Annie gaat Europa in, dat is wat Onze Lieve Heer wil

Oud-Kamerlid Annie Schreijer-Pierik mag dan op plek 25 staan op de CDA-lijst voor de Europese Verkiezingen, niemand twijfelt eraan dat zij met voorkeurstemmen Brussel haalt. Tekst

De een houdt het op 95 procent, een ander zegt voor 98 procent zeker te weten dat Annie Schreijer-Pierik (61) deze zomer glorieus haar intrede zal maken in het Europees parlement, ofschoon zoiets helemaal niet de bedoeling was van haar partij. Ze staat op de kieslijst van het CDA, omdat ze in Twente en wijde omgeving een beroemdheid is. Iedereen kent Annie, Annie kent iedereen. Daarom staat ze op de lijst, ergens onderaan, op plek 25. Zoals Ben Bot erop staat, de oud-minister van Buitenlandse Zaken en lange tijd hoogste vertegenwoordiger van Nederland bij de EU. En zoals Hanja Maij-Weggen erop staat, ook een oud-minister van het CDA en tal van jaren europarlementariër. Ze staan er niet op om daadwerkelijk een van de drie of vier zetels in te nemen die de partij zal behalen, maar om de mensen te verleiden op het CDA te stemmen. Hoopt het CDA.


Zo had Hein Pieper, voorzitter van het CDA in Overijssel, het bedoeld toen hij Annie vroeg - raadslid geweest in Ambt-Delden, lid van Provinciale Staten, twaalf jaar Kamerlid, altijd gekozen op voorkeursstemmen; zo eentje kan je er bij hebben op je lijst. Annie had geantwoord dat ze het een hele eer vond, Pieper had nog wel gezegd dat ze de lijst moest duwen, niet trekken, maar dat bleek aan dovemansoren gericht. Ze heeft een fenomenaal vermogen zich naar voren te schuiven. En zich vervolgens niet meer te laten wegzetten. Annie zette zich met haar Jan aan de keukentafel van de boerderij in Hengevelde, Jan kent zijn Annie zo'n 45 jaar, hij zuchtte maar één keer voordat hij instemde: 'Je moest het maar doen.' Annie, in een vroom moment: 'Het is tegen de Kieswet, tegen de democratie om je plaats niet in te nemen als de kiezer je wil.'


Vanaf dat moment is ze op jacht gegaan naar voorkeursstemmen. Ze geniet ervan, leeft ervoor. Jack de Vries, politiek analist van het CDA: 'Ze gaat het zonder problemen halen.'


Ze is een geweldige campaigner. In elk geval voor zichzelf. Ze is al acht, negen weken op pad, trekt van het Kulturhus in Holten naar zaal De Vriendschap in Spanbroek naar zaal Zandwijk in Vriezenveen. 'Met Annie is Brussel dichterbij', luidt haar slogan. Europa teruggebracht tot verkiezingen voor de wijkraad.


CDA'er Dinand Roothaan uit Neede heeft zijn CDA-groene autootje waarmee hij rondreed in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van maart, van de hand gedaan. De wagen is begin deze maand overgedragen aan Annie Schreijer. 'Stem op onze Annie', staat er nu op, 'nr 25'. In het weiland achter de boerderij met drieduizend vleesvarkens staan in deze campagneweken een stuk of tien koeien, nepkoeien. Ze dragen allemaal het opschrift Annie 25.


Ze ziet er jong uit voor een vrouw van 61. Altijd goed gekleed, mantelpakjes uit de betere dameszaak. Ladylike.


Ze komt uit een Twents boerengezin van negen kinderen, katholiek. Toen ze tien was, ging ze mee de koeien melken. Ze heeft de diploma's landbouw-huishoudschool en moedermavo, deed een cursus Spreken in het openbaar. Eind jaren zestig, toen ze zo'n beetje naar de twintig liep, ging ze werken op het boerenbedrijf van Jan, die in 1974 haar man zou worden.


Nooit zit ze om een woord verlegen. Een spraakwaterval is het, in onvervalst Twents. Dwingend is ze in haar betoog, er is geen ontsnappen. 'Rebbelen' noemt ze het zelf. Het komt van thuis. Altijd discussies. Haar overgrootvader was wethouder, haar oom was wethouder, haar vader was actief in de KVP, de Katholieke Volkspartij. Ze was zestien toen ze lid werd van de Katholieke Plattelands Jongeren. Op verjaardagen wordt over twee dingen gesproken: over de politiek en over de varkens.


In 1998 kwam ze voor het eerst in de Tweede Kamer. Het CDA lag op de glijbaan omlaag. Annie stond op 38, onverkiesbaar. Ze haalde het op voorkeursstemmen. Haar Jan, anders zo'n nuchtere varkensboer, moest zachtjes huilen. Dat dit was gelukt! Annie had een zwaar jaar achter de rug. Eerst was er de varkenspest, toen stief haar moeder. Haar uitverkiezing zag ze als een ingreep van Onze Lieve Heer.


Ze is van de achterban en voor de achterban: de plattelander, de boer, het familiebedrijf. Waar ze verscheen toen ze nog Kamerlid was, ging het van Annie dit en Annie dat. En Annie zei dat ze er naar zou kijken, dat ze haar best zou doen. Dan ging ze bellen met ambtenaren, met collega-Kamerleden, ze achtervolgde bewindslieden. Bernard Kobes, partijgenoot die burgemeester was in verschillende gemeenten in Overijssel verzekert: 'Annie kan als geen ander de machinerie in werking stellen, ik zou geen tweede weten.'


Jan Davids, directeur van het glasvezelbedrijf Reggefiber uit Rijssen heeft Annie Schreijer een tijd als adviseur gehad. Handig voor de Haagse contacten. Hij vertelt over een diner van het Twentse bedrijfsleven met minister Kamp. 'De eerste die hij welkom heette was Annie.' Ze is buitengewoon behendig in het regelwerk. Davids: 'Verwacht geen visionaire gedachten. Maar wat je haar vraagt, regelt ze. Ze is toegankelijk, ze is bescheiden.'


Dat laatste is niet waar. Annie Schreijer-Pierik is ongeschikt voor bescheidenheid. Het is juist haar onverschrokkenheid, noem het geldingsdrang die haar toegang verschaft tot de salons van de macht. 'Die moet je niet vragen voor een rol als figurant', bromt Bernard Kobes.


Voor haar achterban redeneert ze het abstracte van de politiek weg. Annie is nooit ingewikkeld. Annie blijft altijd dicht bij huis, dicht bij de boer die moet opboksen tegen bureaucratische machten. Jack de Vries wijst op de schaduwzijde: 'Ze is natuurlijk op en top politicus, maar wil uitstralen dat ze niet bij het systeem hoort. Dat mag je dubbelzinnig noemen. Marketingtechnisch is het knap werk, dat wel.'


Laurens-Jan Brinkhorst die in het begin van deze eeuw minister van Landbouw was heeft haar eens gekapitteld over de wijze waarop ze politiek bedrijft: boerin doet boerenkwesties namens boerengezinnen. Een Kamerlid, vond hij, is er voor de hele gemeenschap, niet uitsluitend voor de eigen parochie.


Annie op de kast. 'Zou ik dan moeten scheiden', blies ze van zich af in het blad Boerderij Vandaag, 'en op een Haags flatje moeten gaan zitten, om over de varkens te kunnen praten?' Eenmaal op stoom kent ze geen afkoelen. Er volgt een heel verhaal over zo'n D66-minister die alles wat niet tot stad behoort als lappen groen ziet waar randstedelingen hun tweede huisje kunnen neerzetten. En al het sappelen dan van boerenfamilies op het traditionele boerenbedrijf? Geen flauw benul.


Voor de boeren, weet Annie Schreijen, is Den Haag een ander woord voor frustratie, Brussel betekent ellende. In Twente, eigenlijk in heel oostelijk Nederland zien ze haar als Moeder van Verlossing. Het is niet dat ze alles voor elkaar krijgt, maar ze begrijpt de kwelling van regelzucht en domme stadse praatjes.


Haar werd eens gevraagd wat ze vond van veetransporten. Echt zo'n stadse vraag. Een dier kan inderdaad soms de snuit kapot hebben. Net zo goed als dat gebeurt bij het voetbal op zondag. Het verschil is dat als het een varken overkomt er een spoeddebat volgt in de Tweede Kamer.


Behoud van het platteland, zelfbeschikking voor boer en boerin, daar is het haar om te doen. De dreiging komt van de politiek. En van de multinationals. 'Ik ben ontzettend bang', heeft ze gezegd, 'dat voedsel in de greep komt van macht en kapitaal.'


Ze is voor haar gevoel in 2010 op hardhandige wijze uit de politiek gezet. Ze schikte zich, maar niet zonder verzet. Het zou kunnen dat het tegenstribbelen voortkwam uit een elementair rechtvaardigheidsgevoel, het kon ook gebaseerd zijn op eenvoudige geldingsdrang.


Balkenende zat erachter, toen nog de leider van het CDA. Ze was in 1998 fractielid geworden, Balkenende greep de huisregel van het CDA aan - Kamerlid voor niet meer dan drie periodes - om haar te lozen. Zo zag ze het althans. Ze kreeg geen plaats meer op de lijst, ook niet op een onverkiesbare plek.


Moest zo'n houten Klaas die zelf geen begin van een warm gevoel onder de mens wist wakker te roepen, haar zeggen dat haar tijd gekomen was? Ze kon het niet laten Balkenende een schopje te verkopen. Ze zei in de Twentsche Courant dat het CDA er verstandig aan had gedaan naar een andere lijsttrekker dan Balkenende om te zien: 'Het is net als met een zomerjurkje, na acht jaar wil je wel eens iets anders.' Zo zei ze het. Balkenende schamperde dat het de onverwerkte pijn was van een vertrekkend Kamerlid. Over en weer glom het venijn.


Ze kreeg er veel publiciteit mee, met die onverhoedse uithaal. Maar haar kamerzetel kreeg ze er niet mee terug. En nu heeft ze pardoes, onbedoeld en onverwacht, een levensgrote kans om toch weer terug te keren in de politiek. Het maakt haar blij en opgewonden. Het Europarlement wacht. Schitterend toch?


Gaat ze het redden in dat anonieme Europa, in een parlement van meer dan 750 vertegenwoordigers? Een Brusselse insider: 'Ze spreekt nagenoeg vloeiend Duits, het is het voordeel van zo dicht bij de grens te wonen. Die Annie sluit zich gewoon aan bij de Duitse delegatie, daar waar de macht ligt. Die komt er wel.'

CV Annie Schreijer-Pierik

1953

Geboren in Diepenheim

1965-1968

Landbouw-Huishoudschool

1976-1979

Moedermavo

1991

Gemeenteraadslid van Ambt-Delden

1995

Lid Provinciale Staten van Overijssel

1998-2010

Tweede Kamerlid voor het CDA

Annie Schreijer-Pierik is getrouwd en heeft twee dochters en een zoon

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden