Anti-Hollandse liedjes echoën na

De strijd om de Schelde is nog niet gestreden, blijkt tijdens de viering van het einde van de Scheldeblokkade. Want dat de 'Ollanders' niet te vertrouwen zijn, bewijst de ruzie over de Hedwige.

LILLO - De kanonnen bulderen. Op de Schelde valt de Nele, een historische tweemaster onder Hollandse en Zeeuwse vlag, de Oostendse garnaalboot Jacqueline-Denise aan. Aan wal, waar honderden toeschouwers toekijken, klinkt een anti-Hollands liedje. Het is theater, een historisch tafereel dat wordt nagespeeld. Maar soms lijkt de geschiedenis hier razend actueel.

We zijn in Lillo, het laatste restje van een verdwenen dorp, te midden van het Antwerpse havengebied. Grote delen van Lillo hebben plaatsgemaakt voor de uitbreiding van de haven. Alleen het kleine getijdehaventje, het tolhuis en het kruitmagazijn zijn overgebleven. En een drietal straten, met 32 inwoners.

Maar deze zondag is er een veelvoud van dat aantal mensen aanwezig. De straten van Lillo, waar muzikanten, boekenmarkt en palingkraam om de aandacht vechten, zijn volgestroomd voor de viering van 150 jaar bevrijding van de Schelde. Een bevrijding van het Nederlandse juk.

Het is een in Nederland weinig bekende geschiedenis, maar na het uiteenvallen van de verenigde Nederlanden in 1585 sloot het noorden - het latere Nederland - de toegang tot de haven van Antwerpen af. Geen enkel zeeschip mocht er nog langs. Het was de doodsteek voor Antwerpen, toen de grootste Europese haven ten noorden van de Alpen, en het begin van de bloei van Rotterdam.

Pas twee eeuwen later ging de Schelde weer open. Maar Nederland kreeg het recht om tol te heffen, waardoor de Antwerpse ellende aanhield. In 1863 - 150 jaar geleden - werd de tol voor eeuwig afgekocht, voor omgerekend 200 miljoen euro. 'Een dag van levensbelang voor Antwerpen en voor de Belgische economie', zegt Marc Van Peel, de Antwerpse havenwethouder.

In Antwerpen wordt de 150ste verjaardag van de 'bevrijding' uitgebreid gevierd. Met een tentoonstelling, boottochten, theatervoorstellingen en een concert. En met de viering in Lillo, waar tal van historische taferelen uit de Scheldegeschiedenis worden nagespeeld. De sluiting van de Schelde in 1585, een historische zeeslag in 1784 en de aftocht van de Nederlanders uit Lillo in 1839.

Met 150 jaar tussen toen en nu lijkt de Belgisch-Nederlandse vete geen actuele betekenis meer te hebben. Nederlandse re-enactmentverenigingen spelen mee in de historische taferelen, de palingkraam wordt door Nederlanders uitgebaat, en een flink aantal bezoekers is uit Nederland gekomen. Ze lachen om de anti-Hollandse liedjes en grapjes. Die horen er nu eenmaal bij.

Maar bij menig Antwerpenaar blijkt de blokkade van de Schelde nog steeds gevoelig te liggen. Ze wantrouwen de 'Ollanders': na de eeuwenlange blokkade van de Schelde was er onlangs immers de tien jaar durende discussie rond het uitdiepen van de Schelde, en daarna de ruzie rond de Hedwigepolder.

'Het is precies dezelfde problematiek', zegt Eric Van Hooydonck, voorzitter van Watererfgoed Vlaanderen en organisator van de viering in Lillo. 'Antwerpen lijdt onder het feit dat de toegang tot de Schelde in Nederland ligt. Antwerpen was in de 16de eeuw een wereldstad. Als de Schelde niet gesloten was, was Antwerpen nu een stad als Londen of Parijs.'

'We moeten waakzaam blijven', zegt havenwethouder Marc Van Peel, die gevraagd is om de vaarbewegingen op de Schelde als een soort voetbalcommentator te duiden. 'Deze viering is niet alleen historisch, maar ook in het besef dat de strijd niet gestreden is. We moeten niet denken dat alsmaar grotere boten ongehinderd de Schelde zullen kunnen opvaren. Die discussie zal blijven spelen.'

Ondertussen komt Napoleon Bonaparte, of toch een acteur in historisch legerkostuum, over de Scheldedijk paraderen. De Fransen maken de Schelde in 1792 vrij. Even later wordt de Belgische onafhankelijkheid uitgeroepen, en om half drie - 1863 - vaart het eerste Belgische schip tolvrij over de Schelde. De bloei van Antwerpen kan weer beginnen.

Vanaf de Scheldedijk gezien, vallen de historische boten wat petieterig uit. Maar op de achtergrond zorgt de 'Cosco Belgium' onbedoeld voor een schitterende finale. Het containerschip, met een lengte van 366 meter en een breedte van 48 meter het grootste van de Chinese rederij Cosco, manoeuvreert achterwaarts in het Deurganckdok. Van Peel: 'Dankzij de geschiedenis van de Schelde.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden