Archetype

In Nieuwegein werd een leraar opgesloten omdat hij een opstandige leerling aanpakte. Hoog tijd om slappe agenten en assertieve ouders de stalen tucht bij te brengen die heerst op de school in Bint, van Ferdinand Bordewijk.

'De tijd is voorbij van gemoedelijkheid, van verbroedering.' Op een winderige novemberochtend betreedt De Bree als de nieuwe leraar Nederlands de school van directeur Bint, die hem 'droog, rietmager en kaarsrecht' opwacht. 'Hij keek door een bril van bloed.' En vlak nadat hij De Bree heeft verteld dat diens voorganger door leerlingen is weggetreiterd, deelt hij hem in kort bestek zijn moderne lesopvatting mee: 'Er is snelle verwildering. Ik eis: een-stalen-tucht. Nu ga.'


Uit de novelle Bint van Ferdinand Bordewijk (1884-1965), auteur en advocaat, die in zijn jonge jaren les had gegeven aan de Handelshogeschool in Rotterdam, mogelijk de locatie die hem in 1934 inspireerde tot de school van Bint. De novelle bestaat uit zinnen als zweepslagen: koel, vlijmscherp, doeltreffend.


Jaren dertig. Nieuwe zakelijkheid. Afgelopen met de roaring twenties, en met docenten als Theo Thijssen, die zijn kinderen aaide en gezellig sigaren rookte.


Koudweg Bint dus, voornamen Eduard Oswald (E.O. Bint is een anagram van Benito, de voornaam van de Italiaanse dictator Mussolini), die de dreigende sluiting van de school wil voorkomen door er een regime van tucht en huiver in te hengsten.


Ook na 77 jaar is Bordewijks taal een sadistisch genoegen en krijg je sympathie voor De Bree, die het zootje van klas 4D ('de Hel') moet temmen, opdat hem niet hetzelfde lot wacht als zijn voorganger. Hoe ontzagwekkend zijn nog steeds de woorden van de directeur: 'Ik eis van de leraar dat hij zich niet inleeft in het kind, dat hij niet daalt. Ik eis van het kind dat het zich inleeft in de leraar, dat het klimt. Ik eis dat het zich inleeft in tien leraren. Ik eis dat het tienmaal gehoorzaamheid zal kennen, tienmaal tucht, dat het door tien volwassenen zal worden getuchtigd.'


Taal waar je voor buigt en bibbert. Die zal je leren.


Kom daar eens om in Nieuwegein. Een week geleden werd een 13-jarige snotaap van het Anna van Rijn College na een vechtpartij door een docent de gang op gestuurd, de adjunct-directeur moest eraan te pas komen. Wat gebeurt? Die jongen belt zijn stiefvader, die de politie, en die neemt de adjunct mee naar het bureau om hem daar een paar uur vast te houden!


Van de gekke, reageerde een woordvoerder van de school. Maar dit zijn geen tijden meer voor Klukkluk (indiaan uit de oude kinderserie Pipo, 'mij zijn zeer van de bange'). Onuitstaanbaar assertieve ouders en slappe agenten moet Tucht bijgebracht worden: dan gaan de leerlingen hun leraren weer gehoorzamen. De politie moet het gezag steunen. Wat krijgen we nou.


Bint moet terug, met zijn bril van bloed en stalen opvattingen. Als het oorlog is, hebben we een despoot nodig. Niet leuk, maar bandeloosheid is erger.


Stil in de klas. Zeven nablijvers. 'De Bree liet een half uur niets doen, toen overschrijven uit het boek. Hij had geen lust zich in te spannen. Hij gaf expres geestdodend werk.'


Stel Bint verplicht, waar het maar kan. Deel het boek uit, overal. Voordat het te laat is.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.