'Anna was heel erg eenzaam'

De Russische journaliste Anna Politkovskaja werd op 7 oktober 2006 in de hal van haar appartement op 48-jarige leeftijd vermoord....

Maud Effting

De verhalen van Tsjetsjenen die zij onderzocht, en die ook in jouw documentaire zitten, zijn gruwelijk: Russische soldaten verkrachten, martelen en moorden in Tsjetsjenië, en mensen kunnen nergens naar toe om hun recht te halen. Wat deed dat met Politkovskaja?

‘Ze ging daar helemaal in op. Anna ging maandelijks naar Tsjetsjenië. Ze voelde zich verantwoordelijk. Ze kon niet stoppen en was kilo’s afgevallen. Anna was ook heel erg eenzaam, daar gaat mijn documentaire ook over. Vrienden wilden gewoon niet meer met haar praten. De Russische pers is heel erg negatief over Tsjetsjenië, en bijna iedereen gelooft die propaganda. Vrienden zeiden tegen haar: niet over Tsjetsjenië praten, anders krijgen we ruzie. Daardoor had ze steeds minder contact met hen.’

Op welke manieren werd ze tegengewerkt?

‘Ze is gegijzeld, maar omdat ze toen al zo bekend was, is ze weer vrijgelaten. Toen ze naar de gijzeling van de school in Beslan wilde, is ze vergiftigd. En ze is vaak bedreigd. Dan hoorde ze dat er iets met haar kinderen zou gebeuren.’

Wat was het voor een vrouw?

‘Ze was voor andere collega’s geen gemakkelijk mens. Anna was heel precies, heel eerlijk. Ze kon geen compromissen verdragen. Als ik vanwege files niet op tijd kwam op een afspraak, reed ze gewoon weg. Ik ben een keer met Nederlandse studenten bij haar geweest. Toen eentje een domme vraag stelde, zei ze: doe eerst je huiswerk voordat je bij mij komt. Ik vond dat leuk. Ze had ook geen tijd voor domme gesprekken. Als ze in Moskou was, stonden de mensen letterlijk in de rij om haar hun verhaal te vertellen.’

Hoe hoorde je over haar dood?

‘Ik was in Rusland en zag het op tv. Voor mij was de schok heel groot. Alsof ze naaste familie was. Ik werkte in dezelfde tijd als zij in die gebieden. Ik ben een paar maanden heel erg bang geweest. Echt fysieke angst. Bij elke kamer die ik binnenkwam, dacht ik: er staat iemand. Dat is nu over. Het helpt ook dat ik voor de documentaire veel mensen heb gesproken die continu gevaar lopen.’

Hoe gaat het met de journalistiek in Rusland?

‘Er zijn vijf tot tien journalisten in Moskou die goed zijn. Maar het is de vraag waar ze hun artikelen nog kwijt kunnen. Bovendien zie je vaak dat Poetin met die journalisten persoonlijke gesprekken aangaat, en dat ze daarna wel gehypnotiseerd lijken. Dan hoor ik ze ineens zeggen: Poetin had eigenlijk gelijk. Heel raar. Zelfs Nederlandse journalisten van Netwerk die bij Poetin waren, durfden geen directe vragen te stellen. Ze waren heel zacht en lief.’

Was Politkovskaja nog wel journaliste?

‘Ze werd steeds meer mensenrechtenactiviste. Soms trad ze zelfs op als advocaat voor mensen die geen onafhankelijk advocaat konden betalen. Maar schrijven was haar wapen.’

Maud Effting

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden