Anti-drankpil?

Nederland telt 300 duizend zware drinkers. Van het bestaande middel tegen alcoholverslaving, Refusal, worden de gebruikers hartstikke ziek. Dit voorjaar komt er een nieuwe pil op de markt om drankzucht te bestrijden....

HARMEN BOCKMA

Dr R. van den Hoofdakker, emeritus-hoogleraar biologische psychiatrie, waarschuwde in zijn afscheidsrede tegen het overwaarderen van geneesmiddelen: 'Ongeluk borrelt niet zomaar op uit wat chemische stoffen in de hersenen. Als je iemand met een pil redelijk hebt opgeknapt, hem weer aanspreekbaar hebt gemaakt, is het wel heel armoedig als je vervolgens niet meer naar de achtergronden van het probleem kijkt. Als je hoofdpijn hebt en daar een pil tegen slikt, betekent dat toch nog niet dat je weet wat de oorzaak is van de hoofdpijn?

'Ik ben geen tegenstander van medicamenten. Sommige zijn van uitzonderlijk groot belang, zonder zouden we machteloos staan. Maar er is een tendens om menselijk leed alleen toe te schrijven aan chemische processen in de hersenen. Soms helpen pillen, maar het is verkeerd daaruit de conclusie te trekken dat dus de hersenen verantwoordelijk zijn voor ongeluk. De analyse zou juist moeten inhouden waar het vandaan komt. De hersenen zijn wel nodig om ongelukkig te worden, maar ze zijn niet de oorzaak.'

August Willemsen, vertaler en schrijver: 'Op dit moment drink ik niet, want ik ben druk bezig met de vertaling van de roman Sao Paulo van de Braziliaanse schrijver Graciliano Ramos. Vertalen is rationeel werk en daar moet ik niet bij drinken. Als ik schrijf neem ik soms een slok whisky, om een blokkade op te heffen. Maar daar moet ik mee oppassen, want een slok te veel en het gaat niet meer.

'Voor noodgevallen heb ik Refusal in huis. Als ik voel aankomen dat ik wil drinken en het kan op dat moment niet, neem ik een halve. Ik weet dat je vervolgens ontzettend ziek wordt, als je dan toch drinkt. Dat wil ik voor geen goud, dus doe ik het dan niet.

'Het is een beetje een romantisch beeld, dat literatuur en drank bij elkaar horen. De arme schrijver op een zolderkamertje met een fles wijn op het bureau. Zo gaat het niet. Onder schrijvers en vertalers vind je wel veel drinkers. Dat komt denk ik omdat het een tamelijk eenzaam beroep is. Een vertaler heeft alleen zijn woordenboeken. Misschien dat daarom zijn behoefte aan drank groter is dan bij mensen die in gezelschap van anderen werken.'

T. Schoffelmeer, universitair hoofddocent van de vakgroep farmacologie van de Vrije Universiteit Amsterdam: 'Het is denk ik niet dé anti-verslavingspil. Het middel dat nu ontdekt is, acamprosaat, brengt een mens in een rustiger toestand, waardoor het verlangen naar drank afneemt. Maar het is niet de doorbraak waar wij op wachten.

'Internationaal doen we veel onderzoek naar langdurige veranderingen die optreden in de prikkel-overdracht in de hersenen van de ene zenuwcel op de andere. Daarbij gaat het om veranderingen in het vertalen van de genetische boodschap in de zenuwcellen. Er zijn aanwijzingen dat die veranderingen in prikkeloverdracht heel langdurig of zelfs blijvend zijn.

'Aan ons is de opdracht dat in zijn oorspronkelijke staat terug te brengen, waarbij je bijvoorbeeld zou kunnen denken aan gentherapie. We proberen de expressie, de vertaling, van de genen te normaliseren. In zenuwcellen zit dna, een gen is daar een onderdeel van. Als een gen tot expressie komt, betekent dat dat de informatie op een gen wordt vertaald in de vorming van een eiwit of een neuropeptide. Wij denken dat het de kunst is die expressie te normaliseren. Het kan nog twee jaar duren voor we zover zijn, maar ook nog twintig jaar.'

'Stress kan stoffelijke veranderingen in de hersenen veroorzaken, die misschien blijvend zijn. Kun je die veranderingen terugdraaien met gesprekken? Een pilletje is misschien veel makkelijker en comfortabeler voor de patiënt. Maar ja, wij farmacologen zijn hele stoffelijke denkers.'

E. Mostert, psychiater bij het centrum voor verslavingszorg Zeestraat in Den Haag: 'Ik zal ervaring opdoen met dit middel, maar het niet heel breed inzetten. Zelf doe ik mee aan een onderzoek naar serotonine, een neurotransmittor. Dat is een overdrachtsstof tussen zenuwcellen en als zodanig betrokken bij stoornissen in stemming en bij angst. De indruk bestaat dat het ook bij verslaving iets doet. Het middel ritanserin zou één van de receptoren kunnen blokkeren, waardoor de serotonine niet aankomt. Dat leidt tot een afname van het verlangen naar een bepaalde stof.'

Eetverslaafde Alice: 'Toen ik het hoorde dacht ik: dat kan niet. Het is als met alle pillen, je stopt het probleem weg. Want als je niet meer verslaafd bent aan eten, uit het zich wel op een andere manier, bijvoorbeeld dat je een workaholic wordt of dat je je agressief gaat gedragen.

'Eten is een pleister op de wonde, alleen gaat de wond niet dicht. Het is net als met alcohol, ook al eet ik heel normaal, ik blijf er toch aan verslaafd. Dat eten staat ergens voor. Mijn emotionele leven wordt niet anders door een pil.'

Harmen Bockma

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden