Anja Meulenbelt: 'Moslimvrouwen bijten wel degelijk van zich af'

Geweld tegen vrouwen in Nederland en daarbuiten, het vermeende slachtofferschap van moslimvrouwen en de uitreiking van de Oscars. Vandaag in de Nieuwsbreak: het nieuws dat schrijfster en feministe Anja Meulenbelt bezig houdt.

Beeld Anja Meulenbelt

Wat is u opgevallen in het nieuws?
'Op mijn leeftijd en met mijn affiniteit zijn er wel meer onderwerpen waar ik me druk over kan maken, maar omdat op 5 maart het F-boek uitkomt dat ik samen met Renée Römkens heb gemaakt voor Atria (kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, red), houd ik me op dit moment het liefst een beetje bij feministische onderwerpen.'

Steekt u maar van wal. Waar wilt u het graag over hebben?
'Ik heb in twee kranten gelezen dat Turkse vrouwen de straat opgaan uit woede over de moord op een studente. In de Nederlandse media hebben we het heel vaak over vrouwen die mishandeld, verkracht of vermoord worden, maar ik vind het net zo belangrijk dat we ook laten zien dat vrouwen dat niet zomaar pikken. Dat deze Turkse vrouwen wel degelijk van zich afbijten en nu ook massaal in actie komen.

'Een ander punt is dat we veel oog hebben voor nieuws over geweld tegen vrouwen in andere landen, maar dat probleem hebben wij in Nederland ook. Ik ben er heel erg voor dat ook nieuws uit andere landen de media haalt als het gaat om vrouwen, maar ik vind ook dat we meer aandacht moeten hebben voor het feit dat het in Nederland ook gebeurt.'

Zoals bij de Pakistaans-Nederlandse vrouw Yasmeen, wier echtgenoot wordt verdacht haar te hebben vermoord.
'Het blijkt dat geweld van mannen toeneemt wanneer ze zich in hun positie bedreigd voelen. Dus het is een beetje een bijverschijnsel als vrouwen zich emanciperen, dat heel veel mannen daar niet tegen kunnen. Het gebeurt vaak wanneer vrouwen gaan scheiden. Wij hebben in Nederland niet zo veel moord, maar als er een vrouw wordt vermoord is het bijna altijd als ze probeert om weg te komen. Dat weten wij al zo'n veertig jaar van de Blijf van m'n Lijf-huizen. Juist als vrouwen op het punt staan om te scheiden, of als ze al gescheiden zijn, lopen ze het meeste gevaar.

'Ik wou maar zeggen dat positie van heel veel vrouwen in andere landen slechter is dan in Nederland, maar daardoor moeten we niet denken dat we er hier al vanaf zijn.'

Turkse vrouwen in Istanboel demonstreren tegen de moord op de studente Özgecan Aslan. Beeld afp
Turkse vrouwen met een spandoek 'Stop vrouwenmoorden' in Ankara. Beeld afp

De Pakistaanse afkomst van Yasmeen speelde een rol bij haar isolatie. Moet daar beter naar worden gekeken?
Nou, je kunt er in ieder geval op rekenen dat het nieuws is als het iemand met een islamitische achtergrond betreft. Maar er zijn ook Nederlandse vrouwen bij wie dit gebeurt. Ik heb zelf ook een geschiedenis van geïsoleerd en mishandeld zijn geweest, dus ik weet daar ook vanuit mijn eigen ervaring alles van.

'Ik erger me er nogal aan dat het vooral nieuws wordt gevonden als er iets ergs gebeurt met een vrouw met een islamitische achtergrond. Dan wordt het gezien als deel van de cultuur en de religie en als het gaat om een autochtone vrouw wordt dat vaak gezien als persoonlijk drama. Daar zou ik graag vanaf willen, van dat onderscheid.'

De Stichting 'Blijf van m'n Lijf' tijdens een persconferentie in 1984. Beeld anp

Worden islamitische vrouwen in de media te vaak als slachtoffer afgebeeld?
'Ja, alleen maar als slachtoffer. Als je echt kijkt naar wat er allemaal aan de gang is, dan zie je massa's moslimvrouwen die wel degelijk van zich afbijten als het nodig is. Dus het idee om altijd het slachtofferschap aan de andere kant te leggen en net te doen alsof wij daar in Nederland geen last meer van hebben, want wij zijn zo vrij, daar moet nog eens naar gekeken worden.

'Geweld tegen vrouwen is complex. Er zijn altijd meerdere oorzaken voor, en ik ben er dus ook erg tegen om dat altijd maar weer op één geloof te schuiven. Het is heel duidelijk dat we in Nederland nog steeds niet in staat zijn om werkelijk wat aan geweld tegen vrouwen te doen. Maar het zijn niet alleen islamitische vrouwen.'

Een iets lichter feministisch onderwerp dan: de Oscars worden dit weekend uitgereikt. Er zijn dit jaar weinig vrouwen genomineerd en dit te wijten zijn aan het feit dat de Oscarjury voornamelijk bestaat uit oude, blanke mannen.
'
Het is een tijd iets beter geweest toen er een soort postfeministisch bewustzijn was dat het toch een beetje raar is als je alleen maar mannen op een rijtje zet, maar dat begint nu weer een beetje terug te draaien. Nul vrouwelijk regisseurs genomineerd, nul vrouwelijke scenaristen, componisten, cinematografen... dat is wel heel erg kras.

'En het hoeft niet. Kijk maar naar tv-series, daar is doorgedrongen dat je hele interessante series kunt maken met vrouwen in de hoofdrol. Bijvoorbeeld Borgen, een van mijn favoriete tv-series, en The Bridge, The Killing en nog meer van die Scandinavische series. Die hebben door dat als je een vrouw in de hoofdrol zet er een hele mooie spanning gemaakt kan worden tussen persoonlijk leven en het professionele leven als detective of politica.

Loopt Hollywood achter?
'Kennelijk zijn ze er bij de grote Hollywoodfilms nog niet achter dat je een veel breder publiek krijgt wanneer je een beetje bij de tijd bent. Dit is echt achterlijk.'

Wat vindt u dan eigenlijk van Fifty Shades of Grey?
'Ik ben eraan begonnen maar ik heb het weggelegd omdat ik het erg saai vond. Er is veel ophef over omdat er seks in voorkomt, maar dat kennen we al. Er vallen wat klapjes in en er zijn mensen die klapjes leuk vinden, en voor hun is het een geweldig leuk boek, maar uiteindelijk blijkt het toch veel meer om de ware liefde te gaan dan om de klapjes.

'Het is dus eigenlijk gewoon bouquetreeks en dat is bij vrouwen altijd geweldig populair geweest.'

Een filmposter van Fifty Shades of Grey in de bioscoop. Beeld anp
De genomineerden voor de Oscars van 2015. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden