Anonieme weldoener redt op nippertje graf van 'Vlaamse Jim Morrison'

'Als je alleen maar brave dichters herdenkt, mag je alle graven ruimen'

Een onverwachte reddingsactie voor het bedreigde graf van dichter Jotie T'Hooft wekt veel beroering in Vlaanderen.

Jotie T'Hooft. Foto Letterenhuis Antwerpen

Een anonieme gift leek het graf eerst te behoeden, maar wordt door T'Hoofts geboortestad Oudenaarde aangegrepen om officiële bescherming voor zich uit te schuiven. De verering van de gevierde, maar losbandige dichter ligt lokaal gevoelig, zelfs 40 jaar na zijn dood.

Al 10 jaar vragen nabestaanden en bewonderaars van Jotie T'Hooft om het graf van de jonggestorven dichter, waarvan de concessie in 2007 afliep, op een lijst van beschermd erfgoed te plaatsen. Niet omwille van het grafteken zelf - een sober houten kruis - maar als eerbetoon aan de getormenteerde poëet, wiens neoromantische teksten nog steeds bij velen in de smaak vallen. Regelmatig bezoeken fans zijn graf in Oudenaarde, en laten er steentjes, gedichten of whisky achter.

Concessie

Tot 2012 betaalden familieleden van T'Hooft telkens voor een verlenging van de concessie, maar na hun overlijden werd het graf van 'de Vlaamse Jim Morrison' eind 2016 opnieuw met ruiming bedreigd. Pas na luid protest van fans en literatuurcritici, tot in Nederland aan toe, beloofde het lokale gemeentebestuur eindelijk werk te zullen maken van de bescherming van het graf. In oktober 2017, als de concessie afliep, zou er een oplossing zijn.

Maar op de gemeenteraad van afgelopen maandagavond bleek zich een onverwachte wending te hebben voorgedaan. Op de valreep was een anonieme weldoener opgedoken, die 250 euro had neergeteld om de concessie van het graf te verlengen, zo meldde de bevoegde wethouder. Van bescherming door het gemeentebestuur kon daardoor geen sprake meer zijn, omdat graven onder concessie nu eenmaal niet op de lijst van beschermd erfgoed konden worden opgenomen.

Bescherming

Het was een uitleg die meteen op veel scepsis stootte, en die bij nader onderzoek inderdaad weinig steek blijkt te houden. Zo is er helemaal geen regel waardoor graven onder concessie niet op de erfgoedlijst kunnen komen. 'Hun interpretatie van de regels klopt niet', aldus de in funerair erfgoed gespecialiseerde kunsthistorica Anne-Mie Havermans. 'Er zijn heel veel mogelijkheden als gemeente of zelfs als Vlaamse overheid om het graf te beschermen.'

Volgens de oppositie gebruikt het stadsbestuur de verlengde concessie als excuus, en wil ze het dichtersgraf niet beschermen omwille van T'Hoofts losbandige levensstijl. Zijn fans mogen hem als een mythische cultfiguur met een romantische doodsdrang zien, zijn stadsgenoten herinneren zich vooral zijn drugsverslaving, zijn woedeaanvallen en uiteindelijk zijn zelfmoord, amper 21 jaar oud, door een overdosis cocaïne. 'Stop ermee om van Jotie T'Hooft een heilige te maken', aldus de wethouder maandagavond. 'Hij was een drugsverslaafde, dat moeten we niet verheerlijken.'

Maar bewonderaars vinden dat dat niets afdoet van T'Hoofts onmiskenbare talent. Zijn bekroonde dichtbundel Junkieverdriet werd onlangs heruitgegeven, en in Ilja Leonard Pfeiffers bloemlezing van de Nederlandstalige poëzie kreeg de dichter van 'In mij is onstuitbaar de doodsbloem ontloken' een ereplaats. Dat vindt ook de anonieme weldoener, woensdag gecontacteerd door de Volkskrant: 'Als je alleen maar dichters herdenkt die een braaf leven hebben geleid, dan mag je alle graven ruimen.'