Angst verhoogt kijkcijfers, misschien wel meer dan seks

Onze onbevangenheid staat onder druk, meldde de Volkskrant gisteren op de voorpagina. Nu we gaan meedoen aan de strijd tegen IS, zitten we volgens minister Asscher met een 'verhoogd profiel onder jihadisten' en dat werkt mogelijk risicoverhogend.

'We moeten doorgaan met ons leven en ons niet gek laten maken', zei Asscher erbij en zo is het. Eén filmpje op Facebook en we hangen in de gordijnen, één jihadtweetje op twitter en we kruipen bevend onder de bank: kom op, mensen. Eén mafketel in De Telegraaf die onheil voorspelt maakt nog geen terreurcampagne. Overigens: aanhouden en streng ondervragen die man, die weet kennelijk meer.

Er bestaat een schimmig en onuitgesproken verbond tussen media en angst. Angst verkoopt kranten en verhoogt kijkcijfers, misschien nog wel meer dan seks, het koninklijk huis of Louis van Gaal. Angst wekt onze nieuwsgierigheid (waar dreigt het gevaar?), onze alertheid (wat te doen?) en onze agressie (sla dood!).

Of het nou virussen zijn, klimaatrampen, Duitse voetbalteams, stelende bankiers, dalende huizenprijzen, weercodes rood, exploderende zorgkosten of terroristen: wij van de media zijn er gek op. Wij floreren bij angst dat is althans nog altijd een breed gedeelde overtuiging.

De claim dat onze onbevangenheid inderdaad onder druk staat werd in het stuk van Sander van Walsum niet direct hard gemaakt onbevangenheid laat zich nu eenmaal moeilijk meten en als je iemand vraagt hoe het met zijn onbevangenheid staat, krijg je een glazige blik of een klap voor je kop.

Er werd vastgesteld dat 'onze onbevangenheid kan afkalven' (dat mag je inderdaad nooit uitsluiten) en dat 'velen de neiging zullen hebben in een passant een potentiële terrorist te zien.' Een prikkelende, tamelijk speculatieve én onrustbarende stelling: zijn wij niet allen passanten?

Het zou zelfs zo kunnen zijn, stond er, dat 'de extremist die het op ons gemunt heeft dan misschien niet naast ons woont, hij kan wel een straat verderop wonen.' En, luidde het slotakkoord, als de extremist uit de straat verderop dan 'gaat handelen in de geest van Sháám, zal de angst ontvlammen'.

Ik begon redelijk onbevangen aan het stuk, maar al lezende kalfde die inderdaad af en na die laatste onheilspellende alinea stond mijn onbevangenheid geweldig onder druk. Niet door de feiten die waren aangedragen, maar door de knappe opbouw van het verhaal. Sander van Walsum had een geniaal staaltje verricht: hij schreef de kop boven zijn artikel van onjuist naar juist. Dat is nog maar zelden vertoond.

Minister Opstelten had er vrijdag bij de NOS een hele klus aan de boel weer rustig te krijgen. Iedereen moest van hem normaal doen, 'zoals ze dat natuurlijk gisteren ook deden en eergisteren, vandaag en morgen weer'. Er ontstond onlangs enige twijfel aan de geestesgesteldheid van de minister. Maar zo daar al aanleiding toe was, dan is die nu weer weggenomen, de minister heeft alle dagen weer op een rijtje.

Opstelten was burgemeester van Rotterdam toen daar de onbevangenheid ernstig onder druk stond na de moord op Fortuyn, dus hij is op dit terrein een ervaringsdeskundige.

In woelige tijden wil ik feiten. Als feiten ontbreken, mag dat geen reden zijn om maar wat te gaan speculeren en even een lekker doemscenariootje uit de mouw te schudden om de goegemeente flink aan het schrikken te maken.

Opstelten: 'Ga naar je werk, ga naar je sportactiviteiten, doe wat je leuk vindt, stap de stad in.'

Laat je niet bangmaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.