Annaberg-Buchholz

Toeristisch Duitsland staat dit jaar in het teken van 'de charmante, romantische stadjes met veel cultuurschatten en vaak een prachtige omgeving'....

Eigenlijk is het meest zonderlinge aan Annaberg-Buchholz het Erzgebirgsmuseum. Niet per se het museum zelf, want dat staat er al jaren. Maar in 1985 stak een arbeider in de kelder van een der belendende percelen plotseling een schop dwars door de vloer. Er bleek een gang onder te lopen van een zilvermijn die, zo werd later nauwkeurig uit oude boeken opgediept, van 1498 tot 1510 in gebruik was. Sinds 1995 is deze mijn, althans 260 meter ervan, toegankelijk voor het publiek. De ingang bevindt zich op de binnenplaats van het Erzgebirgsmuseum. Het is dus de omgekeerde wereld. Het museum stond er eerst en de reden waaróm het museum er eigenlijk staat, is er pas onlangs bijgekomen.

Het is een dubbelstad. Pas na de Tweede Wereldoorlog werden Annaberg en Buchholz formeel bijeengevoegd, terwijl ze in feite al jaren aan elkaar vastzaten. De laatste stuiptrekking van de mijnbouw rond Annaberg-Buchholz kwam óók na die oorlog. De Russen hadden uranium nodig voor de atoomwedloop en lieten de Oost-Duitsers daar grof voor tekeergaan. Zelfs midden in het stadje werden mijnschachten aangelegd. Ook de bovengrondse sporen daarvan zijn nog steeds niet helemaal verdwenen.

In de 'zilvertijd' (die in totaal nauwelijks een halve eeuw duurde) was Annaberg hét centrum. De Annaberger Bergordnung uit die tijd, zeg maar: de allereerste mijnwetgeving, werd later in binnen- en buitenland overgenomen. Het beste zilverjaar was 1537, toen hier 14.530 kilo naar de oppervlakte werd gebracht. Annaberg was in die tijd een rijke stad.

Na het zilver gingen brodeloos geworden mijnwerkers de textiel in. De Annaberger zochten het met name in kantklossen en Posamente. Dat Duitse woord Posament is bij ons passement. Ook een niet-alledaags begrip. Van Dale zegt: 'boordsel, band, snoer gebruikt tot versiering en omzoming van kledingstukken, meubelzittingen enz.; - boordsel van goud- of zilverdraad'. Annaberg was er beroemd om. Hele legers, en niet alleen de Duitse, marcheerden met tressen, sjerpen en kokardes die uit Annaberg kwamen.

Al bij zijn leven werd bergambtenaar Adam Ries, die leefde van 1492 tot 1559, beroemd in het hele land. Hij leerde de Duitsers rekenen via een methode die ook door de ergste analfabeten - en daar had je er in die tijd nogal wat van - kon worden gesnapt. Hij voerde een soort geschreven telraam in, voorloper van de rekenlineaal. Ries werkte van 1523 tot zijn dood in Annaberg en had er een rekenschool, nu een museum waar veel informatie over Saksische maten en gewichten en Adam Ries' schone rekenkunst te vinden is tot en met grote, ouderwetse rekenmachines toe die optelden als je een ferme slinger gebruikte.

Ook een van de eerste elektrische rekenmachines uit de nog prille DDR staat er. Een bakbeest waaronder het bureaublad van een boekhouder toen bijkans bezweek. De huidige winkeliers in de stad verstrekken goede klanten een 'Adam Ries Card' waarmee ze korting kunnen krijgen. Als een Duitser je een rekensommetje voorhoudt, dan wil hij dat nog wel eens inleiden met: 'Volgens Adam Ries is dat. . .' Hadden wij niet ene Willem Bartjens? Maar die kwam wel een eeuw later met zijn beroemde 'Cijfferinge'.

Dit is ook de stad van de 'Annaberger Kät', het grootste volksfeest van het Ertsgebergte. Van heinde en ver komen soms de ex-Annaberger om het nog een keertje mee te maken. Vooral direct na de val van de Muur, toen het allemaal wat makkelijker werd het land binnen te komen, was de belangstelling groot. In het Erzgebirgsmuseum staat een prachtige maquette van de Kät zoals die er in vroeger tijden uitzag. Toen een draaimolen nog een stoomcarroussel was en een Elektro Hochrad nog iets van een wereldwonder in zich bergde. Er is een zweefmolen met zeppelins. Het publiek op deze kermis is, zoals het in het Ertsgebergte betaamt, van fraai houtsnijwerk. Maar wie goed kijkt, ziet dat bijna alles kunstig van hout gemaakt is. En voor de bezoeker werkt het allemaal, per druk op de knop. Met muziek en al.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden