Architect naar de rechter om 'verminking' ontwerp Naturalis

Fons Verheijen, de oorspronkelijke architect van Naturalis spant een rechtszaak aan tegen de 'verminking' van zijn natuurhistorisch museum annex onderzoeksinstituut in Leiden. Het Naturalis Biodiversity Center presenteert vandaag het definitieve ontwerp van de nieuwbouw en renovatie.

Een ontwerpschets van (een deel van) het nieuwe Naturalis.

De uitbreiding is ingegeven door de fusie van Naturalis (Leiden), het Zoölogisch Museum (Amsterdam) en het Nationaal Herbarium Nederland (Leiden/Wageningen). De circa 450 onderzoekers komen samen onder één dak. Ook de collecties met 37 miljoen planten, dieren en mineralen worden er in één depot ondergebracht. De collectie bestaat uit ruim 3 miljoen bladen met gedroogde planten, maar ook uit opgezette giraffen, buffels en hyena's. Qua omvang staat Naturalis wereldwijd in de topvijf van natuurhistorische musea.

Bij de Europese aanbesteding voor de uitbreiding tekenden de meeste architecten een aanbouw met nieuwe werkplekken en depots. Maar het uitgekozen ontwerp van het Rotterdamse bureau Neutelings Riedijk verbouwt het huidige museumgedeelte tot depots.

'Dat was de grote list om echt iets vernieuwends te kunnen presenteren', zegt architect Michiel Riedijk. 'We hebben als het ware een klein stadje gemaakt rond de bestaande, monumentale collectietoren. We zoeken een balans tussen het bestaande en het nieuwe ontwerp. Er komt een centrale publieke hal die het oude en het nieuwe gedeelte met elkaar verbindt. De 'trappenberg' is de grote blikvanger.'

Verheijen, de architect van het huidige Naturalis uit 1998, is woedend over de 'verminking' van zijn ontwerp. 'Het is heel ernstig. Mijn gebouw heeft bijgedragen aan het jarenlange, constante succes van Naturalis. Nu wordt het vernield door er een depot in te maken. De museale ruimtes zijn destijds flexibel gebouwd en zeker niet gedateerd. Maar voor de directeur van Naturalis is het prestigieuzer om bouwheer te zijn van een museum dan van een depot.'

Ontwerp van het te verbouwen instituut.

Kort geding

Verheijen (VVKH Architecten) beroept zich op zijn auteursrecht en heeft een kort geding aangespannen. 'Dat zal wel uitlopen op een bodemprocedure. We nemen er gewoon de tijd voor.'

Naturalis-directeur Edwin van Huis betreurt de ophef. 'Jammer dat Verheijen zich zo gekwetst voelt. Hij heeft zelf ook meegedaan aan de Europese aanbesteding, maar is het niet geworden. Van binnen krijgt zijn oude gebouw een andere functie, van buiten blijft het intact. Van de collectietoren blijven we af. Je kunt het als vertrekkend architect niet veel beter treffen dan met Neutelings Riedijk.'

Over de kosten van renovatie en nieuwbouw doet Naturalis geen uitspraken, omdat de aanbesteding nog moet beginnen. 'Het leuke van deze nieuwbouw en renovatie is dat het ons niks kost', zegt directeur Van Huis. 'We gebruiken de huurpenningen van alle afzonderlijke gebouwen die we afstoten om dit te financieren.'

Architect Michiel Riedijk begrijpt de teleurstelling van Fons Verheijen. 'Maar een opdrachtgever heeft altijd het recht om een gebouw aan te passen. Ons werk is een gebruiksartikel en geen autonoom kunstwerk, zoals een schilderij. Wij articuleren zijn ontwerp in plaats dat we het onrecht aandoen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden