'Archie' was geliefde reactionair

ARCHIE Bunker: 'Ik wil niet discrimineren, in dit soort zaken hou ik me altijd maar aan de bijbel. Maar als god had gewild dat we samen zouden optrekken, dan zou hij ons samen op de wereld hebben gezet....

Sammy Davis jr.: 'Nou, dan moet hij toch iemand hebben verteld waar wij zaten, want iemand is ons toch komen ophalen.'

Archie Bunker was een kei in beledigen. Zijn optreden in de serie All in the Family (vandaag op Nederland 3, 15.43 uur) was een aaneenschakeling van beledigingen aan het adres van hippies, werklozen, vrouwen, Italianen, Polen, kleurlingen, homo's, communisten en democraten. Meestal was het schoonzoon Mike, een langharige Pool die moest incasseren. En af en toe gast Sammy Davis.

Juist vanwege die beledigingen was hij mateloos geliefd bij een links publiek. De links-liberale babyboomers zagen bij All in the Family alle argumenten van hun vaders en buurmannen uitgestald en op de hak genomen.

Archie Bunker, de onbetwiste drager van de serie die vanaf begin jaren tachtig op tv werd uitgezonden, deed dat op zo'n manier dat iedereen van hem hield. Niet alleen links Amerika; een behoorlijk deel van rechts hield ook van hem omdat zij All in the Family beschouwden als een parodie op links. Veel babyboomers zullen moeite hebben gehad hun kinderen uit de luie stoel te jagen, omdat Archie elke aflevering wel eens een discussie met Mike beslechtte met: 'Get out of my chair, Meatball'.

De acteur die dertien jaar lang Archie Bunker was, Carroll O'Connor, vond zichzelf liberaal, maar hij hield van zijn rol. De afkeer van verandering had hij met zijn creatie gemeen. Hij hield van de oude tijd, toen 'boys were boys and men were men'. Hij overleed donderdag op 76-jarige leeftijd aan een hartaanval. Hij won vijf Emmy's, waarvan vier voor zijn Archie. Maar het had weinig gescheeld of hij was nooit doorgebroken.

Als jongeling probeerde hij bij de marine te komen, maar die moest hem niet omdat zijn tanden niet goed genoeg waren. Daarom ging hij bij de koopvaardij werken. In Dublin studeerde hij Britse literatuur en Ierse geschiedenis. In die periode speelde hij ook wel toneel. Hij stond ooit in de Amsterdamse Stadsschouwburg. In het kader van het Holland Festival werd in 1959 Ulysses in Nighttown opgevoerd, maar enige faam verwierf hij zich daarmee niet.

Na zijn Europese jaren keerde hij terug naar New York en werd hij onderwijzer. Hij was al ruim dertig voor hij eindelijk rolletjes van enige betekenis kreeg, aanvankelijk in toneelstukken zoals, opnieuw, Ulysses van James Joyce. Zijn eerste Archie speelde hij toen hij al 47 was.

Archie was in feite het enige hoogtepunt uit zijn carrière, maar dan ook wel erg hoog. De serie was jarenlang dé kijkcijferkraker op tv, en Archie werd een zo sterk stereotype dat O'Connor zich er nooit meer aan kon onttrekken. Zijn carrière na Archie was mede daardoor weinig succesvol. De enkele films waarin hij speelde of die hij regisseerde, flopten zonder uitzondering.

De serie Heat of the Night, die door hem werd geregisseerd en waarin hijzelf de hoofdrol speelde, was als tv-serie wel een succes, maar zijn aangenomen zoon Hugh, die er speelde een rolletje in speelde, raakte verslaafd aan de drugs, werd depressief en schoot zich in 1995 dood. Sindsdien was O'Connor een kruisvaarder tegen drugs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden