Nieuwsbreak

Anton Dautzenberg: 'Kinderen zijn niet leuk. Maar je moet ze schatjes vinden'

De wetenschap is de nieuwe kerk die als instituut aan het afbrokkelen is, de neergang van boekenketen Polare en de spierballentaal van Fred Teeven. Schrijver Anton Dautzenberg voorziet het nieuws van de dag van commentaar.

Anton DautzenbergBeeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Hartpatiënten zijn in gevaar gebracht doordat artsen hun voor en na de operatie onterecht bètablokkers gaven. Die richtlijn kwam van de frauderende Nederlandse internist Don Poldermans. Vertrouwt u de wetenschap nog?
'Ik heb de wetenschap nooit vertrouwd. Dat begon al in de collegebanken toen ik economie studeerde in Tilburg en de hoogleraren die lid waren van het CDA modellen presenteerden die de PvdA-plannen publiekelijk bekritiseerden. Hoogleraren geloven ook en hebben eigenbelang. Het zijn net mensen.'

Is het niet erg vreemd dat we in Europa nog steeds een richtlijn hanteren van deze frauderende wetenschapper Don Poldermans?
'Het idee van de onafhankelijke wetenschapper is veel te rooskleurig. Net als specialisten in ziekenhuizen die ook gewoon ondernemers zijn en elkaar de tent uit concurreren. Ik zie wel een paradigma verschuiving na Diederik Stapel. In het verleden is fraude te veel bedekt door wetenschappelijke instituten. Zij waren als ivoren torens fungeerden, zoals de kerk in het verleden.'

De wetenschap is de nieuwe kerk die als instituut aan het afbrokkelen is?
'We hebben kennelijk grote behoefte aan duiding en structuur. Vroeger was dat het geloof en sinds de verlichting heeft de wetenschap die rol overgenomen. De waarheidsclaim van de wetenschap raakt nu in verval en wordt bekritiseerd. Dat is alleen maar goed. We worden geconfronteerd met onze naïviteit.'

Diederik StapelBeeld anp

In de krant van vandaag een stuk over schrijvers en drank en de mythische bijklank van die combinatie. Dit naar aanleiding van een nieuw boek 'Het uitstapje naar Echo Spring: Waarom schrijvers drinken'. Heeft u ook iets met drank?
'Thuis drink ik vrijwel niet, alleen in de kroeg.'

Dat zegt niets. Misschien gaat u wel elke dag naar de kroeg.
'Dat doe ik niet. Hoogstens één à twee keer per week. Ook krijg ik vrijwel nooit bezoek thuis, deze plek is voor lezen en schrijven. Misschien dat schrijvers die mythe nodig hebben, om het beroep te veraangenamen? Ik denk dat de romantiek van drank vaak pas achteraf geconstrueerd wordt. Een schrijver als Charles Bukowski werd lange tijd niet serieus genomen.'

Zijn jonge schrijvers minder gevoelig voor valse romantiek?
'Veel jonge schrijvers zijn doelgroepschrijvers. Ze schrijven over lifestyle, over relaties, zijn gericht op een bepaald publiek en weten welke ingrediënten werken. Misschien noemen we dat over tien jaar ook wel valse romantiek.'

Fitzgerald zei: 'Drank versterkt het gevoel'. Tennessee Williams zei dat schrijvers van drank houden omdat het beroep spanningen met zich meebrengt. Wat is het toch, denkt u?
'Misschien is het overgevoeligheid dempen, maar het kan ook aanstellerij zijn. Als Ilja Leonard Pfeijffer twee keer per jaar een filmpje online zet waarin hij dronken over poëzie praat, maar de andere 363 dagen heel gedisciplineerd werkt, is het label snel gevormd. We zien schrijvers graag als gekke mensen, als excentriekelingen.'

Linda Lee Bukowski, de weduwe van Bukowski.Beeld ap
Beeld anp

'Ook als je helemaal geen pessimist bent, bekruipt je na een kwartier het gevoel dat er voor de mensheid weinig hoop meer is, schrijft columnist Bert Wagendorp over boekenketen Polare. Wordt u ook overvallen door dit soort emoties als u er binnenstapt?
'Ik ben het eens met Wagendorp. Ik heb die winkels zien eroderen. Eerste de poëzie, toen de biografie en toen de moeilijke literatuur. Bij Moederbedrijf Procures vind je geen boekenliefhebbers, maar investeerders. Dat is het grote probleem.

'Als mijn boek in de winkel ligt, krijg ik 10 procent en de winkel 40 of 50 procent, daar moet dan wel een waardevermeerdering in zitten, deskundigen in de winkel bijvoorbeeld die advies geven. Als ik de meisjes en jongens achter de kassa in Polare bekijk dan denk ik niet dat zij ooit een boek lezen. Je kunt er net zo goed zakken met aardappelen neerzetten. Trouwens, nu krijgt Polare geen boeken meer van leverancier CB. Mijn boek komt volgende week uit, ik hoop dat het dan opgelost is.'

Het gaat toch ook slecht in de boekenbranche. Boekenliefhebbers in de winkel neerzetten is misschien wat te eenvoudig gedacht...
'Zelfstandige boekenzaakeigenaren hoor ik veel minder klagen. Winkels met mensen met liefde voor het boek, die niet op winst zijn gefocust. Als je die managementlaag weghaalt, scheelt dat al een hoop.'

PolareBeeld anp

Gevangenen moeten meebetalen aan hun eigen veroordeling en straf. Is dat spierballentaal van Teeven of een geniale vondst?
'Ik geloof niet erg in straffen. Ik denk dat je met een veroordeling al genoeg publiekelijk bent gestraft met het stigma, waarmee je donkere en slechte kant wordt benadrukt. Rutte en Teeven zijn erg gericht op het electoraat. Ze kiezen thema's die de stemmers vreten. Dat geschreeuw irriteert mij mateloos.'

Het gaat maar om zestien euro per dag. Het is niet meer dan normaal dat gedetineerden voor hun onderhoud betalen?
'Voor meebetalen is natuurlijk iets te zeggen. Maar ik denk dat het alleen maar voor meer ellende zorgt. Gedetineerden die met schulden terechtkomen in de maatschappij, dat werkt averechts.'

Ander nieuws: Wie kinderen in huis heeft, is doorgaans iets ongelukkiger dan wie geen kinderen in huis heeft, blijkt uit onderzoek. Is dit een schok?
'Ik vind dit een open deur, eigenlijk. Ik ken genoeg mensen met kinderen in mijn omgeving die niet bepaald gelukkig uit hun ogen kijken. Met kinderen én werk komt er een hoop op je af. Kleine kinderen zijn niet leuk. Ze zijn egoïstisch, ze zijn agressief, ze jengelen. Maar je moet ze schatjes vinden.'

Worden we massaal voorgelogen over de gelukzaligheid van het hebben van kinderen?
'Het is een constructie. Anders beginnen mensen er niet aan. Je hoort vaak genoeg van ouders: als ik dit had geweten...'

Ik krijg zo'n vermoeden dat u geen kinderen wilt.
Klopt . Dat is een bewuste keuze. Ik vind dat er al te veel mensen zijn. Je wordt ook in een stramien geplaatst en dat lijkt me vreselijk. Ook qua geestelijke vrijheid. Wat je zelf van dingen vindt, is van ondergeschikt belang.'

Beeld anp

Welk online artikel moeten we beslist nog lezen vandaag?
'Een artikel van De Correspondent over Gambia als seksparadijs voor blanke vrouwen. 90 procent van het land is moslim maar die principes gaan overboord als er wat te verdienen valt. Er gaan ook veel Nederlandse en Duitse vrouwen heen. We zijn erg van ons land schoonhouden. Moraliteit staat hoog op de agenda. Iedereen heeft een mening over kinderarbeid, milieuvervuiling, maar buiten de grens gaan we lekker los. Dat is ook wel amusant.'

Valt er vandaag nog iets te lachen?
'Ik las in de krant over culturele instellingen die Dan Brown in Nederland ontvangen. Zo mocht hij helemaal in zijn eentje de Nachtwacht bekijken in het Rijksmuseum, dat mag verder niemand. Alles in de hoop dat hij geïnspireerd raakt en dat het in zijn volgende boek komt. Dat vind ik grappig. Misschien zit hij heel ironisch te lachen in zijn hotelkamer.'

Het boek van Anton Dautzenberg 'En dan komen de foto's' verschijnt volgende week bij Atlas Contact.

Dit is aflevering 240 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Dan Brown in Nederland.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden