nieuws Propecia

Antikaalheidsmedicijn kan permanente erectieproblemen veroorzaken

Het antikaalheidsmiddel Propecia, dat in Nederland door duizenden mannen wordt geslikt, kan zeldzame, maar permanente erectie- en ejaculatieproblemen en een verminderd libido veroorzaken.

Arts Rob van Zandvoort van het Tilburgse Haarkabinet, die morgen zijn verhaal doet in de Sir Edmund, bekijkt de haren van een jongen die lijdt aan haaruitval op jonge leeftijd. Beeld Marlena Waldthausen

Om die reden heeft het Franse medicijnbeoordelingsagentschap ANSM deze maand een brief naar 100 duizend medici gestuurd met de waarschuwing dat Propecia (sinds 1997 internationaal op de markt) tot seksuele stoornissen kan leiden, die kunnen aanhouden na stopzetting van de medicatie. In de brief, die vorig jaar in vergelijkbare vorm in Duitsland werd verspreid, wordt verder gewaarschuwd voor mogelijke psychische bijwerkingen als angst, depressie en zelfmoordgedachten.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Een dergelijke brief is in Nederland niet nodig omdat in de richtlijn van het Nederlands Huisartsen Genootschap al duidelijk is opgenomen wat de bijwerkingen zijn, laat het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen weten. In deze richtlijn worden huisartsen geadviseerd terughoudend te zijn bij het voorschrijven van medicatie tegen alopecia androgenetica, de medische term voor mannelijke kaalheid, omdat ‘gegevens over de effectiviteit en veiligheid op de lange termijn beperkt of afwezig zijn’.

Zeldzaam

Pas in april 2017 is in de Nederlandse patiëntenbijsluiter opgenomen dat depressie, suïcidale gedachten en angst een mogelijk gevolg zijn van het slikken van Propecia. Het gaat om zeldzame bijwerkingen, die volgens de bijsluiter bij 1 op de 100 patiënten voorkomen.

Maar volgens Adam Cohen, hoogleraar klinische farmacologie aan de Universiteit van Leiden, geeft een bijsluiter niet alles prijs. ‘Wie zegt dat er niet veel meer patiënten deze bijwerkingen hebben, maar het niet hebben gemeld?’

Elke bijwerking is er één teveel om ‘een cosmetische kwaal’ als kaalheid te behandelen, vindt hij. ‘We hebben het hier over een normaal verschijnsel dat hoort bij het menselijke verouderingsproces, net als rimpels. Dat moet je accepteren.’

Donald Trump

Propecia kent wereldwijd miljoenen gebruikers, onder wie de Amerikaanse president Donald Trump. Wie een blijvend effect wil, moet de pillen zijn hele leven lang slikken. Kosten: 500 euro op jaarbasis. Wie stopt, verliest alsnog zijn haren.

In Nederland slikten vorig jaar 6.800 mannen finasteride – de werkzame stof in Propecia – om hun haardos te behouden, blijkt uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen. Een onbekend aantal mannen slikten om dezelfde reden een zeer vergelijkbaar, maar sterkere (en dus effectievere) variant: dutasteride, verkocht onder de merknaam Avodart. 

Dit prostaatmedicijn wordt door artsen offlabel voorschreven aan kalende mannen. Omdat het voor een andere indicatie wordt voorgeschreven dan waarvoor het is bedoeld, ontbreekt registratie over het aantal gebruikers. 

Veiligheid

MSD, de fabrikant van Propecia, zegt in een reactie dat de veiligheid van medicijnen hun hoogste prioriteit heeft, maar dat die alleen kan worden gegarandeerd als ‘het juist middel voor de juiste patiënt op het juiste moment wordt gebruikt’. Avodart is van een andere fabrikant.

Finasteride onderdrukt het enzym dat testosteron omzet in dihydostestosteron (DHT), een sterkere variant van het mannelijke hormoon. Mannen die vroeg kaal worden zijn extra gevoelig voor DHT. Door DHT-levels in het lichaam terug te brengen, wordt het proces van haaruitval een halt toegeroepen. Maar het heeft tegelijkertijd ook invloed op andere processen in het lichaam.

‘Door DHT zo drastisch te verminderen, kunnen effecten optreden in de genitale weefsels en in de hersenen’, zegt neuropsychiater Marcel Waldinger, tevens hoogleraar farmacologie in Amerika en China. ‘Dit kan leiden tot gevoelloosheid in de penis en erectie- en libidostoornissen, die te maken hebben met wat er in de hersenen gebeurt. Deze klachten zijn zeer zeldzaam, maar als je het eenmaal hebt, dan is het goed mis.’

Omdat fundamenteel wetenschappelijk onderzoek naar finasteride ontbreekt is niet bekend hoe groot de groep met permanente bijwerkingen is. In de bijsluiter worden aanhoudende erectie- en ejaculatieproblemen en verlaagd libido onder het kopje ‘niet bekend’ geschaard. 

Rechtszaak

In Amerika hebben zo’n vijftienhonderd ex-gebruikers een rechtszaak aangespannen tegen Merck (zoals MSD daar heet). Ze claimen dat de fabrikant lange tijd informatie heeft achtergehouden, waardoor ze blijvend ‘hun mannelijkheid’ zijn verloren. Pas in 2011 werd in de bijsluiter opgenomen dat permanente bijwerkingen mogelijk zijn. Vooralsnog zijn alle rechtszaken met een schikking ‘afgekocht’. 

In Canada loopt momenteel een zogeheten class action lawsuit tegen Merck, waarbij een groep mannen gezamenlijk naar de rechter stapt.

Volgens neuropsychiater Waldinger is het essentieel dat huisartsen en dermatologen hun patiënten goed voorlichten over de mogelijke bijwerkingen. ‘Patiënten die bij mij aanklopten met klachten door finasteride waren van tevoren vaak niet gewaarschuwd.’

Dit is een fantastisch middel tegen kaalheid (maar je verliest er misschien wel je mannelijkheid door)

Duizenden mannen in Nederland slikken Propecia om hun haardos te behouden. In Amerika leidde het antikaalheidsmedicijn al tot vijftienhonderd rechtszaken. Ex-gebruikers voelen zich ontmand door hardnekkige erectieproblemen en een verlaagd libido. Is het echt zo erg?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden