Antiterreurcoalitie met moslimlanden wordt zware klus

De VS worden in het Midden-Oosten gehaat om de steun aan Israël en de aartsconservatieve machthebbers aldaar. Tegelijk wordt de Amerikaanse macht bewonderd....

Van onze correspondent Ferry Biedermann

De Amerikaanse president Bush tracht een internationale coalitie te vormen tegen het terrorisme, maar hij stuit in het Midden-Oosten op ambivalente sentimenten jegens zijn land. Het is een tweeslachtigheid die de westerse bezoeker in Arabische landen maar al te goed kent.

Gekleed in kaki-broek en prethemd stapt hij een winkel binnen waar de neringdoende terstond de frontale aanval opent op de Amerikaanse politiek jegens de Arabische landen. Pas als hij in een korte adempauze tegenwerpt dat hij uit Holanda komt, verschijnt een glimlach op het gezicht en klinkt het 'ahlan wa sahlan', welkom.

De behandeling is niet ontzettend vijandig. Onder veel Arabieren heerst onbegrip over de Amerikaanse houding: het moet toch voor iedereen duidelijk zijn dat de moslims het recht aan hun kant hebben. Zeker sinds het uitbreken van de tweede Palestijnse intifada spitsen de tirades zich toe op de Amerikaanse steun aan Israël.

Dat is zeker niet de enige klacht die onder veel inwoners van de Arabische wereld leeft. De Amerikaanse politiek ten opzichte van Irak zet ook veel kwaad bloed. Het vasthouden aan de sancties tegen dat land wordt vaak gezien als crimineel en hypocriet, omdat de VS niet zo hard optreden tegen met hen bevriende landen. De humanitaire tol die de sancties eisen, wordt beschouwd als bewijs van het immorele karakter van de Amerikaanse politiek.

De vijandige houding van de VS jegens Iran en Libië wordt minder vaak genoemd, maar is eveneens een bewijs van Amerika's anti-islamitische houding.

In sommige gevallen is niet de bespeurde vijandige houding van de VS het probleem, maar de Amerikaanse steun voor sommige machthebbers in de regio. Er heerst veel onvrede onder de Arabieren over de steun aan conservatieve islamitische regimes, zoals die in Saudi-Arabië en andere rijke oliestaten aan de Golf. Dat is bijvoorbeeld ook het voornaamste argument in de retoriek van Osama bin Laden, de Saudi-Arabische multimiljonair die steeds meer verdacht wordt van betrokkenheid bij de aanslagen op het World Trade Center en het Pentagon.

Bin Laden begon als islamitische vrijheidsstrijder tegen de Sovjet-invasie van Afganistan eind jaren zeventig en was als zodanig een bondgenoot van de VS, net als aanvankelijk de Taliban. Pas na de Golfoorlog van 1991 keerde hij zich tegen de Amerikaanse aanwezigheid in de Golf en in het bijzonder in zijn eigen land. Hij strijdt nu voor het vertrek van alle Amerikanen en niet-moslims uit de regio. De Arabische afwijzing van de vrienden die de VS in de regio kiezen, strekt zich soms uit tot Egypte, waar president Mubarak een relatief modern, pro-westers regime met veel onderdrukking in het zadel houdt, en Jordanië, waar de koninklijke familie wordt gezien als de financieel horige van de westerse landen.

Veel Arabieren die tegen de Amerikaanse politiek zijn, maken een onderscheid tussen de regering en individuele Amerikanen. Vaak wordt gezegd dat men de Amerikaanse bevolking niet de fouten van de leiders aanrekent. Dat gaat in het geval van de daders van de aanslagen in New York uiteraard niet op.

Opvallend genoeg lijken juist de inwoners van Amerika's grootste twee vijanden in het Midden-Oosten, Irak en Iran, het meest pro-Amerikaans. Veel Irakezen en Iraniërs vinden de Amerikaanse politiek hoogstens dom, omdat zij juist graag bevriend zouden zijn met de VS. Dat is sowieso een kenmerk van de schizofrenie jegens Amerika in de Arabische wereld. Aan de ene kant wordt de macht en de invloed van de VS gehaat, aan de andere kant willen velen de Amerikaanse manier van leven tot op grote hoogte overnemen en hopen ze zelfs te emigreren naar de VS.

Vrijwel alle Arabische landen hebben een sterke moslimfundamentalisische stroming die in meer of mindere mate anti-Amerikaans is. De kracht van de moslimfundamentalisten is moeilijk in te schatten, omdat ze meestal op de een of andere manier onderdrukt worden. Uit pro-Irakese en pro-Palestijnse manifestaties valt echter op te maken dat zelfs in de landen waar de regimes de VS vriendelijk gezind zijn, er sterke anti-Amerikaanse gevoelens leven onder bevolking.

Dat zal het voor de regering-Bush moeilijker maken om een antiterrorismecoalitie op te bouwen in de regio. Bovendien zal iedere actie tegen een Arabisch of moslimland nieuwe haatgevoelens opwekken onder de bevolking. Juist uit dat moeras van wrok worden de nieuwe terroristen gerecruteerd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden