Angst en walging in Washington

Hier is een mooi, scherp zijlicht op het bizarre begrotingsgevecht in Washington: vier van de zeven Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden uit de staat Virginia hebben te kennen gegeven dat zij zouden stemmen voor een resolutie die het de federale overheid mogelijk maakt weer normaal te functioneren. Zonder dat daaraan voorwaarden worden verbonden, zoals het opschorten van de Affordable Care Act, alias Obamacare.


Dapper om dit te zeggen? Een theelepel moed ja, maar vermengd met een grote schep realisme en een snufje opportunisme. Het noorden van Virginia grenst aan Washington D.C., er wonen zo'n 170 duizend federale ambtenaren en de economie van het gebied draait in hoge mate op het landelijke overheidsapparaat. De shutdown heeft hier niets van de ver-van-mijn-bedshow die hij in veel andere staten vooralsnog is. De effecten worden al duidelijk gevoeld.


Om die reden heeft ook de Republikeinse kandidaat voor het gouverneurschap van de staat zich uitgesproken tegen het sluiten van de federale poorten. Let trouwens op deze gouverneursverkiezingen: ze zijn over vier weken en vormen een eerste testcase van de electorale weerslag van de shutdown.


De stellingname van de vier Republikeinse afgevaardigden uit Virginia vestigt de aandacht op een simpele waarheid, die te midden van alle politieke stofwolken weleens uit het oog wordt verloren. Namelijk dat er in wezen ook in het Huis van Afgevaardigden een meerderheid is voor een 'schone' begrotingsresolutie, losgekoppeld van de invoering van Obamacare. De harde Tea Party-kern die van geen wijken wil weten, bestaat uit een vijftigtal afgevaardigden. Dan zijn er nog eens zestig à zeventig Republikeinen die zelf vermoedelijk wat minder zuiver op de graat zijn, maar door Tea Party-activisten in hun district zodanig op de huid worden gezeten dat ze eveneens kiezen voor de onbuigzaamheid. Voor de overige Republikeinen - bijna de helft van de fractie - geldt dat zij weliswaar in meerderheid grote bezwaren hebben tegen Obamacare, maar niet zo ver willen gaan dat de hele federale overheid wordt lamgelegd, zeker niet als de kiezers hun partij vervolgens als de grootste boosdoener aanmerken.


Aangezien de Democratische minderheid (200 van de 435 zetels) bijna voltallig voor een 'schone' resolutie zou stemmen, zou deze per saldo dus kunnen rekenen op een royale meerderheid. Maar de leiding van de Republikeinse fractie, met name voorzitter John Boehner, wil het in deze fase niet op een stemming laten aankomen, en aangezien de procedurele macht berust bij de partij die de meerderheid heeft, gebeurt dat ook niet. (Voor de goede orde: toen de Democraten in de meerderheid waren, opereerden ze niet anders.)


Je zou dan ook kunnen zeggen: de politieke crisis in Washington is weliswaar uitgelokt door het radicale, Republikeinse smaldeel in het Huis, maar is vooral te wijten aan de onwil dan wel het onvermogen van Boehner om zijn rechtervleugel tot de orde te roepen. Uit ontzag voor de organisatorische macht die deze rechtervleugel binnen de partij heeft opgebouwd, uit angst voor een splitsing van de Grand Old Party, en misschien ook wel omdat hij het odium van zwak leiderschap nog altijd minder erg vindt dan het mogelijke verlies van een prestigieuze positie.


Is de shutdown daarmee een van de ergste politieke crises in de Amerikaanse geschiedenis, zoals een commentator van The New Republic afgelopen week betoogde? Voorlopig is de schade beperkt (wat zal veranderen als het Huis over twee weken een verhoging van het schuldplafond blokkeert). Laten we ook niet vergeten dat Amerika een lange traditie heeft van diep wantrouwen tegen een bedisselende federale overheid, een wantrouwen dat met name geworteld is in het Zuiden en de overwegend rurale staten in het Westen. Meer dan eens heeft dat geleid tot krachtig verzet tegen belangrijke federale wetgeving, van de New Deal tot de gelijke burgerrechten.


Nieuw is dat een van de twee grote partijen zo zeer in de greep is geraakt van een beweging die een eigen universum lijkt te bewonen, waarin uitsluitend naar Fox News wordt gekeken, Barack Obama geldt als een on-Amerikaanse wegbereider van het socialisme en peilingen die aangeven dat deze visie geen gemeengoed is, alleen maar fabricages van duistere machten kunnen zijn.


Ging de shutdown in 1996 tenminste nog over de begroting als zodanig, nu is er sprake van regelrechte obstructie van het bestuurlijk proces. Het besef van medeverantwoordelijkheid voor dat proces ontbreekt nagenoeg. Dat de partij van Teddy Roosevelt, Eisenhower en ja, ook van Reagan en Bush, zo zeer ten prooi is gevallen aan de starheid, is de ware politieke crisis van Amerika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden