Nieuwscrisis in cdu

Annegret Kramp-Karrenbauer opgestapt als voorzitter CDU; rechtsere partijkoers ligt in het verschiet

Leiderschapscrisis in de Duitse CDU: Annegret Kramp-Karrenbauer treedt in de zomer af als partijvoorzitter en doet afstand van ambities voor het bondskanselierschap. Haar vertrek maakt vermoedelijk de weg vrij voor een rechtsere partijkoers.

Annegret Kramp-Karrenbauer tijdens een persconferentie in februari 2020.Beeld AP

De politica die bekendstaat onder de strijdvaardige afkorting AKK gooit nog geen anderhalf jaar nadat ze het voorzitterschap overnam van Angela Merkel de handdoek in de ring. Wel blijft ze op uitdrukkelijke wens van Merkel aan als Minister van Defensie.

Op een besloten bijeenkomst van de partijtop verklaarde Kramp-Karrenbauer (57) dat de opsplitsing van kanselierschap en voorzitterschap naar haar idee niet werkt – traditioneel worden die functies bij de CDU altijd door dezelfde persoon bekleed. Ook zei AKK dat haar besluit het gevolg was van de ‘onduidelijke situatie omtrent samenwerking met Die Linke en de AfD’ en benadrukte ze dat ze zelf tegenstander was van samenwerking met een van die twee partijen.

Sinds Angela Merkel de officiële koers van de CDU de afgelopen jaren steeds verder naar links trok, is de kloof tussen de progressieve en de conservatieve christendemocraten in Duitsland gegroeid. De weerzin tegen de Grote Coalitie met de SPD, en Merkels politiek in het algemeen, leidt ertoe dat conservatieve CDU-leden beginnen te voelen voor samenwerking met de rechtse, gedeeltelijk extreemrechtse AfD, vooral in Oost-Duitsland.

‘Onvergeeflijk’

Deze interne spanning werd op de spits gedreven toen in Thüringen vorige week de liberaal Thomas Kemmerich tot minister-president werd gekozen, met parlementaire steun van de CDU en AfD. Het partijbestuur in Berlijn reageerde samen met de SPD en de linkse oppositie geschokt op deze gang van zaken – een met hulp van de AfD tot stand gekomen meerderheid is geen democratisch gekozen meerderheid, zo luidt het standpunt. Merkel gebruikte het woord ‘onvergeeflijk’.

In Thüringen werd pijnlijk duidelijk hoe gering het gezag van Kramp-Karrenbauer is. Meteen na de verkiezing van Kemmerich reisde ze af naar Erfurt om de lokale CDU ervan te overtuigen zo snel mogelijk op nieuwe verkiezingen aan te sturen. Maar de Thüringse fractie weigert haar raad op te volgen en wil dat het zittende parlement op basis van de huidige politieke verhoudingen een nieuwe minister-president kiest.

De inmiddels eveneens afgetreden fractievoorzitter Mike Mohring voelde zich al langer gekoeioneerd door Berlijn. Na de verkiezingen in 2019 wilde hij in eerste instantie met Die Linke praten over samenwerking, maar werd toen ook vanuit Berlijn teruggefloten door AKK.

Conservatieve kandidaten

Hoe het in Thüringen verder gaat, is nog steeds onduidelijk, maar AKK heeft afgelopen weekend klaarblijkelijk haar knopen geteld en geconcludeerd dat ze beter kan opstappen. Dat betekent dat de strijd om het lijsttrekkerschap weer open ligt.

Het betekent waarschijnlijk ook dat er een voorlopig einde komt aan de door Merkel ingeslagen en door AKK in grote lijnen voortgezette progressieve koers van de CDU. De kandidaten die nu in aanmerking komen voor het voorzitter- en lijsttrekkerschap zijn een stuk conservatiever: de jonge, ambitieuze gezondheidsminister Jens Spahn, de CSU-voorzitter en minister-president van Beieren Markus Söder. Wellicht doet zelfs voormalig politicus en ex-zakenman Friedrich Merz, die de voorzittersverkiezing eind 2018 nipt van AKK verloor, weer mee.

De enige gematigde kandidaat die een kans zou maken, is Armin Laschet, minister-president van Noordrijn-Westfalen. Anderhalf jaar geleden bedankte hij voor deelname aan de race om het voorzitterschap, maar wellicht heeft hij zich bedacht.

Verder lezen over de roerige Duitse politiek

Meer dan een jaar geleden nam Annegret Kramp-Karrenbauer het voorzitterschap van de CDU over van Angela Merkel. Gezien haar standpunten een cadeautje aan Merkel, schreven we toen.

Het formatiecircus in Thüringen zet het vertrouwen van de Duitse kiezer in democratie op het spel. De politieke schade is groot, maar het is de vraag of de AfD eronder zal leiden.

Of de AfD ooit als coalitiepartner zal worden aanvaard, hangt vooral van de AfD zelf af, aldus Sander van Walsum. ‘Als uit haar programma niet de intentie spreekt om zich naar de mores van het democratische Duitsland te voegen, veroordeelt zij zichzelf langdurig tot de oppositie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden