Angst was op de beurs in 2011 de beste raadgever

Het viel, gezien de crisissfeer waarin het hele jaar verliep, nog mee met de beleggingsverliezen in 2011. Wie veilig had geïnvesteerd, in Nederlandse obligaties bijvoorbeeld, had zelfs een goed rendement kunnen behalen. Maar van optimisme over 2012 is geen sprake.

De koele cijfers over dit jaar zijn minder erg dan de paniekerige berichtgeving tijdens het jaar. Als er rekening mee wordt gehouden dat het woord crisis bijna dagelijks in de hele wereld door de media schalde, valt de schade eigenlijk nog mee. Wie conservatief had belegd, had zelfs een positief rendement kunnen halen. Angst was in 2011 de beste raadgever.


Analist Corné van Zeijl van SNS Bank spreekt daarom van een 'vlucht in veiligheid'. 'Wie zijn geld in defensieve grote fondsen en in grote obligatiemarkten had gestoken, heeft een heel mooi beursjaar gehad.'


Jos Versteeg van Theodoor Gilissen stelt dat met name beleggers in de obligatiemarkten van de Verenigde Staten, Japan, Duitsland en ook Nederland tevreden kunnen zijn. 'Je had daar 10 procent rendement kunnen halen. En wie had daar in het begin van het jaar over durven dromen. De rente was toen al extreem laag, maar is nog lager geworden waardoor de obligaties meer waard zijn geworden.'


Dat geldt uiteraard niet voor de probleemlanden in de eurozone. Als geen rekening wordt gehouden met Griekenland - dat eigenlijk niet meer op de kapitaalmarkt leent - is alleen de rente in Italië fors opgelopen en zijn ook daar de obligaties flink gedaald. De rente op Spaanse en Ierse obligaties is zelfs minder hoog dan begin dit jaar. En ook in Italië is de laatste weken sprake van stabilisatie.


Versteeg: 'De crisis is niet opgelost. Integendeel. Met name voor Italië zal het spannend worden in 2012 omdat dat land zo'n 400 miljard uit de markt moet zien te halen voor de herfinanciering van de staatsschuld. Maar de politieke leiders hebben de moed niet opgegeven en laten blijken dat ze heel ver willen gaan om hun europroject te redden. Dat bleek vooral na de laatste top in Brussel van 8 en 9 december. Sinds die tijd stabiliseerde niet alleen de obligatiemarkt maar maakte ook de aandelenmarkt nog een aardige rally waardoor het verlies over dit jaar beperkt is gebleven.' Een andere opsteker was dat de Amerikaanse economie niet in een nieuwe recessie is beland, terwijl dat in het najaar nog werd gevreesd.


De AEX-index moest dit jaar 11,9 procent inleveren. 'Dat is fors maar we hebben in het vorige decennium wel slechtere jaren voor de aandeelhouders gehad', aldus Versteeg. Aandeelhouders die zich tot de zogenoemde weduwen- en wezenfondsen beperkten, hadden niets te klagen. Koninklijke Olie, Unilever en Ahold deden het goed tot zeer goed. Koninklijke Olie was zelfs het best presterende fonds in de AEX, nadat het aandeel jarenlang niet van zijn plaats was gekomen. Versteeg: 'In 2011 heeft het concern geld kunnen verdienen aan de stijging van de olieprijs. Dat lukte in 2008 niet. Daarnaast werd een groot gasveld in Qatar in exploitatie genomen.'


Van Zeijl is ook te spreken over Unilever. 'De hele sector van de voedingsmiddelen heeft een goed jaar. Kijk maar naar Coca-Cola en McDonald's die zwaar meewegen in de Dow Jones. Maar bij Unilever doet men op dit moment wel iets goed. Paul Polman is gisteren niet voor niets tot ceo van het jaar uitgeroepen. Hij heeft de organisatie minder bureaucratisch gemaakt en meer marktgericht.'


Gek genoeg heeft ook ASML het als cyclisch fonds goed gedaan. 'Dat zou je niet hebben verwacht. Maar blijkbaar wordt toch gerekend op herstel in 2012 en zijn bedrijven weer chipsmachines aan het bestellen', aldus Versteeg. Van Zeijl: 'ASML heeft twee grote voordelen. Het is een zo grote partij op de markt dat het zijn eigen prijzen kan zetten. En het bedrijf heeft nauwelijks schulden.'


De AEX van de 25 grootste fondsen flatteert wel enigszins het daadwerkelijke beursklimaat in Amsterdam. De Midkap-index daalde bijvoorbeeld met 26 procent. Ook in Europa was de AEX relatief een hoogvlieger. Van Zeijl: 'Van de 50 fondsen in de AEX-index en de Midkap deden het er maar 10 beter dan die indices. Maar daarbij hoorden wel Shell en Unilever en die wegen nu voor 37 procent mee in de AEX.'


De beursindex van Londen scoorde nog beter. Groot-Brittannië kon profiteren van het feit dat het land een eigen munt heeft. Maar de beste beleggingsresultaten waren te behalen op de Amerikaanse markt. Vooral de laatste maand is er optimisme over een toename van het aantal banen, aantrekkende huizenprijzen en een stijgend consumentenvertrouwen. 'Het is aarzelend en vaak nog heel klein. Maar de ontwikkelingen zijn positief', aldus Versteeg.


De grote zorgenkinderen voor beleggers waren in 2011 de banken en verzekeraars die tegenwoordig de meest volatiele fondsen op de beurs zijn geworden. Het vertrouwen in de financiële sector - zelfs in die van sterke eurolanden als Nederland en Duitsland - is nog altijd erg wankel. Vooral de banken slagen er maar niet in de boel op orde te krijgen, hoewel ze op grote schaal hun obligatieportefeuilles van de probleemlanden hebben gedumpt. SNS Reaal was in Nederland de zwakste bank met een verlies van 56 procent.


Binnen de AEX-index (de 25 grootste fondsen) van de beurs in Amsterdam was na het dit jaar opgesplitste PostNL AirFrance-KLM de grootste daler. Het luchtvaartbedrijf zal vermoedelijk over 2011 een operationeel verlies van 300 miljoen euro lijden. Franse kranten verwachten dat tweeduizend banen zullen worden geschrapt. De grootste daler op de gehele Amsterdamse beurs was Swedish Automobile, het inmiddels failliet gegane vehikel van Victor Muller dat 93 procent van zijn waarde verloor. Bij de small caps verloor AMT Holding 81 procent en bij de midkaps IT-bedrijf Ordina 69,6 procent.


Medicijnenontwikkelaar AMT Holding heeft 10 miljoen euro nodig wil het niet net als Swedish Automobile op het strafbankje eindigen. Maar er waren ook enkele bedrijven die goed presteerden. Bij de small caps won Kendrion 15,3 procent en bij de midkaps was tankterminalexploitant Vopak met een winst van 15,8 procent de enige stijger. Kendrion is een ontwikkelaar van elektromagnetische systemen voor de automobielmarkt. Het bedrijf nam deze week nog een Amerikaanse ventielenproducent over in een belangrijke stap te zetten voor expansie in de VS.


Voor de rest waren er weinig overnames en al helemaal geen echte nieuwe beursintroducties. De fusie- en overnamemarkt in Nederland daalde met 20 procent tot 62 miljard, aldus cijfers van Thomson Reuters. De grootste overnames waren die van ING Direct in de VS door Capital One en SBS door Sanoma en John de Mol's Talpa.


Van Zeijl is niet optimistisch voor het komende jaar. 'Wat je van de beurs ook kan zeggen, het is een goede thermometer van wat er in de echte economie staat te gebeuren. En als je dan kijkt, dan staan Nederland en Europa in 2012 een stevige recessie te wachten.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden