Archetype

Britse tv-koks koken te vet. What's new? En wat zou het ook? Vanaf januari tellen we de calorieën weer.

Hoe zou dat in zijn werk zijn gegaan in de keuken van de Universiteit van Newcastle? Je ziet professortjes in witte jassen voor je, in de weer met pollepels, weegschaaltjes en tabellen. Na twee jaar pannenlikken en punten tellen publiceerden ze deze week de conclusie van hun onderzoek: eten van Britse tv-koks zit bomvol calorieën en verzadigde vet- zuren. Het nieuws bracht een stormpje van beschaafde ophef teweeg in het koninkrijk, dat ook het vasteland bereikte.


Die verontwaardiging is opmerkelijk. Zoals vaker met wetenschappelijk onderzoek had je die conclusie namelijk al zelf kunnen trekken, tenminste als je weleens kijkt naar de culinaire strapatsen op de Britse tv. Bijeengehouden door een harnas van corrigerend ondergoed lost Nigella het ene pakje boter na het andere op in haar gerechten. En niemand kan zo uitbundig tutten met vette kazen als Jamie. De reden van alle commotie: tv-koks suggereren vaak dat vers bereid voedsel gelijk staat aan gezond voedsel. Maar al die kraakverse creamy porkpies en wobbly puddings zijn in feite niets anders dan slow killers.


Neem dan de vier heren in de film La Grande Bouffe uit 1973. Ze sluiten zich op in een kasteel met het doel zich binnen enkele dagen letterlijk dood te vreten. Aan het begin van de film komt een leverancier voorrijden uit wiens auto hele zwijnen en koeienkoppen tevoorschijn komen. Er passeren vette hammen, gebraden biggen, druipende kalkoenpoten, schalen vol oesters, taarten met de omvang van vracht- wagenwielen, reusachtige roze puddingen in de vorm van borsten en een paté als de koepel van een basiliek. Alles even vers bereid en alles even stijf van de cholesterol en de verzadigde vetzuren.


Deze letterlijk vleesgeworden decadentie - nog versterkt door de aanwezigheid van enkele hoeren - wordt magistraal neergezet door de topacteurs Marcello Mastroianni, Michel Piccoli, Ugo Tognazzi en Philippe Noiret. Toch kwam de boodschap van de film indertijd niet bij iedereen over. Na de première was er pittige kritiek op zo veel uitvergrote perversiteiten, waarna Philippe Noiret vaststelde: 'We wilden de mensen een spiegel voorhouden en ze vonden het blijkbaar niet prettig zichzelf te zien.'


Maar tegelijkertijd kwam de hypocrisie van de kijkers aan het licht. Restaurants gingen zich La Grande Bouffe noemen en kookboekenschrijvers maakten de gerechten uit de film na. De verleiding van de verrukkelijke maar fatale overvloed bleek sterker dan de boodschap over het morele verval die achter de film school. De tv-koks zouden er wat van kunnen leren: geen hypocrisie meer, maar gewoon calorieën en verzadigde vetzuren vermelden. In plaats daarvan schoten ze in de ontkenning.


Ook de Vlaamse tv-kok en Volkskrant- medewerker Jeroen Meus wilde er niet aan. Volgens de Universiteit van Antwerpen zou hij weleens uitschieten met het zoutvat en iets te geestdriftig omgaan met boter. Onzin, volgens Meus in de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws, 'ik gebruik een klontje en een snuifje, meer niet'. Dat de exacte maat van klontjes en snuifjes nooit is vastgelegd, ach, dat is een detail.


En wat maakt het ook uit! Volgende maand, januari, moeten we van de tv-koks weer vreugdeloos calorieën gaan zitten tellen, met een bordje konijnenvoer op schoot. Voor de komende dagen geldt nog even: groot is goed en veel is lekker. Likkebaardend de kerstdagen te lijf, watertandend oudjaarsavond tegemoet; vet laat zich uitstekend wegspoelen met champagne. Om te spreken met de kok uit La Grande Bouffe: 'Sherry voor de kip, port voor de eend en champagne voor de gans!' Mastroianni in de film: 'C'est génial!'


Dit is de laatste aflevering van de rubriek Archetype.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden