Archetype

In het sprookje van Hans en Grietje is het de boze heks die met haar snoephuisje kinderen lokt. Op de boze tv-buis verleidt Haribo ze ongegeneerd tot doorsnoepen.

Aan het begin van de 19de eeuw trokken de Duitse gebroeders Jacob en Wilhelm Grimm er jarenlang op uit om in den lande de sagen en sprookjes op te tekenen die mondeling werden doorverteld.


Dat had je gedacht. Een sprookje. Even opnieuw beginnen.


Aan het begin van de 19de eeuw deelden de taalkundigen Jacob en Wilhelm Grimm, die later professor werden en het Duitse woordenboek zouden maken, pen en papier uit aan vrouwen uit hogere kringen die niets beters te doen hadden, en die in den lande de sprookjes en sagen van het gemene volk optekenden. De broers vertelden die na, en publiceerden ze. De Sprookjes van Grimm zijn dus de door hen overgeschreven sprookjes.


Zo kan ik het ook, zult u zeggen. Daar heeft u gelijk in. Toch heeft u het niet gedaan.


Dankzij de gebroeders Grimm kennen we ze allemaal: Roodkapje, Doornroosje en Hans en Grietje. Aan dat laatste verhaal moest ik deze week denken. Immers al jaren geleden hebben de overheid en het bedrijfsleven een Convenant Overgewicht gesloten: geen snoep- en snackreclame voor kinderen tot 7 jaar, en voor kinderen tot 12 jaar dient terughoudendheid te worden betracht. Maar de snoepfabrikant Haribo 'lokt kinderen ondanks anti-obesitas-afspraken', zoals de krant maandag berichtte, is sponsor van het tv-programma The Voice Kids, en adverteert er vrolijk op los, in hemeltergend Engels: 'Kids and grown-ups love it so, the happy world of Haribo'. Flesjes en beertjes van gummi, je ziet ze het hele programma lang voorbij komen, en dat ontgaat die 3 miljoen kijkers niet.


Haribo heeft ook een snoepontwerpwedstrijd; win je die, dan krijg je 2.000 euro en mag je ook nog naar The Voice of Holland. Ongeoorloofde reclame.


Slinkse wegen zoeken om kinderen dik te krijgen. Haribo (genoemd naar snoepproducent Hans Riegel in Bonn, 1920, hij heeft die gummibeertjes bedacht) is daarin vindingrijker dan de slechtziende oude heks uit het sprookje van de gebroeders Grimm. Die zat in haar huisje van brood, dat met koek was bedekt en vensters had van witte suiker. Een lokmiddel.


Nadat ze de uitgehongerde kinderen Hans en Grietje, die door hun arme ouders tot tweemaal toe in het diepe bos zijn achtergelaten, heeft verwend en in hun bedjes te slapen legt, wrijft ze zich in de handen. Die ontsnappen me niet meer, denkt het wijf. Ze wil hen doden, koken en dan opeten, 'dat was voor haar een feestdag'.


De volgende morgen sluit ze Hans op en draagt ze Grietje op goed voor hem te koken, opdat hij wordt vetgemest. Elke morgen vraagt ze Hans om zijn vinger naar buiten te steken, om te voelen of hij al vetter is. Maar Hans stak een botje naar buiten en die oude vrouw zag het niet goed en liet hem in leven.


Vier weken lang. Toen was het geduld van de oude op. Maar als ze de oven voorverwarmt, duwt Grietje haar erin, en een griezelig jammeren neemt een aanvang. Grietje bevrijdt Hans, ze stoppen hun zakken vol edelstenen die de heks ook nog in huis had, en komen na een lange tocht thuis, waar de houthakker (die inmiddels weduwnaar is) aan alle resterende zorgen een eind ziet komen.


Wat moeten we hieruit leren? Dat het niet de volwassenen zijn, met hun brave Convenanten, die de kwade verlokkers kunnen uitbannen. De kinderen zélf moeten het doen. Dus kindertjes: boycot Haribo, die jullie maar wil vetmesten tot je niet meer door de deur kunt.


Houthakkerszoon Hans, van Grietje, moet het weer winnen van Hans Riegel. Terug naar het sprookje.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden