ReportageArbeidsmigranten

Arbeidsmigrant eist geen luxe, de middelen voor een gewoon leven volstaan

Veel arbeidsmigranten werken onder slechte omstandigheden. Hutjemutje in het busje, met z'n allen in een woning. En dat in de 1,5-metersamenleving. Aan oud-SP-leider Emile Roemer de opdracht de problemen in kaart te brengen en oplossingen aan te dragen. Donderdag is hij in Tiel.

Emile Roemer is als hoofd van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten donderdag tijdens een bezoek aan Tiel in gesprek met Marcel Singeorzan uit Roemenië.Beeld Marcel van den Bergh

Voor het stadhuis in Tiel krijgt Emile Roemer twee bokshandschoenen in zijn handen gedrukt. Een cadeau van vakbond FNV en een kleine delegatie arbeidsmigranten uit Polen, Roemenië en Spanje. ‘Will you fight for us?’

Roemer is verantwoordelijk voor de noodzakelijke hervormingen om arbeidsmigranten beter te beschermen en hun woon- en werksituatie te verbeteren. De waarnemend burgemeester van Heerlen is door de minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) aangewezen als hoofd van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten. Deze groep is extra kwetsbaar voor covid-19. Ze wonen en werken vaak dicht op elkaar en reizen in kleine busjes naar hun werkplaats. De afgelopen weken waren er uitbraken van het virus bij slachterijen en fruitteeltbedrijven.

De penibele situatie van veel arbeidsmigranten is al jaren bekend, maar ondanks periodieke ophef en actieplannen zijn misstanden nog steeds aan de orde van de dag. Afgelopen woensdag legden controleurs van het ministerie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid nog een aspergekwekerij stil in Brabant: de boer had de Poolse en Roemeense stekers 42 dagen achter elkaar 14 uur per dag het land opgestuurd. De coronamaatregelen waren evenmin in orde.

Roemer en zijn team hebben een eerste advies uitgebracht om te reageren op grootschalige coronabesmettingen: alle arbeidsmigranten krijgen een eigen kamer en hun verblijfplaats wordt geregistreerd. Op de lange termijn moeten ze minder afhankelijk worden van werkgevers en uitzendbureaus. Hun huisvesting en zorgverzekering zijn vaak gekoppeld aan hun werk, zodat ze in een klap alles kwijt zijn als ze hun baan verliezen.

Om aandacht te krijgen voor de problematiek trekt Roemer door Nederland voor gesprekken met provincies en gemeenten. Na Venray, Tilburg en het Westland is donderdag Tiel aan de beurt: allemaal steden in regio’s met veel arbeidsmigranten. Er schuift voor het eerst ook een arbeidsmigrant aan bij het overleg. Het was een idee van een Gelderse gedeputeerde en de FNV wilde dit graag faciliteren. Dit zijn toch de mensen om wie het gaat, zegt campagneleider Bart Plaatje.

Een klein groepje wacht Roemer dus in alle vroegte op met koffie en broodjes om hun verhalen te vertellen. ‘We willen betere werkomstandigheden’, vertelt de Poolse Marek Sidlak, die ook de bokshandschoenen overhandigt en straks bij de bestuurders aan tafel zit. Roemer heeft niet veel tijd, maar luistert aandachtig. ‘Ik wil ieder verhaal horen. Het is heel goed dat jullie dit vertellen. Blijf het vertellen.’

Hij bedankt nogmaals voor alle verhalen en somt zijn belangrijkste speerpunten op. ‘Goed werk voor een goede prijs en huisvesting.’ De Spaanse Rosalia Channel is vooralsnog sceptisch. ‘Ik geloof het pas als ik het meemaak.’

Marek SadlikBeeld Marcel van den Bergh

Marek Sadlik (32) uit Polen 

heftruckchauffeur

‘Na mijn studie kwam ik in 2014 naar Nederland. Ik wilde aanvankelijk werken en geld verdienen, nu wil ik ook blijven. Het leven is hier beter dan in Polen. Onlangs had ik een conflict met mijn uitzendbureau. Ze wilden tijdens de coronacrisis dat we met twee mensen op een kamer zouden slapen, hoewel de kamer te klein was. Er kwam een nieuwe kamergenoot van wie ik niet wist of hij ziek was. Ik weigerde. Toen hebben ze eerst de dubbele huur in rekening gebracht en me vervolgens ontslagen. Ik wil dat werkers met respect worden behandeld. We laten alles achter om hier te werken en dan worden we behandeld als een product.’

Marius IonuțBeeld Marcel van den Bergh

Marius Ionuț (38) uit Roemenië 

hotelmedewerker

‘Ik ben nog niet zo lang in Nederland, pas acht maanden. Maar ik heb hiervoor tien jaar in Italië gewerkt en zeven jaar in Roemenië. Daar werkte ik als kok. Ik moest erg hard werken voor weinig geld. Hier is het beter. Sinds kort werk ik in een hotel. Er is genoeg werk en de omstandigheden zijn goed. Ik woon in een motel in Gilze-Rijen en daar ben ik ook blij mee. Ik heb alleen niet zoveel op met mijn medebewoners. Zij drinken en roken veel. Ik doe dat niet, ze vinden me een beetje raar geloof ik. Nederland is wel een duur land om te wonen, zeker gezien het het salaris dat we krijgen.’

Rosalia Channel Beeld Marcel van den Bergh

Rosalia Channel (46) uit Spanje 

Sorteerder in een kledingcentrum 

Sinds anderhalf jaar ben ik in Nederland. Ik woonde in Andalusië. Daar had ik drie banen en verdiende ik nog weinig. Mijn zoon was hier al. Na zijn studie kon hij geen werk vinden en trok hij naar Nederland. Hij zei: kom ook, er is altijd werk. Het werk is saai, maar het grote probleem vind ik de huizen. Je wordt door het uitzendbureau van plek naar plek gestuurd. Nergens ben je thuis. Je deelt kleine ruimtes met te veel mensen. Soms werk ik tot middernacht en moet ik om zes uur weer beginnen. Als je huisgenoten hebt die de hele nacht aan het drinken zijn, dan doe je geen oog dicht. Het is net een hostel – je kunt alleen niet weg wanneer je wilt. We vragen niet om luxe, we vragen om een normaal leven.’

Marcel SingeorzanBeeld Marcel van den Bergh

Marcel Singeorzan (36) uit Roemenië werkt in de bouw

‘Veel bedrijven profiteren van arbeidsmigranten. Tegelijkertijd zijn er veel vooroordelen over Roemenen, Bulgaren en Polen. Terwijl de meesten goede, correcte mensen zijn. Mensen zien ons niet voor vol aan, we worden soms gediscrimineerd. Dat doet pijn. Kijk eens hoe hard wij werken! Werk dat Nederlanders niet eens willen doen. Je krijgt standaard minder geld. Ik hoor van veel anderen dat er wordt gelogen over salarissen. Uitzendbureaus spelen een spelletje met je. Zelf heb ik geluk gehad. Ik werk hier al twaalf jaar zelfstandig in de bouw, mensen kennen me inmiddels goed en geven me opdrachten. Maar in het begin was het heel moeilijk. Daarom ben ik hier, voor de anderen. Ik weet namelijk wat armoede is.’

MEER OVER ARBEIDSMIGRANTEN

Het onderzoeksteam van Emile Roemer presenteerde vorige week de eerste adviezen aan de Tweede Kamer. Zo moet iedere arbeidsmigrant een eigen kamer krijgen.

De wereld achter uw vlees: zo wonen de mensen die uw karbonade snijden.

Zeventien busjes van vleesbedrijf Vion, tjokvol arbeidsmigranten.

De slachterijen liggen onder vuur tijdens de coronacrisis. Hoe ziet de slachtsector eruit en wat staat er op het spel?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden