Antikraker heeft ook rechten

Antikrakers verdienen meer rechtsbescherming. Abel Heijkamp heeft een speciale bond opgericht...

Nog anderhalve week en kraken wordt strafbaar. Antikraken lijkt dan nog belangrijker te worden en dus is het tijd de belangenbehartiging van antikrakers ter hand te nemen, vindt Abel Heijkamp. Hij is de oprichter van de enige belangenorganisatie voor antikrakers, de Bond Precaire Woonvormen.

Precaire woonvormen? Heijkamp begint verlegen te lachen. ‘Het gaat om woonvormen waar mensen weinig rechten hebben. Er zit een zekere kwetsbaarheid in, vandaar dat precair.’ De naam is chic, maar het gaat voorlopig gewoon om antikrakers.

Heijkamp kent het verschijnsel al vanaf het moment dat hij ging studeren. ‘Ik was altijd verbaasd dat de controleurs van antikraakbedrijven zomaar binnen kwamen stappen, en dat de bewoners desondanks vaak forse bedragen moesten betalen.’

Nu al wonen er rond 50 duizend mensen antikraak, veel meer dan in kraakpanden. Het is Heijkamp een doorn is het oog. Het antikraakcontract moet verdwijnen, zegt hij. ‘Dat maakt mensen rechteloos. Terwijl er een wettelijk geregelde mogelijkheid is voor eigenaren om hun pand tijdelijk te verhuren. Dat is ook geen ideale regeling, maar dan heb je als bewoner tenminste rechten. En een opzegtermijn van drie maanden in plaats van twee weken.’

Heijkamps bezwaren tegen de antikraakcontracten zijn legio. Hij heeft een lijst van vijftig bepalingen, gevonden in antikraakcontracten, die in strijd zijn met de wet, of met met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De lijst is nog niet klaar, maar een paar voorbeelden wil hij wel noemen.

Het verbod om met de pers te praten: in strijd met de vrijheid van meningsuiting.

Het verbod om een eigen slot op de deur te zetten: strijdig met het recht op een persoonlijke levenssfeer. Abstract? ‘Ik ken mensen die spiernaakt uit de douche kwamen en plotseling oog in oog stonden met een controleur van het antikraakbedrijf.’

En wat te denken van de bepaling dat iemand die bevalt binnen twee weken na de bevalling het huis uit kan worden gezet?

Sfeer van intimidatie
De antikraakbedrijven houden volgens Heijkamp een sfeer van intimidatie in stand door om de paar weken te controleren. ‘Ze leggen briefjes neer met teksten als: ruim je kleren eens op, of: doe de afwas. Na twee waarschuwingen kan het contract worden opgezegd. Dat soort dingen zorgt voor paranoia bij de bewoners.’

Zo ook de waarschuwingsbrief. Is dat een bijzonder fenomeen, die waarschuwingsbrief? Heijkamp: ‘Als er een overtreding wordt geconstateerd, kun je een waarschuwingsbrief krijgen. De bewoner moet de kosten van die brief betalen, meestal 25 euro.’

Maar waarom al die zorg? De Wet Kraken en Leegstand die per 1 oktober van kracht wordt, verbiedt weliswaar het kraken, maar draagt aan gemeenten op om aan leegstandsbeheer te doen. Dan komt alles toch vanzelf goed? Heijkamp: ‘Dat is een misverstand dat vooral door antikraakbedrijven in omloop wordt gebracht. De antikraakwet zegt alleen dat een gemeente aan leegstandsbeheer kan doen, maar niet dat het moet. De meeste gemeenten hebben er de mensen niet voor.’

Eerder maakte Heijkamp al een film over het verschijnsel antikraak, te zien op de website van zijn bond. Hij heeft er zelfs een versie van gemaakt met Engelse ondertiteling, want ook in Engeland bleek er grote belangstelling voor te zijn.

Een grote macht is zijn bond nog niet, met 25 leden. Maar de eerste successen zijn er wel. ‘Na onze klacht heeft woningbouwvereniging Brabant Wonen aangekondigd dat er geen onverwachte huisbezoeken meer zullen worden gedaan. En dat het verbod op feestjes en op huisdieren wordt opgeheven.’ Ook het verbod om met de pers te praten of met de eigenaar (Brabant Wonen) te praten is opgeheven.

Rechtspositie
Antikrakers procederen zelden. Een enkele uitspraak is bekend, en soms winnen de antikrakers. In 2008 nog erkende de Amsterdamse kantonrechter dat een groep antikrakers wel degelijk recht had op huurbescherming. In dat geval ging het om contracten die al langere tijd liepen en waarvoor een ‘substantiële vergoeding’ werd betaald.

Bijna alle antikrakers van wie het contract wordt opgezegd, vertrekken. Maar dat hoeven ze niet te doen. Volgens advocaat Jan Hein van Rijswijck van het advocatencollectief Sloetstraat in Arnhem, is het helemaal niet gezegd dat je je huis uit moet als je een bepaling in het contract overtreedt. Hij noemt het voorbeeld van een contract dat het houden van huisdieren verbiedt. ‘Ik moet de rechter nog zien die iemand uit zijn huis laat zetten omdat hij een kat heeft genomen.’

Soms worden antikrakers zonder pardon het huis uitgezet. Van Rijswijck: ‘Als dat zonder tussenkomst van de rechter gebeurt, is dat huisvredebreuk. Je kunt dus blijven zitten en wachten tot zij naar de rechter gaan. Alleen als je de zaak verliest, zul je waarschijnlijk wel veroordeeld worden om de proceskosten te betalen.

Die regel is kennelijk bij de politie niet bekend. Abel Heijkamp van de Bond Precaire Woonvormen zegt dat de politie meestal het antikraakbedrijf helpt. ‘De politie zegt doodleuk tegen de bewoner: Je gaat er nu uit, want dat moet blijkbaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden