'Annan is consensusbouwer van nature'

Een jaar geleden publiceerde VN-secretaris-generaal Kofi Annan Vernieuwing van de Verenigde Naties. Het programma voor hervorming van de VN voorzag in forse bezuinigingen en stroomlijning van de organisatie....

'EEN BESEF van partnerschap', zo omschrijft Fred Eckhard de gemoedstoestand die sinds kort overheerst in het gebouw waar hij praat over de VN en vooral over zijn chef - het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York.

Met onmiskenbare trots schetst de woordvoerder van Kofi Annan hoe 'het kabinet' te werk gaat, het clubje waarin de secretaris-generaal met zijn naaste staf en hoofden van VN-programma's als Unicef en UNDP de grote lijnen van het VN-beleid uitstippelt.

'Veel mensen hier in het gebouw beschouwen het als vanzelfsprekend Kofi Annan elke dag te zien, maar een aantal van de hoofden ziet hem zelden', zegt Eckhard. 'Zij vinden het een plus dat ze eenmaal per week met hem rond de tafel zitten. Voor zover ik weet heeft zoiets nog nooit bestaan.'

Elke week telt de agenda van het kabinet een of twee grote onderwerpen. Laatste punt is steevast een tour de table. Iedereen krijgt twee minuten om te zeggen wat die week zijn of haar focus is. Via een tv-circuit vergaderen ook de VN-hoofden in Genève, Rome, Wenen en Nairobi mee.

'De mensen die leiding geven aan de VN, leren elkaar zo kennen. Daardoor ontstaat een groepsgevoel. En het filtert door naar beneden. Neem het persbeleid. Iedereen kan tegenwoordig met de pers spreken over zijn specialisme. Waarbij ook iedereen een fout kan maken. Gebeurt zo vaak. Je carrière is niet over als je een fout maakt. Er heerst een meer ontspannen sfeer. '

- Toch moet het snijden in uitgaven hier nogal wat pijn hebben veroorzaakt.

'De secretaris-generaal haalde stoom van de ketel toen hij de staf vertelde dat hij geen mensen zou ontslaan. De duizend banen die hij heeft geschrapt, waren al vacant. Boutros Ghali had geprobeerd die banen te schrappen, maar kreeg geen toestemming. Kofi Annan kreeg het politieke momentum achter het idee van hervorming.'

- Spreidt die 'revitalisering' zich uit naar de Algemene Vergadering, of blijft het beperkt tot het secretariaat?

'We hebben nu de 185 lidstaten zover dat ze nadenken over efficiëntie. Lidstaten die zo sterk zijn verdeeld langs geografische en politieke assen, dat er echt scherpzinnig leiderschap voor nodig is om ze gezamenlijk achter een nieuwe aanpak te krijgen.

'In het begin werd her en der gezegd dat Kofi Annan Amerika's man was. Dat was potentieel erg schadelijk voor zijn relaties met veel van de lidstaten. Maar hij is een consensusbouwer van professie en van nature. Hij wordt nu breed gesteund. De Afrikaanse groep lijkt hem met trots te hebben geaccepteerd als één van hen.

- Een groot probleem voor de VN is de Amerikaanse weigering contributie te betalen. Annan had in het voorjaar gesprekken in Washington, met weinig resultaat. Hoe is de stand van zaken?

'Niet goed. Een minderheid in het Congres is ervan overtuigd dat de VN geen Amerikaans geld moeten krijgen. En helaas kunnen een of twee leden van het Congres wetgeving blokkeren. Sinds 1945 is steeds pakweg een kwart van de Amerikaanse bevolking tegen een actieve betrokkenheid van de VS in het internationale leven geweest. Maar ongeveer tweederde is er altijd vóór geweest. Op het moment vindt 70 procent van de Amerikanen dat de VS en de VN goede banden moeten onderhouden.

'Kofi Annan reikt nu over de hoofden van de Congresleden heen, door een beroep te doen op de Amerikaanse bevolking. Hij gebruikt mediasterren, acteurs, musici als boodschappers. Zij leggen uit waarom de VN belangrijk zijn.'

'Sinds Irak wordt er heel positief gereageerd op de VN en op Kofi Annan. Naarmate zijn populariteit groeit, wordt zijn boodschap krachtiger. De hoop is dat de kiezers uiteindelijk tegen hun gekozen vertegenwoordigers in Washington zeggen dat het tijd wordt om de VN te betalen.

- De VN hebben dikwijls de alarmklok geluid over de financiën. Komen jullie nog wel rond?

'Ja, doordat we lenen van de vredeshandhaving. We betalen landen gewoon niet voor de troepen die ze ons leveren. Het tarief is 1000 dollar per soldaat per maand. Van dat geld betalen we onze rekeningen. Zo knopen we de eindjes aan elkaar.'

Rob Vreeken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden