dat ze zich afvroeg of Aretha die klap te boven zou komen. Waar haalde Erma het vandaan? 'Was ze mijn geloof en mijn vertrouwen in God vergeten? Was ze vergeten wat een karakter ik mijn leven lang had getoond?' Haar zuster Erma maakte het in haar ogen nog bonter door te beweren 'dat ik een verlegen iemand ben die alleen op het podium tot leven komt. Ze zei dat ik introvert was en dat is de grootste leugen die ooit over me verteld is.' Laat Erma naar zichzelf kijken, zeg, want die 'kan maanden lang thuis blijven zitten.'

En dan was er ook nog die kwestie met dat ondankbare kreng van een Mavis Staples, die zich erover beklaagde dat ze in de eindmix van een duet met Aretha was weggedrukt: 'Het spijt me dat Mavis achteraf negatieve dingen heeft gezegd tegen de pers. Ik was, zacht uitgedrukt, teleurgesteld, vooral omdat ik aan haar heb gedacht en haar gesteund hebt toen ze een vriendin nodig had.

'Echte vrienden maken elkaar niet zwart in de media of waar dan ook. Ik heb geprobeerd om Mavis te helpen toen ze in de put zat en ermee op wilde houden en ik was teleurgesteld toen ik haar onware opmerkingen over mij las in Elle Magazine, toen ik haar had gevraagd om naar Detroit te komen en deel te namen aan mijn gospel-lp-project. Ik heb van betrouwbare bronnen gehoord dat ze zich achteruit gezet voelde in de eindmix van ons duet, dus zal ze wel hebben gedacht dat ze het gelijk aan haar kant had in wat ze beweerde. Maar ik heb haar niet achteruit gezet, al vond ik niet dat ze luider moest zijn dan ik op mijn eigen album. Mavis heeft een erg zware stem en om ons er gelijk uit te laten komen, moest ik haar onder mij zetten in de mix.'

Behalve veel geklaag en gezeur (Gladys Knight die een keer geen dankjewel zei toen ze een lift kreeg van Aretha!) bevat het boek een overzicht van haar gevarieerde liefdesleven (ze houdt van een man die koken kan) en natuurlijk haar muzikale loopbaan. Ze is van plan een plaat te maken met klassieke aria's (nee!), heeft haar eerste kookboek af (Switching in the Kitchen with Ree) en kondigt de film aan die ooit gemaakt werd van haar grote gospelconcert in 1972 (ja!).

Het aardigst zijn de vroege jeugdherinneringen aan de New Bethel Church in Detroit, de kerk van haar vader. Dominee C.L. Franklin was een geliefd voorganger, wiens preken op de plaat werden gezet. Zijn grote hit was een preek die geïnspireerd was op een tekst uit Deuteronomium:

Mijn ziel is een arend in de kooi die de Heer voor me heeft gemaakt

Mijn ziel mijn ziel is gekooid in dit oude lichaam

En op een dag doet de man die de kooi heeft

gemaaktde deur open en laat mijn ziel gaan...

De moeder van dominee Franklin, Big Mama, zat op de eerste rij en vuurde hem aan: 'Amen!', 'Je hebt gelijk!', 'Preek!'.

De diakenen moesten haar soms tegenhouden als ze op haar zoon af wilde, schreeuwend en huilend, als de Heilige Geest bezit van haar nam en ze al drie of vier voor het podium opgestelde bloemstukken had neergemaaid. Aretha zong in het koor, en toen ze tien was mocht ze haar eerste solo nemen. Big Mama vuurde haar aan: 'Sing out, Aretha!'.

Dat was een wijs woord van Big Mama. Ik ben gauw haar platen weer gaan draaien en daar ontmoet je een heel andere Aretha dan in dit zeurboek. Een vrouw die je rijk maakt door haar mededeelzaamheid en je tot diep in je ziel raakt. Ze neemt je mee op avontuur in Amazing Grace, hitst je op in Dr Feelgood en wiegt je in Mary, don't you weep. Ze maakt je zo gelukkig! Je luistert naar haar vader die op een van haar liveplaten zegt: Aretha is a stone singer. En heel diep uit je binnenste voel je een ja opwellen, een ja als een lawine, een groot ja dat door niemand teniet kan worden gedaan, zelfs niet door mevrouw Franklin.

Wat je van dat boek overhoudt, is vooral een herinnering aan Big Mama, die in de kerk zat te schreeuwen en daarna aan het eind van haar leven in een verpleeghuis naar de televisie, bij de detective-serie Mannix, om de held te vertellen hoe hij de zaak moest oplossen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden