Antonio moet luisteren

Twintig jaar na hun laatste film is Antonio Banderas herenigd met zijn ontdekker, Spanjes bekendste regisseur Pedro Almodóvar. En hij werd meteen terechtgewezen.

Een terrasje voor het nationale theater van Madrid, dertig jaar geleden. Antonio Banderas, armlastig acteur, haar tot op zijn schouders, volle snor ('zoals Cyrano de Bergerac'), zit met wat vrienden koffie te drinken. Een man met wijd uitstaand haar en een rood koffertje schuift aan, neemt het gesprek over, ratelt over van alles en nog wat. Tot hij plots opstaat, Banderas nog eens goed aankijkt en zegt: 'Je hebt een romantisch gezicht, je zou in films moeten spelen.'


De acteur, onderuit zittend op het dakterras van een hotel aan de Franse Rivièra, grinnikt bij de herinnering. 'En weg was hij. Ik vroeg mijn vrienden: wie was dat? O, zeiden ze, dat is Pedro, die heeft net een waardeloze film gemaakt. Wordt nooit wat met hem.'


Banderas, zwart T-shirt, kortgeknipt krulhaar, inmiddels 51 en ruim zeventig speelfilms verder, laat zich welwillend uithoren door een handjevol journalisten, over zijn Spaanstalige hoofdrol in La piel que habito en zijn hereniging met de regisseur, zijn ontdekker. Die is ook aanwezig en schuift later aan voor een gesprek.


Pedro Almodóvar (62), roze polo, zuurstokkleur gympen: '1981 was het. Ik zocht een terrorist die op mannen viel, voor een rol in mijn tweede speelfilm. Eigenlijk hoefde hij enkel bruin haar te hebben, wat geen hoge eis is in Spanje. Antonio bezit ogen vol passie, vol vuur. Zo'n uitstraling is alles in film, of bijna alles. Het innerlijke kun je bijsturen, eventueel ook in de montage. Antonio was perfect voor die film, perfect voor die hele periode. Ik schreef mijn personages door zijn ogen.'


Vijf films maakten de twee gedurende de jaren tachtig, waarin Almodóvar Banderas tal van verknipte personages liet spelen, culminerend in een rol als psychotische ontvoerder van een pornoactrice in Atamé (1990), hun laatste samenwerking. Twee jaar eerder was zowel Almodóvar als Banderas internationaal doorgebroken met de voor een Oscar genomineerde komedie Mujeres al borde de un ataque de nervios (1988, Women on the Verge of a Nervous Breakdown).


'En nu zijn we twintig jaar verder', zegt de regisseur. 'Antonio is nog altijd Antonio, maar hij woont en leeft in Los Angeles. Toen ik hem vroeg naar Spanje te komen voor deze film, stelde ik één voorwaarde: laat de internationale filmster thuis. Vergeet je succes in Amerika, ik wil de Antonio van vroeger. 'Pedrito', zei hij - zo noemt hij me: kleine Pedro. 'Pedrito, zeg wat ik moet doen en ik zal het proberen.' Zeer genereus.'


Banderas: 'Pedro heeft in interviews weleens kritiek geuit op sommige rollen die ik in Amerika speelde, maar ik beschouw hem als een vader, hij mag dat doen. Kort voor Zorro uitkwam, nam ik hem mee naar een besloten voorstelling in Los Angeles. Na afloop was het eerste wat hij zei: nu word je veel te beroemd en veel te duur. Pedro is een genie. Hij brak alle regels van de Spaanse cinema, opende deuren voor veel mensen na hem. Ik zit hier vanwege hem, omdat hij me ooit zag zitten aan dat tafeltje.'


In La piel que habito (De huid waarin ik leef), gebaseerd op een roman van Thierry Jonquet, speelt Banderas nu het hoofdpersonage Robert Ledgard, een gestoorde chirurg in de nabije toekomst. De dokter is zelfbenoemd expert in huidtransplantaties en voert heimelijk experimentele operaties uit, onder meer op de mooie vrouw die hij in zijn praktijk gevangen houdt. Wraak- en schuldmotieven spelen een rol: zijn dochter is ooit verkracht en zijn vrouw pleegde zelfmoord na een gruwelijk ongeluk.


Seksuele identiteit

De tussen tal van genres (horror, noir, melodrama) invallende en uiterst stijlvol aangeklede speelfilm ging afgelopen mei in première op het Cannes Filmfestival en is vanaf volgende week te zien in de Nederlandse bioscopen. Almodóvars negentiende is het, waarin hij een van zijn kernthema's behandelt; verschuivende seksuele identiteit.


'Ik denk dat elke man er weleens van droomt om een vrouw te zijn, en vice versa', zegt de regisseur. 'Transseksuelen, die vaak voorkomen in mijn eerdere films, dagen in zekere zin God uit. Ze herscheppen hun identiteit. In deze film behandel ik transseksualiteit echter heel anders. Hier is het een straf, uitgevoerd door dokter Ledgard met zijn weerzinwekkende operaties. Maar wat hij ook aanricht, de innerlijke ziel of geest - alles wat ons menselijk maakt - kan hij nooit raken. Mijn film gaat erover dat je vrede kunt hebben met je lichaam, zelfs als je niet voor dat lichaam gekozen hebt. De vrouw die door de dokter wordt vastgehouden in de film, Vera (actrice Elena Anaya), moet haar situatie accepteren. Dat is de allerbelangrijkste voorwaarde om te kunnen overleven onder zware omstandigheden: dat je de realiteit accepteert zoals die is. Vera's volgende stap is het wachten, wachten op die kleine kans op ontsnapping.'


Wie doorsneehorror verwacht, komt bij Almodóvar bedrogen uit. 'Dat dachten sommigen ja, op basis van de synopsis. Maak alstublieft aan jullie lezers duidelijk dat er geen liters namaakbloed en afgehakte lichaamsdelen in voorkomen. Ik wil het publiek enkel psychologisch aan het schrikken maken, onderbewust. Het achterliggende idee moet eng zijn, niet de personages of de gebeurtenissen.'


Banderas is kil, gemeen én charmant in zijn rol als dokter Ledgard. Overgevlogen vanuit Los Angeles kwam de acteur in Spanje met eigen ideeën over zijn rol aanzetten bij de regisseur. 'Ik wilde het groot spelen. Artistiek, met veel grijstinten. Me even niet realiserend dat Pedro je pas belt en vraagt als hij al exact weet wat hij van je verlangt. Hij wees me terecht: 'Nee Antonio, speel hem als een gewone huisarts, economisch en alles onder controle. En denk niet te veel na over wat je personage overkomt, dat vertelt de film wel. Die is complex, het personage niet.' En hij had gelijk, natuurlijk. Juist het feit dat je niet volledig doorgrondt wat de dokter beweegt, maakt hem zo eng.'


Veel op de set was hetzelfde als twintig jaar geleden, veel was ook anders. 'Pedro is rigoureuzer tegenwoordig, meer minimalistisch en serieuzer. Tegelijk vond ik bij mijzelf weer de onzekerheid terug die ik voelde bij de eerste films die ik samen met hem maakte. Ze hangen ons op, dacht ik toen, ze kruisigen ons. Doodsbang voor de reacties. Kijk, Hollywood heeft me veel gegeven, met ups en downs, maar daar moet alles kant en klaar zijn, makkelijk te consumeren. Bij Pedro weet je vooraf nooit wat hij je voorschotelt.'


Almodóvar, over zijn werkwijze: 'Ik probeer bij het maken van een film nooit volledig rationeel te zijn. Toen ik begon met filmen, was ik zeer geïnteresseerd in de morele autonomie van mijn personages. Spanje was net een democratie, maar bleef een conservatief land, waar je als homo moest vechten voor je individuele vrijheid. Vrijheid is nog steeds mijn belangrijkste thema.'


Transgenese

Voor La piel que habito verrichte hij meer research dan voor hem gebruikelijk. 'Toen ik begon met schrijven aan het scenario dacht ik: wat dokter Ledgard uitvoert is sciencefiction, maar de werkelijkheid komt al heel dichtbij. Transgenese is inmiddels mogelijk, je kunt genetische informatie van niet-lichaamseigen cellen overbrengen. De elasticiteit van een varkenshuid bijvoorbeeld, in de cel van een mens. De dokters die ik sprak, waren ervan overtuigd dat ergens iemand daar al mee experimenteert. Het zal ons idee van menselijkheid veranderen, uiteindelijk. Wat blijft er over van religie als we zelf de mens creëren?'


Zijn volgende film overweegt Almodóvar in het Engels op te nemen, iets wat hij nooit eerder deed. Hij werkt nu aan een script, al is zijn begrip van het Engels - zo geeft hij direct toe - tamelijk beroerd.


Banderas, die de tekst voor zijn eerste Amerikaanse rollen fonetisch uit het hoofd leerde, omdat hij de taal niet begreep, kijkt op van de aankondiging. 'Pedro in het Engels regisseren? Onmogelijk!'


Om zijn mening te staven, acteert Banderas een stukje Almodóvar op de set. 'Wat deed je nou net met je hand? Die hand moet dáár. Oké, daar gaan we. Ho! Dat met je wenkbrauw, wat is dat? Jawel, je deed iets met je wenkbrauw. Waarom? Niet doen. Oké, actie! Nee, je toon moet lager. En let op die wenkbrauw.'


Banderas beweegt de donkere begroeiing boven zijn ogen op en neer, soepel. 'Zó minutieus regisseert Pedro. Als hij dat in een andere taal moet doen, lijkt me dat... eh... interessant. Ik weet niet of ik daar bij wil zijn.'


----------------------------------------------


EXTRA: WAT MAAKTEN BANDERAS EN ALMODÓVAR SAMEN?

1982 - Laberinto de pasiones (Labyrinth of Passion).

Banderas in bijrol als homoseksuele terrorist die valt voor de prins die hij moet omleggen, in overgekookte sekskomedie.


1984 - La ley del deseo (Law of Desire).

Als jonge fan met ongezonde obsessie voor regisseur, in komedie gesitueerd in het moderne Madrid.


1986 - Matador.

Als leerling-stierenvechter in zwarte komedie, die moord bekent die hij niet pleegde.


1988 - Mujeres al borde de un ataque de nervios (Women on the Verge of a Nervous Breakdown).

Ontmoet een getroubleerde televisiester, die een relatie had met zijn vader. Internationale doorbraak voor Almodóvar.


1990 - ¡Átame! (Tie Me Up! Tie Me Down!).

Na ontslag uit psychiatrisch ziekenhuis ontvoert Banderas pornoster, in de hoop dat zij zijn liefde zal beantwoorden.


2011 - La piel que habito (The skin I live in).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden