Annick was jong, mooi en stierf op 4 mei 1945

Beeldend kunstenaar Anno Dijkstra (31) houdt vandaag de performance Wake voor het gedenkteken ter nagedachtenis van Annick van Hardeveld. Het monument staat op het Hekelveld in Amsterdam, de plek waar zij in de nacht van 4 op 5 mei 1945 werd doodgeschoten door de Duitse Wehrmacht....

- Wie is Annick van Hardeveld?

'Ze was koerierster. Dat waren vaak verpleegsters, die hadden een pas waardoor ze over straat mochten. Annick van Hardeveld fietste in het donker, ze hebben waarschijnlijk haar Rode-Kruisband niet gezien. De Duitsers schoten zonder waarschuwing en wisten vermoedelijk niet dat ze in het verzet zat. Ze was 21 toen ze stierf. Ik heb een bidplaatje van haar, ze ziet er bijna uit als een filmster. Het is een heel dramatisch verhaal, net een script. Ze was jong, mooi en is op de laatste oorlogsdag doodgeschoten.'

- Hoe ontstond uw interesse?

'Ik botste in december bijna tegen het monumentje. Het staat ook op zo'n maffe plek. Een eilandje, op een druk punt in de stad. Er worden fietsen tegenaan gezet en er was een automobilist die gewoon een paaltje uit de grond haalde en er zijn auto parkeerde. De macht en machteloosheid van het monument troffen me. Mijn empathie is best groot, maar je fietst verder en je bent het bijna weer vergeten. In hoeverre zijn we in staat ons in te leven in zo'n geschiedenis?'

- U wilde daar iets mee doen?

'Mijn werk gaat vaak over agressie, en de abstractie daarvan in mijn leven. Ik heb niet direct met agressie te maken. En de performance gaat over individuele keuzes. Het is helemaal niet zo vanzelfsprekend om verzet te plegen.'

- Wat gaat er vandaag gebeuren?

'Ik wil de suggestie wekken dat er een film wordt gemaakt. Veel kennis over de oorlog heb je uit films. Zo'n Spielberg die in Saving Private Ryan de landing in Normandïe verfilmt. Dat is ook herdenken en de geschiedenis overdragen, maar wel geromantiseerd. Wake gaat over leren. Kinderen worden naar oorlogsmonumenten gesleept, maar het blijft een ver-van-mijn-bedshow. Ik wil die kloof helder maken.'

- Wat gaat u nou precies doen?

'We wachten. Het wordt een filmset, iemand staat achter een camera, een ander installeert het licht. Als er in de stad filmopnamen worden gemaakt, zie je ze nooit een scène spelen. Meestal staan de medewerkers te wachten; kletsen, een broodje eten. Dat gaan wij eigenlijk ook doen. We staan op de stoep tegenover het monument. Er is een monitor waarop de tekst van de plaquette is te lezen, alsof de camera daarop staat ingezoomd.'

- Het gaat lang duren, hè?

'Van vier uur 's middags tot tien uur 's avonds. De performance heeft geen begin of einde. Het publiek kijkt even, begrijpt misschien het beeld en loopt door.'

- Zijn Nederlanders een beetje ontvankelijk voor performances?

'Helemaal niet. Het goede van de straat is dat je mensen confronteert die normaal niet naar kunst gaan. Ik deed iets in Groningen en daar was een man die twintig minuten had staan kijken en toen zei: ''Ik weet niet waarnaar ik kijk, maar ik vind het wel te gek.'''

- Wat doet u om acht uur?

'Dan zijn we stil.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden