Anti-globalisten zijn het spoor bijster

Sinds 11 september lopen de anti-globalisten de kans voor terrorist te worden uitgemaakt. WTC en Pentagon staan immers symbool voor hun thema's: het kapitalisme en de macht van de VS....

De anti-globalisten zijn de anti-globalisten niet meer sinds terroristen aanslagen hebben gepleegd op het World Trade Center en het Pentagon. Verschillende analyses van '11 september' halen de Noord-Zuid-problematiek aan als een van de oorzaken achter de terreurdaden. Met andere woorden: de open wereldmarkt - die met name door de VS zou worden gedicteerd en die wel goederen maar geen mensenrechten, democratie, een schoon milieu of een fatsoenlijk loon zou exporteren - heeft kwaad bloed gezet. En daarom zijn de terroristen zo woedend, zo luiden de conclusies.

Laten nou net op dié woede de anti-globalisten sinds 'Seattle 1999' het patent hebben. Hoe kunnen ze nu nog te hoop lopen tegen het falende neo-liberale kapitalisme zonder in verband gebracht te worden met niets en niemand ontziende terroristen?

Verwarring in het anti-globalistenkamp. Ze zijn de weg kwijt. Een nieuwe richting lijkt noodzaak, maar welke kant moet het op?

De grootste demonstratie ooit gehouden tegen de negatieve gevolgen van de globalisering had afgelopen zaterdag in Washington moeten plaatsvinden. Maar de topontmoeting van het IMF en de Wereldbank die daarvoor de aanleiding was, werd vrij snel na de aanslagen afgelast. Aan de demonstratie zouden, om logistieke redenen, vooral Amerikaanse actiegroepen deelnemen. Vele trokken zich terug, maar enkele zagen in de aanslagen en de daaropvolgende oorlogstaal van president Bush juist reden door te gaan.

Onder het motto 'Gerechtigheid, geen oorlog' verschenen enkele duizenden demonstranten in Washington. Ze pleitten tegen militaire vergelding en voor vrede - 'Oog om oog maakt iedereen blind.' Verstopt onder die boodschap zaten de vertrouwde thema's van de anti-globalisten.

Voor het lastige verhaal dat de anti-globalisten nu hebben te vertellen, proberen ze de vredesbeweging te gebruiken. Natuurlijk, de aanslagen worden veroordeeld, het kan niet zo zijn dat terroristen het dagelijks leven onmogelijk maken en ze moeten daarom worden opgespoord en berecht, want met geweld los je niks op. Maar dat neemt allemaal niet weg dat. . . En dan volgt het bekende rijtje: tegen het kapitalisme, tegen WTO, Wereldbank en IMF, tegen multinationals en ten slotte tegen de politiek van de VS.

Ze worstelen er allemaal mee, de nooit officieel benoemde woordvoerders van de anti-globalisten: Naomi Klein, Attac, Eurodusnie en anderen. Een enorme omweg moeten ze maken om nog bij hun punt uit te komen. Maar de sympathie en de aandacht voor dat standpunt bij de burgers en de pers - die de afgelopen maanden juist snel groeide - zijn verdwenen. Zeker in de VS.

Een ingezonden brief, gisteren, in de Washington Post. Hoe 'ongevoelig' om 'een land in rouw vertellen dat het de recente gebeurtenissen aan zich zelf te wijten heeft'! Hoe 'egoïstisch' om 'de politie van Washington extra te belasten met protesten, terwijl die alle energie nodig heeft om de aanval op het Pentagon te onderzoeken en andere aanvallen te voorkomen'! De brievenschrijfster uit Portland, Oregon sluit af met: 'Omdat de wet niemand verbiedt een eikel zijn, kan ik alleen maar hopen dat het leger hen allemaal oproept.'

Het keerpunt voor de anti-globaliseringsbeweging leek 20 juli 2001 te worden. Toen schoot een Italiaanse politieagent een betoger dood tijdens rellen bij de G8-top in Genua. Het discussieonderwerp was vervolgens: is het verstandiger vreedzaam of juist gewelddadig te demonstreren om het doel te bereiken? Ook toen was de vraag voor welke weg moest worden gekozen.

Een antwoord op die vraag is er nog niet. Gedwongen kiezen ze nu voor het vredespad. Maar dat kan wel eens een vergissing zijn. 'Van wie hebben jullie geleerd te demonstreren?', vraagt een vredesdemonstrant zich onder de naam non-violent op internet af. 'Van de terroristen?'

'Non-violent' wijst op de zwarte kleding, de zakdoeken voor de monden, de schermutselingen met de oproerpolitie in Washington. Zelf was hij bij een vredesdemonstratie in San Francisco. Daar werd het goede voorbeeld gegeven: 'Voor vrede demonstreer je vrolijk en kleurrijk. Je moet er met je kinderen naartoe kunnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden