Profiel Maleisië

Anwar Ibrahim -de Nelson Mandela van Maleisië - is vrijgelaten met koninklijk pardon. Hij belooft zijn landgenoten een gouden tijd

De 70-jarige Anwar Ibrahim woensdag na zijn vrijlating uit de gevangenis in Kuala Lumpur. Beeld AFP

Anwar Ibrahim stapt woensdag stralend een kluwen fotografen en cameramannen tegemoet. Hij gaat ze niet uit de weg. Het is zijn eerste contact met de vrijheid na drie jaar gevangenschap, en hij geniet er zichtbaar van. Van nu af aan zal alles alleen maar mooier worden, al kan het al bijna niet mooier dan het deze woensdag is. Mahathir Mohamed, vorige week de winnaar van de verkiezingen, heeft zijn vrijlating geregeld. En de koning heeft hem een volledig koninklijk pardon gegeven: Anwar wordt niet alleen vrijgelaten, maar bovendien wordt hem zijn hele strafblad kwijtgescholden.

Met deze schone lei zou de 70-jarige Anwar Ibrahim vandaag nog de politiek in kunnen, een zetel winnen in het parlement, en daarna, eindelijk, premier worden. Maar Anwar heeft geen haast, zegt hij. Hij laat het regeren graag nog even over aan de 92-jarige Mohamad. De oude baas is net als een dolleman de corruptie aan het uitroeien en daarbij wil Anwar hem niet voor de voeten lopen. Hij wil niet eens in diens regering gaan zitten.

Anwar lijkt eerst vooral even te willen genieten van de vrijheid waarvoor hij en zijn aanhangers zo lang hebben moeten vechten. Jarenlang is Anwar Ibrahim de ‘gewetensgevangene’ van Maleisië geweest, de Nelson Mandela of Aung San Suu Kyi, en net als die twee komt ook hij nu als een overwinnaar uit zijn cel tevoorschijn. Zijn gevangenschap bewees hoe slecht het met de vrijheid in het land was gesteld, en zijn vrijlating bewijst dat er toch weer hoop is.

Ibrahim tijdens zijn gevangenschap in 1999, nadat hij was geslagen door de toenmalige politiechef. Beeld AFP

Twee keer is Anwar gevangen gezet. De eerste veroordeling maakte een einde aan een briljante politieke carrière onder de vleugels van Mahathir Mohamad. Die carrière begon in 1982 met een politieke ommezwaai van 180 graden. Anwar, oprichter en leider van een kritische islamitische jeugdbeweging, stapte over naar de grootste regeringspartij UMNO (United Malays National Organisation) die toen al werd geleid door Mahathir. Anwars jeugdige aanhangers voelden zich verraden, maar Mahathir, die net premier was geworden, was blij met deze jonge rijzende ster.

Anwar liep een paar jaar warm, eerst als minister van Sport- en Jeugdzaken, toen Landbouw, en daarna Onderwijs, tot hij in 1991 minister van Financiën werd. Twee jaar later werd hij vice-premier. Het waren de jaren dat het Maleisië voor de wind ging. Anwar werd internationaal de hemel in geprezen om zijn beleid. Hij was de lieveling van het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank.

In 1997 liep het mis. Mahathir nam twee maanden vrij en promoveerde Anwar tijdelijk tot minister-president. Die begon ineens een eigen koers te varen, haaks op die van zijn oude meester. De twee kregen slaande ruzie en Mahathir besloot zich van hem te ontdoen. Anwar werd ontslagen en in een rechtszaak die wereldwijd een farce werd genoemd, werd hij veroordeeld wegens 'sodomie'.

Oppositie 

Na zijn ontslag als vice-premier was Anwar Ibrahim beland in het kamp van de oppositie. Hij wérd de oppositie. Hij richtte zijn eigen partij op: de Parti Keadilan Nasional (PKR) en die partij werd het hart van de oppositie. Na Anwars vrijlating, in 2004, begon de PKR met zijn bondgenoten aan een niet te stuiten opmars. In 2013 haalde de oppositie landelijk zelfs meer stemmen dan Barisan Nasional, al haalde die wel meer zetels.

Net als Mahathir in 1998 voelde ook Najib Razak (tot voor kort premier van Maleisië) de hete adem van Anwar Ibrahim in zijn nek. Ook hij besloot zich van de lastige tegenstander te ontdoen en wel op exact dezelfde manier als Mahathir. In 2008 werd Anwar opnieuw van sodomie beschuldigd. In 2012 werd hij nog vrijgesproken, maar in 2015 werd hij alsnog veroordeeld.

Met hem in de cel leek de oppositie verloren. Tot Mahathir zich meldde. Die was wel oud, maar bleek nog steeds te beschikken over aanzien en charisma. Anwar greep zijn kans. Hij maakte, net als in 1982, opnieuw een politieke reuzenzwaai en sloot een duivelspact met zijn oude vijand Mahathir. Samen wipten zij de corrupte Najib uit het zadel.

Mahathir ziet er nu op toe dat de verslagen Najib zal boeten voor het corruptieschandaal waarin hij Maleisië heeft gedompeld. Hij regelt een uitreisverbod voor Najib en zijn vrouw en laat er geen twijfel over bestaan dat hij ervoor zal zorgen dat ze ook worden berecht. Dat is hem wel toevertrouwd en Anwar laat hem graag begaan. Mahathir mag het vuile werk doen, werk waar Anwar zelf veel minder goed voor is toegerust. Als dat klaar is, over een of twee jaar, kan Anwar het  overnemen en kan hij eindelijk beginnen met hervormingen die hij altijd al heeft beloofd, de 'reformasi'. Maleisië wacht 'een gouden tijd', zegt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.