Apen nodig voor onderzoek

nijmegen - De Anti Dierproeven Coalitie (ADC) heeft de Radboud Universiteit Nijmegen een petitie aangeboden waarin ruim zestienduizend ondertekenaars vragen experimenten op apen te stoppen. Zonder resultaat.


Nijmegen neemt geen afscheid van de zestien resusapen in het Centraal Dierenlaboratorium (CDL). De wetenschap kan nog niet zonder, zeggen CDL-directeur prof. Merel Ritskes en hoogleraar John van Opstal, een van de onderzoeksleiders.


Campagneleider van de ADC Robert Molenaar noemt de hersenexperimenten op apen 'gruwelijk'. 'De apen komen uit een Chinese apenfokkerij en worden na een lange reis in een laboratorium in kleine kooien opgesloten. Vervolgens worden ze maandenlang getraind, waarbij ze beloond worden met druppels water; ze hebben dus voortdurend dorst. Daarna worden ze in een primatenstoel vastgezet om te reageren op bewegende beelden, en dat kan wel vijf jaar duren. Ook vinden operaties plaats waarbij elektrodes in hun hersenen worden geplaatst.'


Dat moet stoppen, vindt hij. 'Er is geen enkel bewijs dat de experimenten op apen hebben bijgedragen aan een oplossing van hersenziektes. We blijken nog heel weinig te weten over de werking van het menselijk brein, ondanks de jarenlange experimenten op apen. Bestudering van het menselijk brein met de huidige geavanceerde technieken is een prima alternatief voor deze apentesten.'


Hoogleraar biofysica John van Opstal van de Nijmeegse Radboud Universiteit stelt daarentegen dat apenonderzoek onmisbaar is om hersenziekten als parkinson en alzheimer te kunnen begrijpen. 'Parkinson bijvoorbeeld kun je al in een vroeg stadium onderkennen op basis van specifieke afwijkingen in de manier waarop de ogen de omgeving aftasten. De diagnose kun je stellen door goed naar de oogbewegingen van patiënten te kijken. Ons onderzoek levert daarvoor de bouwstenen.'


Van Opstal onderzoekt hoe circuits in de hersenen de beweging van onze ogen sturen. Afwijkingen in oogbewegingen wijzen op fouten in die aansturing. Hij gebruikt resusapen om de functies van de circuits te bepalen en om metingen aan de hersencellen in die circuits te doen. Van Opstal: 'Omdat het visueel systeem en de oogaansturing van apen en mensen vergelijkbaar zijn, kunnen we dat bij apen goed onderzoeken. Terwijl apen naar iets kijken, meten wij de activiteit van zenuwcellen. Door dat vaak te doen in vele onderdelen van het brein, kun je die circuits uiteindelijk in kaart brengen en begrijpen.'


Voor het volgen van de zenuwcellen wordt een micro-electrode aangebracht in het apenbrein. Van Opstal: 'De aap voelt daar niets van en de elektrode richt geen schade aan. Het is een enorm precisiewerkje, want je zoekt een gebiedje dat 0,2 kubieke millimeter groot is. Dat vereist grote ervaring, specifieke kennis en speciale apparatuur.'


Hij verbruikt voor een onderzoeksproject gemiddeld één aap per vijf jaar. 'De apen zitten hier vijf tot zes jaar. We proberen ze voor verschillende onderzoeksprojecten tegelijk in te zetten, zodat we er zo min mogelijk nodig hebben. Voor de wetenschappelijke kwaliteit moeten we wel minimaal twee dieren per experiment gebruiken.'


Volgens CDL-directeur Merel Ritskes wordt het aantal proeven en proefdieren in de toekomst teruggedrongen. Van het stoppen van onderzoekslijnen is nu geen sprake, maar er wordt in Nijmegen wel flink ingezet op vermindering, zegt ze.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden