ANALYSE

Anti-Boutisten wachten zware jaren

Desi Bouterses boodschap van een 'verenigd Suriname' is aangeslagen bij de kiezers. Zijn monsterzege bij de verkiezingen bewijst dat de traditionele partijen hun langste tijd hebben gehad.

Aanhangers op motoren maken de weg vrij voor de colonne van Bouterse. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Desi Bouterse heeft vriend en vijand verrast met zijn monsterzege. Zoals de oppositie, die droomde van een meerderheid van 29 van de 51 parlementszetels. Het werden er slechts 17. Maar ook Surinames bekendste opiniepeilers, die maandag niet geloofden in een meerderheid voor de NDP, grepen mis. Voor het eerst bezet één partij zoveel stoelen in het parlement: 27. Maar liefst tien meer dan de NDP in 2010 won. De voorspelling van de enthousiaste Boutisten bij de stembureaus is uitgekomen. Ze hebben Suriname inderdaad Bouterse-paars gekleurd.

Oppositieleider Chan Santokhi en zijn collega's in V7 likten dinsdag hun wonden, maar de rest van Suriname ging over tot de orde van de dag. De NDP, gesterkt door het nieuwe mandaat voor Bouterse, riep meteen op tot nationale eenheid. En om zich achter de 'volkspresident' te scharen.

Populistische maatregelen

Wat betekent de uitslag voor Suriname? Voor de oppositie voorspelt het niet veel goeds. De enorme val is het zoveelste teken dat de traditionele partijen, die ieder de eigen bevolkingsgroep bedienen, hun langste tijd hebben gehad. Ontluisterend voor hen is dat de creoolse NPS van oud-president Venetiaan, ooit de grootste partij, praktisch is weggevaagd. De NDP heeft hun rol overgenomen. Maar ook onder hindoestanen, javanen en marrons trekt Bouterse veel kiezers, getuige de uitslag in de districten buiten Paramaribo. 35 jaar nadat Bouterse zijn sergeantencoup heeft gepleegd, slaat zijn boodschap van een 'verenigd Suriname' eindelijk aan bij de kiezers.

Voor de oud-bevelhebber betekent de forse zege het bewijs dat hij het juiste pad is ingeslagen om Suriname tot ontwikkeling te brengen. De vele populistische maatregelen moeten de armste Surinamers uit het dal trekken. Een minimumuurloon werd ingevoerd, schoolgeld is afgeschaft, gezondheidszorg voor jongeren en ouderen werd gratis en de AOW en kinderbijslag zijn verhoogd.

Bruggen werden gebouwd en wegen aangelegd. Terecht zei de oppositie dat dit veel geld kost. Maar Santokhi en zijn collega's konden niet hardmaken dat de schatkist leeg is en dat de NDP, zoals in voorgaande regeringen, er weer een puinhoop van had gemaakt. Bouterse gebruikte de staatsmedia volop om het 'zeurverhaal' van de oppositie onderuit te halen.

Brunswijk

Breed werd uitgemeten dat de monetaire reserve niet in rook is opgegaan en dat de economie groeit met 4 procent. De gelijkenis met Ronald Reagan in 1984, die ook herkozen wilde worden, was treffend. Terwijl Reagan toen riep dat het goed ging met de VS, mokten de Democraten dat dit niet zo was. 'Men heeft geen issues', riep Bouterse steeds.

Hoewel de meerderheid in het parlement minimaal is, kan de NDP nu in haar eentje regeren. Bouterse wil dat het liefst ook. Maar om in het parlement te worden gekozen tot president, heeft hij de steun nodig van oud-rebellenleider Ronnie Brunswijk.

Met de zetels van twee kleine partijen en zelfs enkelen in V7, komt hij op de vereiste tweederde meerderheid. Als Bouterse niets voelt voor een akkoord met Brunswijk, kan hij naar de Verenigde Volksvergadering gaan. In dit orgaan van ruim negenhonderd landelijke en regionale vertegenwoordigers heeft de NDP een riante meerderheid.

Bouterse en zijn vrouw Ingrid bij het stemmen in de wijk Clevia van Paramaribo. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Gevaren

Voor de anti-Boutisten worden het opnieuw vijf moeilijke jaren. Met zijn verkiezing is de berechting van Bouterse voor de Decembermoorden van 1982 definitief voorbij. Maar er liggen andere gevaren op de loer.

De NDP-leider tobt zichtbaar met zijn gezondheid. Wat gebeurt er met de NDP en wie moet Bouterse opvolgen als 'Baas' zijn tweede termijn niet kan afmaken?

Op zaterdag presenteerde hij de jonge minister Ashwin Adhin, die pas twee jaar politicus is, als zijn kandidaat voor het vicepresidentschap. En dus als zijn opvolger. Velen binnen de NDP, trouwe aanhangers die al lang bij de partij zijn, waren stomverbaasd. Zij waren niet gekend in zijn besluit, erkende de NDP-voorzitter.

Jongeren, aldus de president, moeten nu het werk overnemen. Bouterse moet nu waken voor verdeeldheid, iets waaraan hij een bloedhekel heeft.

Lukt het hem wel zijn tweede presidentschap af te maken, dan is Desi Bouterse 75 jaar. In 2020 heeft de sergeant die in Nederland werd opgeleid er dan precies veertig jaar op zitten als politieke machtsfactor. Meer dan welke politicus ooit in Suriname.

Voor de titel 'Vader des Vaderlands', die NPS-premier Jopie Pengel nog steeds draagt, is Bouterse te omstreden. Maar voor de Boutisten is de creoolse volksjongen die het schopte tot president de terechte opvolger van Pengel.

Relatie met Nederland blijft zoals ze al vijf jaar is: ijzig

Voor de relatie met Nederland zal de herverkiezing van Bouterse geen gevolgen hebben. Alles blijft bij het oude. 'IJzig', zo kunnen de betrekkingen het best worden omschreven sinds de ex-legerleider in 2010 werd gekozen tot president. Zo heeft Bouterse nooit de moeite genomen om een ambassadeur in Den Haag te benoemen. 'Geen prioriteit', aldus de president.

Als oppositieleider Chan Santokhi was gekozen, zou dit wel hebben geleid tot normalisering van de relatie. In de afgelopen jaren heeft Paramaribo zich voor onder andere leningen en investeringenvooral gericht op China, het Caribisch gebied, Zuid-Amerika en India. Nederland hebben we niet nodig, roept Bouterse voortdurend, en de ontwikkelingshulp kan het trotse Suriname missen als kies-pijn.

Voor de NDP-leider is Nederland, in het bijzonder politiek Den Haag, de grote vijand. Zijn Nederlandse drugsveroordeling beschouwt hij als een politiek complot. Ook wijst hij er steeds op dat Den Haag in 1986 overwoog hem af te zetten met een invasie.

Op zaterdag, bij de afsluiting van zijn campagne, haalde Bouterse opnieuw uit naar Nederland. Hij beschuldigde de oppositie ervan met 'het Catshuis' samen te werken om weer aan de macht te komen.

NDP-aanhangers begroeten Bouterse in de wijk Clevia van Paramaribo. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden