Angst voor RSV-spook doemt bij VVD weer op

Met de toegezegde steun aan marinewerf De Schelde herleeft de herinnering aan het RSV-schandaal. Vooral de betrokken VVD-bewindslieden houden hun hart vast....

Van onze verslaggever

Mike Ackermans

DEN HAAG

Nu met marinewerf De Schelde het onderwerp 'staatssteun aan bedrijven' weer op de agenda staat, breekt bij alle VVD'ers in de Tweede Kamer opnieuw het angstzweet uit. Ooit liep VVD-bewindsman Van Aardenne grote schade op vanwege de steunoperatie aan het scheepsbouwconcern RSV.

Dit keer zijn er maar liefst drie VVD-bewindslieden betrokken bij de steunoperatie aan De Schelde, waaraan de S in RSV is ontleend. VVD-minister Jorritsma van Economische Zaken besloot dinsdag 50 miljoen gulden aan de werf te geven, met instemming van haar partijgenoten minister De Grave en staatssecretaris Van Hoof van Defensie. Dat ministerie is de grootste opdrachtgever van de marinewerf.

De vraag is of De Schelde wel toekomstperspectief heeft en of de overheid zich opnieuw moet branden aan een steunoperatie. Dinsdag bleken er tijdens fractieoverleg grote tegenstellingen binnen de VVD te bestaan. Een eensluidende opstelling van de liberalen is er nog niet. De VVD-fractie verkeert in een onmogelijke positie: het wegstemmen van de plannen van de drie eigen bewindslieden, inclusief een vice-premier, leidt onherroepelijk tot drama's.

Woordvoerster Voûte wil meer zekerheid: 'Het kan niet zo zijn dat De Schelde alleen afhankelijk blijft van defensieopdrachten. Er moet een goed businessplan komen, waaruit blijkt dat de werf, met behulp van civiele opdrachten, voor langere tijd levensvatbaar is.'

Juist over zo'n businessplan, dat nog geschreven moet worden, bestaan grote twijfels. Of De Schelde nog op eigen kracht civiele orders kan binnenhalen, is onzeker. De kern van de werf, het scheepsbouwbedrijf, is voor ongeveer 60 procent afhankelijk van de marineopdrachten. Dinsdag werd duidelijk dat die tot ongeveer 2004 doorlopen, en dat ze zo gepland worden dat De Schelde minstens tot die tijd een gestage stroom lopend werk heeft.

Onduidelijk blijft of er daarna nieuwe orders voor schepen komen. De marine wil graag nog een bevoorradingsschip en een tweede amfibisch landingsvaartuig, maar met orders voor deze betrekkelijk kleine schepen is De Schelde er nog niet. Minister De Grave moet de komende jaren fors bezuinigen. In januari komt hij met een notitie over die plannen.

Jorritsma hoopt, tegen de verdrukking in, op mooie berichten. Dinsdag zei ze met nadruk dat ze de bevestiging heeft gekregen van haar partijgenoten op Defensie, dat in de toekomst alle marineschepen bij De Schelde zullen worden gebouwd.

Ook dan blijven er vragen bestaan of de steunoperatie wel past binnen het industriebeleid van de overheid. Naar aanleiding van subsidies aan Nedcar, Daf Trucks, Fokker en Philips (technolease) eiste de Kamer in 1997 de formulering van strikte voorwaarden, waaraan het kabinet zich zou moeten houden. Voormalig minister Wijers kwam daaraan tegemoet met de brief 'Ondernemingen in moeilijkheden'. De Tweede Kamer zal de steun aan De Schelde ongetwijfeld toetsen aan de hierin genoemde criteria.

Kern van die brief ten aanzien van staatssteun aan bedrijven is het principe 'nee, tenzij.'

'Bedrijven in continuïteitsproblemen zijn niet de verantwoordelijkheid van de overheid', legde Wijers vast. Daarvan kan worden afgeweken als aan een aantal voorwaarden is voldaan. Voorop staat dat als de overheid aandeelhouder is - wat bij De Schelde het geval is - de staat een 'normale' verantwoordelijkheid heeft. Een evenredige bijdrage samen met andere aandeelhouders zou in dat geval mogen. Daarnaast moeten andere betrokken marktpartijen, zoals banken, meedoen, schreef Wijers. Daarover bestaat nog grote onzekerheid. Vervolgens moet er een businessplan komen dat uitzicht biedt op continuïteit en herstel van winstgevendheid op 'redelijke termijn'. Dat is er nog niet; op zijn minst moet gewacht worden op nieuwe berichten van De Grave.

De steun moet in verhouding staan tot het beoogde economische effect: hoeveel arbeidsplaatsen, technologie en werk bij toeleveranciers worden behouden? Ook moet duidelijk zijn dat de versterkte staatsteun eenmalig is; 'repeterende steunverzoeken' moeten worden vermeden.

Wijers kreeg het steunverzoek van De Schelde op zijn bureau, maar schoof het door naar Jorritsma. Begrijpelijk, gezien de criteria. Slechts met een snelle verkoop van De Schelde lijkt Jorritsma aan een negatief oordeel te kunnen ontkomen. Dat is ze ook van plan, maar als het mislukt komt het RSV-spook even hard weer tot leven.

Pagina 11: Commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden