‘Annus horribilis’ voor multicultureel Vlaanderen

Een reeks gevallen van zinloos geweld verhardt het politieke debat in België. Juist door te zwijgen spint het Vlaams Belang daar garen bij....

Van onze correspondent Bart Dirks

De mp3-moord op een 17-jarige jongen in Brussel; een racistische schietpartij door een 18-jarige Antwerpenaar met twee doden en een zwaargewonde; in Aalst de dood van een Turkse man door een politiekogel; in Antwerpen de fatale hartstilstand van een in elkaar geslagen buspassagier (54) die een ruzie wilde sussen van zes agressieve jongeren, van wie er drie maandag zijn opgepakt: zinloos geweld staat boven aan de Vlaamse maatschappelijke agenda.

‘We maken dezelfde psychose door als eerder Nederland’, zegt Marc Hooghe, hoogleraar politicologie in Leuven. ‘Nieuw is de agressie hier niet, wel de fatale gevolgen en de aandacht.’ In Amsterdam nam Joes Kloppenburg (26) het in 1996 op voor een zwerver die in elkaar werd geschopt. De student bekocht het zelf met zijn leven. Sindsdien volgden tal van stille tochten; lieveheersbeestjes herinneren aan de tragedies.

In België moeten vlinders uitgroeien tot een symbool tegen agressie, geweld en onverschilligheid. Dat hoopt een vereniging die werd opgericht na de mp3-moord op Joe van Holsbeeck, een moord die in een stille mars door 80 duizend mensen werd herdacht.

Maar in Vlaanderen speelt meer. Telkens zijn de incidenten confrontaties tussen bevolkingsgroepen. Van Holsbeeck werd doodgestoken door twee Poolse jongens (die aanvankelijk voor Noord-Afrikanen werden aangezien); schutter Hans van T. koos een Turkse vrouw en een Malinese au pair als doelwit (en doodde ook de autochtone peuter Luna); in de Antwerpse bus zouden het migrantenjongeren zijn geweest die Guido de Moor doodsloegen.

‘De tijd om de tikkende bom stil te zetten, wordt akelig kort’, somberde dagblad De Standaard maandag. ‘2006 is pas halfweg, maar dreigt het annus horribilis van het multiculturele samenleven in Vlaanderen te worden.’

Duidelijk is dat het thema de toch al beladen gemeenteraadsverkiezingen van 8 oktober gaat domineren. Politici reageren fel op de gebeurtenissen. Zo zei premier Verhofstadt van de liberale VLD dat de wet moet worden aangepast, zodat veroordeelden voor gewelddaden er niet met een voorwaardelijke straf of vervroegde vrijlating van afkomen.

Hooghe: ‘Verhofstadt is geen typische politicus van law and order, maar het is toch tactisch van hem om zo fors te reageren. Anders ligt het terrein braak voor het Vlaams Belang.’ Wel waarschuwt hij voor de consequenties: ‘We hebben nu negenduizend gevangenen en zesduizend cellen. Je bouwt niet snel even meer gevangenissen. Preventiever toezicht op trams en in wijken, zoals in Amsterdam gebeurt, heeft meer zin.’

Oppositiepartij Vlaams Belang, volgens de peilingen de grootste partij, heeft het thema veiligheid tot inzet gemaakt van de gemeenteraadsverkiezingen op 8 oktober. Elk incident dreigt de angst en het gevoel van onveiligheid te vergroten. Daar speelt de partij al jaren met succes op in.

‘Ze worden slapend rijk’, zegt Mark Elchardus, hoogleraar sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). ‘De beste strategie voor het Vlaams Belang lijkt nu om te zwijgen, of om gematigde standpunten in te nemen.’

Toch blijft Elchardus hoopvol: ‘Er zijn ook veel waardige reacties, zoals die van de vader van Joe en van de Antwerpse peuter. Dat straalt weer positief af op de samenleving. En hoe wrang zijn dood ook, de buspassagier nam zijn verantwoordelijkheid. De politie kan niet alles doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden