Apennijnen storten als een zandtaartje in

Een zandtaartje dat schoksgewijs inzakt. Dat is volgens geofysicus Rob Govers (Universiteit Utrecht) nog de beste metafoor voor het aardbevingsgeweld dat midden-Italië de afgelopen maanden in zijn greep houdt.

Beeld ap

'Dit is nu eens géén plaattektoniek', benadrukt Govers, verwijzend naar het fenomeen waarbij aardschollen diep onder de grond zo hard tegen en langs elkaar duwen dat het aardbevingen geeft. 'Hier is de tektoniek juist gestopt. Maar daardoor begint wel het zandtaartje dat door die tektoniek bij elkaar is geveegd uit elkaar te vallen.'

Dat 'zandtaartje' wordt in dit geval gevormd door de Apennijnen, het gebergte dat de ruggengraat van Italië vormt. Hetzelfde mechanisme was in 2009 verantwoordelijk voor de beruchte aardbeving van l'Aquila, die toesloeg met kracht 6,3 en toen 300 mensenlevens eiste en veel schade aanrichtte aan de historische gebouwen in het gebied. Maar eigenlijk is de huidige fase van activiteit al in de jaren negentig begonnen, zegt Govers.

Geen peil is erop te trekken hoe het de komende tijd verder gaat, benadrukt Govers. Dat bevingen in 'zwermen' komen, is inmiddels wel bekend: één stukje ondergrond ontspant zich, en daardoor komt de bodem een stuk verderop juist op scherp te staan. 'Met de tijd neemt zo'n golf dan af. Maar het blijft statistiek, over het precieze verloop is geen zinnig woord te zeggen', zegt Govers. 'Ik begrijp de ongerustheid van de mensen ter plaatse dus heel goed.'

Beeld epa
Beeld ap

Achteraf gezien zal de beving die op 24 augustus rondom Amatrice 300 mensenlevens eiste de boeken in gaan als een 'voorbeving' van die van zondagochtend, stelt Govers. 'Tenzij er morgen een nog grotere komt. Maar dat zou me eerlijk gezegd verbazen.'

De beving van afgelopen weekeinde zit met kracht 6,5 aan de bovengrens van wat men van de breuklijn mag verwachten. Volgens de Italiaanse geoloigische dienst INGV was het gisteren nog zeer onrustig in het gebied: tot tientallen kleinere aardschokjes per uur, werden er onder de grond gemeten. Op de kaart vormde de activiteit een ongeveer 50 kilometer lange puntenwolk die als een onweersfront over het nationale natuurpark Monti Sibillini hangt.

Beeld epa

Italië is het meest aardbevingsgevoelige land van West-Europa. Diep onder de grond wringt de Afrikaanse aardplaat zich er al zo'n 50 miljoen jaar lang tegen die van Eurazië, met een snelheid van 4 tot 10 millimeter per jaar. Onder Italië zit bovendien een soort uitstulping van de Afrikaanse plaat, die nog eens vanuit de Adriatische zee tegen Italië drukt. Al dat gedraai en gewring aan de laars van Italië geeft voortdurend herrie: vulkanen en aardbevingen in het zuiden, een enkele keer schokken in het noorden, en nu weer gerommel in het centrum. In 1908 kwamen naar schatting 100 duizend Italianen om bij een zware aardbeving bij Sicilië; en in 1915 vielen er nog eens 32 duizend doden toen het stadje Avezzano van de kaart werd geveegd, op nog geen honderd kilometer van het huidige epicentrum.

Als het gebied vele tientallen miljoenen jaren in de toekomst tot rust komt, zal de Middellandse Zee naar verwachting zijn dichtgegroeid en de Apennijnen ingezakt.

Beeld epa
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden