Column

Angst verandert bestuurders in gevaarlijke apen

Het schijnt een heel dun laagje te zijn, dat verrassend snel kan verdwijnen. Zelfs de relschoppers in Geldermalsen hebben in het dagelijks leven waarschijnlijk genoeg beschaving om niet op tafel te kakken. Een deel snapt misschien zelfs waarom je geen dranghekken naar de politie mag gooien. Maar toch, toen er iets dreigde te gebeuren waardoor zij zich bang en machteloos voelden, veranderden ze pardoes in levensgevaarlijke apen.

Betogers voor het gemeentehuis van Geldermalsen. Beeld anp

En het blijft niet bij geweld. Ook andere verworvenheden waarvan je zou denken dat iedereen ze volledig heeft omarmd, kunnen plots onder vuur komen. In Amerika bijvoorbeeld, waar blote borsten en vieze woorden op tv taboe zijn maar verder juist alles gezegd mag worden, gebeurt momenteel iets vreemds: studenten eisen het recht om niet te worden gekwetst. Juist op de plek waar intellectuele vrijheid het grootst zou moeten zijn, de universiteit, eist de jeugd nu safe spaces, waar niets binnenkomt dat hun hoofdjes onaangenaam kan treffen. Komiek Ami Horowitz heeft op Yale een nep-petitie gehouden om de vrijheid van meningsuiting - het eerste amendement - uit de grondwet te schrappen. Binnen een uur had hij vijftig handtekeningen.

Op Yale. Van studenten. Tégen vrijheid dus.

Maar ook in Europa gaat het mis. De noodtoestand die na de aanslagen van 13 november in Frankrijk werd uitgeroepen, duurt nog altijd voort. De politie heeft al bijna drieduizend doorzoekingen gedaan. Deuren worden ingetrapt, bejaarden en kinderen van hun bed gelicht, allemaal zonder gerechtelijk bevel. Soms vindt men wapens of drugs, maar meestal niet. Het gros van de aanklachten betreft het 'verheerlijken van terreur' - verboden meningen dus. En de Fransen, dat hogelijk beschaafde volk? Die vinden het wel best.

Mijn eerste reflex is dan altijd om te denken dat het in Nederland zo'n vaart niet zal lopen. Maar in dit geval slaat dat nergens op. De vrije meningsuiting is hier betrekkelijk heilig, maar zeker niet heiliger dan ooit in Frankrijk of Amerika. Op Yale lopen vast domme studenten rond, maar heus niet zo veel als op de UvA of in Leiden. En net als in Frankrijk zijn de socialisten hier de baas - samen met de VVD weliswaar, maar die hebben hun liberale veren allang afgeschud.

Onze beschaving zal heus niet bezwijken onder gekleurde pieten of doordat het Rijksmuseum zijn bijschriften ontkwetst, maar het zijn wel stapjes richting safe spaces. En als hier straks ook een grote aanslag komt, zal het dunne laagje beschaving verder afbrokkelen. Uit angst en machteloosheid zullen onze bestuurders in levensgevaarlijke apen veranderen. Wie geen rare meningen heeft of netjes zijn mond houdt, zal in principe niks te vrezen hebben - dat is altijd zo in een politiestaat - maar verder kan iedereen op elk moment een klop op zijn deur verwachten.

Zo zal het gaan, vrees ik, tenzij a) het kabinet volkomen beheerst op zo'n aanslag reageert, of b) er helemaal geen aanslag komt. Ik kan niet bedenken welke mogelijkheid onwaarschijnlijker is.

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden