Reportage

Antiek in het Ikea-tijdperk: lastig

De prijzen van eikenhouten kasten zijn de afgelopen jaren tot wel 90 procent gezakt. Een Friese staartklok raak je niet meer kwijt. 'Jonge mensen, die zijn nu eenmaal heel vluchtig.'

Handelaren Joris Prins (rechts) en Dirk Oudshoorn (midden) bij Onder de Boompjes in Leiden.Beeld Klaas Jan van der Weij

Antiekhandelaar Joris Prins durft een Friese staartklok niet eens meer bij het oud vuil te zetten. 'Dadelijk zetten ze er nog een naast.' Zijn twee collega-handelaren bulderen van het lachen om de galgenhumor. Friese staartklokken verkochten ze vroeger voor 7.000 euro. Bij veilinghuis Onder de Boompjes in Leiden gaan ze vanavond voor een paar honderd euro de deur uit. 'Het is helemaal niks meer.'

Veilingmeester Pieter-Gerrit Binkhorst schat in dat de prijzen van antieke meubelen in de afgelopen 15 jaar met 50 tot wel 90 procent zijn gezakt. Een mahoniehouten buffet uit de 19de eeuw wordt bijvoorbeeld geveild voor maar 80 euro.

Ook met de antiekwinkels gaat het slecht. Winkeltelbedrijf Locatus telde in 2004 nog 1.679 antiekwinkels, nu zijn dat er nog maar 881 - een daling van bijna 50 procent. 'Mensen willen strak, eenvoudig en wit', zegt Binkhorst.

Drie essen

Tl-buizen verlichten de veilingruimte van Onder de Boompjes, dat in een oude jeneverstokerij zit. De grote kasten staan op de grijze vloerbedekking. Aan de balken hangen kroonluchters. Binkhorst, met rood-wit gestreepte stropdas, zit op een verhoging voor het publiek. 'We hebben hier het over de drie essen: sterfte, schuld en scheiding. Op die manier krijgen we onze spullen.'

De veiling verloopt snel, minstens vier stukken per minuut. Er wordt begonnen met de tapijten, daarna gaat Binkhorst over naar de meubels. Hij houdt de hele week veilingen. Vanavond zijn de meubels aan de beurt, de volgende keer de juwelen. 'Dan zijn de prijzen veel hoger.'

Met ongeveer twintig belangstellenden is de zaal voor de helft gevuld. Bij binnenkomst krijgen ze koffie uit kartonnen bekertjes en er zijn gevulde koeken. De particuliere klanten zitten op de houten stoeltjes.

Achter in de zaal, bij de koffietafel, zitten de drie bevriende antiekhandelaren. Joris Prins draagt om zijn vingers gouden ringen met glinsterende diamanten. Hij drukt geldeenheden steevast uit in rooien en meiers. Zijn collega houdt zijn naam voor zichzelf maar koopt uit naam van de grote antiekfirma Strydhagen.

Strakke kasten uit de 17de eeuw

Volgens Leonore van der Waals, secretaris van Koninlijke Vereeniging van Handelaren in Oude Kunst in Nederland, is het onzin dat antiek helemaal uit is. 'Donkere grote kasten 19de-eeuwse kasten zijn nu in Nederland misschien uit de mode, maar voor andere antieke kasten is de markt hier juist sterk.' Volgens haar zijn 'strakke' kasten uit de 17de en 18de eeuw en uit de Empire-periode nog steeds in de mode. 'En naar de topstukken blijft altijd vraag', zegt ze. 'Mode verandert altijd, misschien is het wel slim om nu juist alle Friese staartklokken te kopen. Over dertig jaar zijn ze misschien wel goud waard.'

De handelaar met een volle snor zit onderuitgezakt en biedt door het geven van kleine knikjes. Dirk Oudshoorn - zwarte pantalon met zwarte sportschoenen - heeft een zaak in Roelofarendsveen. Hij is de stille kracht van het stel: 'Waar ik op let? Dat ga ik niet vertellen. Ik wil de rest niet wijzer maken.' De handelaren treffen elkaar al 35 jaar op veilingen door heel het land. Ze zagen hun markt als een kaartenhuis ineen vallen.

Handelaren geven de schuld aan Ikea, de grootste meubelmaker ter wereld. 'Jonge mensen willen na een paar jaar weer wat anders. Ze zijn heel vluchtig. Maar antiek koop je voor altijd', zegt Binkhorst. De donkere, zware en krullerige kasten vind je niet terug in de Ikea-folders. Wit en strak, dat is in de mode.

Koopjesjagers

Om te overleven zoeken handelaren alternatieven. Veel van het Hollandse antiek gaat naar het Oostblok en Azië. Bij Venema Antiques & Classic Cars gaat 80 procent van de antieke kasten naar het buitenland, zegt Albert Venema. 'Maar de Russen blijven nu weg', zegt hij. 'De meubels blijven een moeilijk verhaal. De markt ligt bijna stil.' Daarom besloot Venema zich te richten op oude auto's. Die handel loopt naar eigen zeggen stukken beter.

Antiquair Philip Haffmans zegt dat winkels met hun tijd mee moeten gaan. Zoeken naar afzetmarkten in het buitenland gaat makkelijk via eBay. Bovendien zijn er antieke spullen waar wel vraag naar is. Chinees porselein is momenteel hot. China telt steeds meer miljonairs en die willen hun antiek terug. Nederland heeft veel verzameld in de VOC-periode. 'Vroeger verkocht je zes stuks in één keer, nu levert het meer op om ze apart te verkopen.'

Vanwege de prijsdaling zijn er ook koopjesjagers verschenen. In de veilingruimte in Leiden zit een echtpaar uit Oegstgeest. Ze komen voor een paraplubak, een Perzisch tapijt en een buffetkast. 'Het past in ons huis. Bovendien is het nu goedkoop. We kopen hier een kast voor 100 euro - bij Ikea zijn ze stukken duurder.'

Friese staartklok, verkocht voor 150 euro.Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden