Anti arty farty

'Gooische vrouw' Tjitske Reidinga is de komende jaren leading lady bij DeLaMar Productiehuis. Daar speelt ze onder meer in een zwarte komedie. 'En we krijgen ook nog eens drie weken vakantie.'

Actrice Tjitske Reidinga (40) gaat vanaf dit jaar de komende drie zomers een toneelstuk spelen in het DeLaMar Theater in Amsterdam. Dat is dinsdag bekendgemaakt door het onlangs opgerichte DelaMar Productiehuis. Op initiatief van Joop van den Ende is zij gevraagd de komende jaren leading lady te zijn in drie eigentijdse komedies.


Het geheugen van water van Shelagh Stephenson is de titel van het stuk dat deze zomer als eerste wordt opgevoerd. Een zwarte komedie over drie zussen die naar het ouderlijk huis terugkeren om de begrafenis van hun overleden moeder te regelen. Naast Reidinga wordt het stuk gespeeld door Anneke Blok, Pauline Greidanus, Rick Nicolet, Michiel Nooter en Vincent Croiset. Antoine Uitdehaag, met wie Reidinga vorig jaar voor het eerst samenwerkte in het succesvolle familie-epos Augustus: Oklahoma, zal de voorstelling regisseren. Te zien vanaf half juni in de zomermaanden, zes keer per week.


Een spannende onderneming, om niet te zeggen: een waagstuk, in een tijd waarin het niet zo goed gaat met het theater en de zalen eerder half leeg zijn dan helemaal vol zitten.


Van den Ende zag je in de film Gooische Vrouwen en dacht: die moeten we hebben. Heb je enig idee waarom hij voor jou gevallen is?

'Toen Edwin van Balken, de directeur van het DeLaMar Theater, dat aan hem vroeg in een gesprek waar ik bij zat, ben ik maar even naar het toilet gegaan. Eigenlijk wil ik dat helemaal niet weten, dat vind ik genant. Ik heb intussen vier keer met Joop gesproken, want wij kenden elkaar daarvoor totaal niet. Hij moet wel weten wat voor vlees hij in de kuip heeft. Het waren prettige gesprekken, ook al kom ik uit een hele andere hoek.'


Uit wat voor hoek kom je dan?

'Ik kom uit een generatie waarin het vrij hip is om voor vijftien mensen te spelen, want pas dan was je goed bezig. Op verjaardagsfeestjes heb ik me nog wel eens moeten verdedigen, toen ik vertelde dat ik naar het Ro Theater ging. Nou, daar gaat ze, hoor, die zijn we kwijt, hoorde je ze denken. Ik ben niet van het underground-, arty-fartytheater, waarin massaverkrachtingen worden nagespeeld met gedichten erbij, maar ook niet van het amusement met veren in je reet. Overigens vind ik mijzelf ook niet per se een comédienne zoals Loes Luca of Annette Malherbe; die kun je bij wijze van spreken een potlood geven en dan lach je je nog een uur lang een versuffing.'


Je schijnt best eigengereid, of ten minste eigenzinnig te zijn?

'Ik ben al 40 en weet intussen vrij goed wat ik wil en wat ik niet wil. En ik pas niet in een bepaald kader, dat is het misschien ook. Ik ben van de categorie tussen kunst en kitsch, zeg maar.'


En naar dat tussencircuit zijn Van den Ende en het DeLaMar dus op zoek gegaan?

'Ja, naar de betere komedie met een goede onderlaag, toegankelijk voor een breed publiek, maar wel met inhoud en kwaliteit. Wij zoeken naar een balans tussen het commerciële en de kunst. En dan lang spelen, zoals in Londen op West-End heel normaal is. Wij worden trouwens behoorlijk vrij gelaten in wat we willen. Hoe dan ook vind ik dit een geweldige kans, het voelt alsof ik een prijs heb gewonnen. Het zal misschien moeilijk worden, zeker dit eerste jaar, maar ik hoop dat we hiermee een traditie kunnen opbouwen. Het is toch geweldig dat we drie jaar achtereen de tijd daarvoor krijgen, en dat dit bedrijf überhaupt geld in toneel wil stoppen, in een tijd van harde bezuinigingen?'


Legt het niet een zware druk op je te weten dat jij straks degene bent die de kar moet gaan trekken?

'Zo voel ik het helemaal niet. Het geheugen van water spelen wij met zes acteurs en ik ga heus niet proberen beter te spelen dan de rest, dat kan ik ook helemaal niet. We gaan gewoon een mooie voorstelling maken.'


Maar een volle zaal, al die weken achtereen in de zomer, dat kan nog lastig worden?

'Ja, daar ben ik heel realistisch in, en ik ben op alles voorbereid. Misschien staan we soms voor dertig mensen te spelen, misschien vallen er voorstellingen uit, maar ik geloof heel erg in dit project en dat dingen ook tijd nodig hebben. Het zal misschien even duren voordat de mensen ons weten te vinden, en daarom is een goede marketing zo belangrijk.'


Dus je duikt straks ook die hele mallemolen van de publiciteit in?

'Gedeeltelijk wel, het zal wel moeten, maar we proberen het smaakvol aan te pakken. Ik vind dat trouwens het lastigste gedeelte van mijn werk, omdat ik helemaal niet goed ben in verkopen. Dus ik ga ook echt niet met een sandwichbord door de stad lopen met Komt dat zien! Komt dat zien! erop. Bij mij moet het gebeuren op het toneel.'


Tjitske Reidinga studeerde in 1997 af aan de Amsterdamse Toneelschool en speelde daarna onder meer bij het Ro Theater (Jet in Ja Zuster Nee Zuster, later ook verfilmd), Het Toneel Speelt (De Familie Avenier van Maria Goos) en De Utrechtse Spelen (De Ingebeelde Zieke, Augustus: Oklahoma). Ze won een Colombina voor de rol van Honey in Who's afraid of Virginia Woolf?. Bij het grote publiek werd ze vooral bekend door de rol van Claire van Kampen in de tv-serie (en later film) Gooische Vrouwen.


In 2002, toen ze net 30 was, speelde ze de hoofdrol in Hedda Gabler van Ibsen, een klassieke, tragische vrouwenrol, in regie van Theu Boermans. Hiermee leek ze te kiezen voor een het serieuze toneel en niet zozeer voor het lichtere genre - van geinige flapuit naar tragédienne.


'In die tijd was ik me er helemaal niet bewust van dat men mij zag als dat leuke, fladderige meisje. Ik wilde dolgraag Hedda Gabler doen, omdat ik helemaal gek was van Theu Boermans en zijn groep De Trust. Pas achteraf bleek dat ik er nog niet aan toe was, en nog veel te onzeker. Toen ik met de repetities begon, was ik ook zo onder de indruk, alsof ik ineens bij The Beatles zat. Ik ben van nature niet iemand die meteen in het centrum gaat staan, ik ben iemand die aan de kant bij de pilaar staat en dan langzaam naar het midden schuift. En Theu is iemand die helemaal op je nek springt en alles voordoet, waardoor bij mij elke intuïtie verdween. Nee, dat was toen helemaal geen goede combinatie, maar wel een keiharde les in toneelspelen.'


Nu je voor drie jaar in het DeLaMar Theater te zien bent, denk je dat je daarna nog kans hebt dat Ivo van Hove je vraagt bij Toneelgroep Amsterdam te komen, dat bolwerk van gesubsidieerd theater?

'Ivo van Hove zit helemaal niet op mij te wachten. Ivo van Hove bulkt namelijk van de goede actrices, net zoals Theu Boermans bij het Nationale Toneel er genoeg heeft. Ik denk ook niet dat ik daar gelukkig zou worden. Het klinkt misschien een beetje oppervlakkig, maar ik vind het fijn om het gezellig te hebben. Toneel is mijn lust en mijn leven, maar ik moet het wel leuk vinden om op mijn fiets te stappen en naar mijn werk te gaan. Spelen bij zo'n groot gezelschap betekent ook kunnen omgaan met de hiërarchie van de apenrots, want dat hoort nu eenmaal bij zo'n toneelbedrijf. Maar ik functioneer niet goed temidden van concurrentie. Het is voor velen misschien het summum daar te mogen werken, ik zou er ten onder gaan.'


Levert dat geen imagoprobleem op, zo van: Tjitske is toch meer die leuke meid voor het lichtere genre?

'Dan denk ik: dikke schijt met je imagoprobleem! Je doet het toch nooit voor iedereen goed. Ik wil best in een klucht of een blijspel spelen, ik wil eigenlijk alles wel spelen, als het maar met creatieve, inspirerende mensen is.'


In het theater wordt steeds vaker met bekende namen uit de tv- of cabaretwereld gewerkt. En worden alleen nog maar populaire boeken bewerkt. Is dat de toekomst van het toneel?

'Ja, we worden overspoeld met boekbewerkingen, maar ik zou willen zeggen: mensen, lees toch het boek, dat is altijd beter. Met Augustus: Oklahoma hebben we gemerkt dat er een breed en wezenlijk geïnteresseerd publiek is voor toneelstukken die wel degelijk ergens over gaan, en waar geen Bekende Nederlander in hoeft te zitten. Mensen die van toneel houden, zitten helemaal niet te wachten op een tv-beroemdheid of soapster. Die willen een voorstelling over familiebanden, over leven, en liefde, en dood. Die kant willen wij op, en dat is belangrijk in deze tijd, waarin veel mensen geen zin meer hebben naar toneel te gaan. Want ja, cabaret is leuker, en musical makkelijker of anders kijken ze de hele avond thuis wel naar Jan Smit of iets anders uit Volendam.'


In Het geheugen van water speelt je eigen man Vincent Croiset ook mee. Dat lijkt mij nogal een gedoe?

'Vincent speelt mijn minnaar, en dat is toneelmatig heel leuk, maar praktisch heel stom. Wij hebben samen drie kinderen, dus tijdens die zes weken repetities zal dat straks nog een hoop geregel worden. Maar van de zomer zijn we overdag gewoon thuis en stappen we aan het eind van de dag op de fiets om toneel te gaan spelen. Niet meer de bus in naar Uden of Cuyck. En we krijgen in augustus tussendoor ook nog eens drie weken vakantie.'


Hoe zie je je toekomst als actrice?

'Hoopvol, als ik het zo mag zeggen. Ik heb vorig jaar in Gooische Vrouwen gespeeld, in Augustus: Oklahoma en in Alice in Wonderland bij Orkater en Holland Symfonia, rollen die niets met elkaar gemeen hebben. Ik ben intussen dus in veel genres inzetbaar. Oorspronkelijk zou ik dit jaar Lady Macbeth gaan doen bij Het Toneel Speelt, met Mark Rietman als Macbeth. Maar dat ging helaas niet door, omdat Toneelgroep Amsterdam daarvoor de rechten al had. Maar het gaat er ooit van komen, mijn Lady Macbeth. Ik voel dat ik eraan toe ben, dat ik dat in me heb.'


Het geheugen van water gaat op 17 juni in première in het DeLaMar Theater in Amsterdam. delamar.nl


Zomerprogrammering


Het DeLaMar Theater in Amsterdam presenteert vanaf juli dit jaar voor het eerst een volledige zomerprogrammering. Het toneelstuk Het geheugen van water met Tjitske Reidinga is daarin het vlaggenschip. Daarnaast komt in juli Huub Stapel terug met zijn hitvoorstelling Mannen komen van Mars, Vrouwen van Venus. In augustus is de première van Shakespeare's King Lear met Mark Rietman in de titelrol, worden De Vagina Monologen hernomen en komt Margreet Dolman met een onewoman-show. Theater Zeelandia presenteert zich deze zomer in het DeLaMar met twee succesvolle voorstellingen: Mathilde van Louis van Beek (over Mathilde Willink) en Am Ziel van Thomas Bernhard (met Arnon Grunberg in de rol van de Schrijver).


Echtparentoneel


Tjitske Reidinga en Vincent Croiset spelen in Het geheugen van water vrouw en minnaar; in het echte leven zijn zij man en vrouw. Steeds meer acteurs treden als zodanig in toneelstukken op en geven daarmee een nieuwe invulling aan het 'echtparentoneel' dat in de jaren zestig en zeventig populair was. Met illustere voorbeelden als Kitty Janssen & André van den Heuvel, Simone Rooskens & Luc Lutz, Ina van Faassen & Ton van Duinhoven en natuurlijk Pleuni (Touw) & Hugo (Metsers). Naast Redinga & Croiset zijn dit seizoen ook de echtparen Fedja van Huêt & Karina Smulders (Na de zondeval) en Anna Drijver & Benja Bruining (Rain Man) in het theater te zien.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden