Arbiter moet volstrekt onpartijdig te werk gaan

Een arbiter in de VS deed aan belangenverstrengeling. Eindelijk is er nu duidelijkheid over de regels bij arbitrage..

Van onze correspondent Diederik van Hoogstraten

NEW YORK De helikoptervluchten en gesprekken met schippers leverden het bewijs. Rick Baker, een kenner van de Amerikaanse vervoersector, vloog over de zuidelijke golfkust van de VS. Hij praatte met kapiteins, keek rond, luisterde, nam foto’s en leverde de puzzelstukken die zijn cliënt in de civiele procedure nodig had.

De spionage van Baker toonde aan dat Seacor en Oxbow, twee olietransportbedrijven, zaken met elkaar deden. En toen dat eenmaal vaststond, was duidelijk dat de topman van Seacor als arbiter in een conflict tussen twee andere bedrijven onvolledige informatie had gegeven.

Het gevolg was een uitzonderlijk arrest van het federale Hof van Beroep, vorige week in New York. Seacor-topman Charles Fabrikant kreeg ongelijk; ‘evidente partijdigheid’ in zijn rol als arbiter was bewezen. Zijn arbitragebesluit heeft geen waarde meer. En de twee strijdende bedrijven zijn terug bij af.

Dit vonnis heeft potentieel verregaande gevolgen in en buiten de VS. Een rechter heeft voor het eerst een duidelijke maatstaf voor ‘absolute onpartijdigheid’ in arbitragezaken geformuleerd.

‘De conclusie van het Hof was vernietigend’, zegt Robert de By, hoofd van de arbitragepraktijk bij Dewey Ballantine, het New Yorkse advocatenkantoor dat de zaak won. ‘Elke arbiter moet zich nu houden aan nieuwe eisen van volstrekte openbaarheid over mogelijke belangenverstrengeling.’

De vermogende zakenman Fabrikant trad tussen 2003 en 2005 op als arbiter in een conflict, stammend uit 1997. Het ging over de winstdeling tussen twee samenwerkende ondernemingen, het Amerikaanse Aimcor en het Turkse Ovalar. Een panel van drie arbiters, onder wie Fabrikant, besloot Aimcor gelijk te geven. De stem van Fabrikant was beslissend.

Nog tijdens de arbitrage kwam aan het licht dat Fabrikants bedrijf in gesprek was met het moederbedrijf van Aimcor, Oxbow geheten. Als ‘scheidsrechter’ was er dus een gerede kans dat hij een zakelijk belang zou krijgen in een van de twee partijen. Fabrikant had de betrokkenen geïnformeerd over het contact. Wat hij niet meldde, was dat zijn onderneming later 275 duizend dollar winst boekte uit de handel met het moederbedrijf van Aimcor.

Juridische procedures over zulke arbitragebesluiten zijn in Europa en de VS zeldzaam, zegt advocaat De By. Desondanks nam Ovalar zijn firma in de arm nadat het arbitragebesluit was gevallen, om de beslissing aan te vechten.

Dewey Ballantine, met kantoren in New York en Londen, stuurde namens Ovalar de ‘spion’ Rick Baker op pad. En later raakte een tweede Nederlander bij de zaak betrokken. Hans Smit, hoogleraar rechten aan Columbia University in New York, trad op als getuige-deskundige. Smit heeft zelf veel ervaring als een internationale arbiter, en oordeelde hard, zo staat in de rechtbankdocumenten te lezen. Het was voor Fabrikant onmogelijk ‘onafhankelijk en onbevooroordeeld’ te bemiddelen. De enige uitweg was de terugtrekking van Fabrikant, zo adviseerde Smit.

Het Hof stemde in. ‘Hij had zijn rol als abitter moeten opgeven zodra de mogelijkheid van belangenvestrengeling aan het licht kwam’, zegt De By over Fabrikant. ‘Over zijn eerlijkheid is niet beslist. Maar zodra er iets aan de hand is, moet je openbaarheid geven en zo nodig opstappen.’

Transparantie en onpartijdigheid zijn des te belangrijker, omdat iedereen arbiter kan worden. Voor de onpartijdigheid is nu een juridisch ijkpunt geformuleerd. Het werd ook tijd, zegt De By: ‘Bedrijven gebruiken steeds vaker arbitrage om disputen op te lossen.’

Een volgende stap kan zijn dat Ovalar de arbiter aansprakelijk stelt, nu diens uitspraak nietig is verklaard. Het Turkse bedrijf heeft immers miljoenen dollars aan juridische hulp moeten besteden. Het is nog niet eerder voorgekomen dat een arbiter voor de rechter wordt gesleept en financieel aansprakelijk wordt gehouden. Maar het lijkt niet langer onmogelijk, nu Ovalar deze zaak heeft gewonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden