Annan speelt het spel behendig

De vorige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Boutros Ghali, kon geen goed meer doen bij de Amerikanen. Zijn opvolger, Kofi Annan, weet dat hij de VS niet voor het hoofd moet stoten....

SECRETARIS-generaal Kofi Annan heeft in de kwestie-Irak tot dusverre behendig gemanoeuvreerd tussen de uiteenlopende standpunten van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad.

Voor zijn missie naar Bagdad heeft de carrièrediplomaat, die in 1962 bij de Verenigde Naties in dienst is getreden, doelbewust gewacht op de unanieme instemming van de Veiligheidsraad, waar Rusland, China en Frankrijk een diplomatieke bemiddelingspoging verkiezen boven het dreigende wapengekletter van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Annan beseft dat hij de schijn moet vermijden louter de man van Washington te zijn. Toen hij het vorige week onverstandig noemde Irak te 'vernederen', richtte hij zich indirect tot president Clinton.

Vooral de Derde-Wereldlanden hebben sinds Annans benoeming in januari 1997 nauwlettend in de gaten gehouden of de VN niet bezig zijn tot een verlengstuk van de Amerikaanse regering te verworden. Want het waren de VS die Annan in 1996 als hoogste VN-diplomaat pousseerden, uit onvrede met het trage verloop van Boutros Ghali's hervormingen.

De nieuwe secretaris-generaal heeft het afgelopen jaar vooral besteed aan kantoorpolitiek. Onder druk van het Amerikaanse Congres heeft Annan de begroting van de Verenigde Naties ingekrompen.

De boodschap die hij voor Saddam Hussein meeneemt is helder. De Iraakse president dient de wapeninspecteurs van de Speciale Commissie van de VN (Unscom) zonder voorwaarden toe te laten tot de 'presidentiële locaties', zoals de Amerikanen en de Britten eisen. Maar volgens ingewijden heeft Annan wel een heel klein beetje onderhandelingsruimte: hij zou Irak willen voorstellen de inspecties te laten uitvoeren door de Unscom-experts plus diplomaten van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad - een Frans idee dat in de wandeling 'Unscom-Plus' heet.

Annan heeft zijn kans op succes 'gemaximaliseerd', aldus zijn woordvoerder. Hij heeft ongetwijfeld lering getrokken uit de ervaringen van ex-secretaris-generaal Perez de Cuellar, die vóór de Golfoorlog van 1991 tot tweemaal toe zonder enige onderhandelingsruimte naar Irak afreisde en met de staart tussen de benen moest afdruipen.

Waarschijnlijk zal het eventueel mislukken van zijn missie de positie van Annan niet of nauwelijks verzwakken. De secretaris-generaal wist in eerdere functies binnen het VN-apparaat buiten schot te blijven. Als ondersecretaris-generaal belast met vredesoperaties (1993 tot 1996) speelde hij bij zowel de oorlogen in Somalië als in Bosnië een rol, maar de militaire debacles aldaar werden hem niet aangerekend.

De 59-jarige Ghanees Kofi Annan, die is getrouwd met een Zweedse kunstenares, staat bekend als door en door betrouwbaar. Hij heeft de naam zich nooit te verschuilen achter valse argumenten. Annan wordt door diplomaten in staat geacht Saddam Hussein een uitweg te bieden zonder hem te vernederen. Maar het welslagen van zijn missie hangt uiteindelijk af van de Iraakse president.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden