Weblog

Angola: verbijsterende verandering

In december 2012 bezocht ik Angola, op zoek naar de redenen van het economische succes in grote delen van Afrika. Ik was er twintig jaar niet geweest en hoewel ik was gewaarschuwd dat het land onherkenbaar was veranderd, was ik toch verbijsterd door de file van luxe-auto's, de supermarkten met werkelijk alles te koop tegen torenhoge prijzen, het grote aantal welgestelde Angolezen en buitenlanders die zich kennelijk niets aantrekken van die prijzen.

Nieuw kantoor diamantgigant De Beers/Endiama in downtown Luanda. Beeld Wim Bossema

In 1992 was er niets. De auto's die er reden waren van bonzen van de partij (de MPLA) of van de Verenigde Naties, die met een vredesmacht toezagen op een bestand na een slepen en bloedige burgeroorlog en op de eerste vrije verkiezingen. Voor geïmporteerde boodschappen moest je naar een speciale dollarwinkel - of naar de zwarte markt.

Was Angola ooit het bolwerk van het marxisme-leninisme in Afrika nu is het land het toonbeeld van het succesvolle staatskapitalisme.

Olie in de schatkist

De staatsoliemaatschappij Sonangol is de feitelijke schatkist en oppermachtig. De president en zijn kinderen zijn de succesvolste zakenlieden van het land - Isabel dos Santos is volgens Forbes de eerste vrouwelijke miljardair van Afrika. De bellegingsfondsen worden verder gedomineerd door de hoge (ex-)militairen.

Er is eerder sprake van een politieke klasse die de economie beheerst dan van een opkomende middenklasse. Maar Maria-Luísa Perdigão Abrantes - de directrice van ANIP, het overheidsbureau dat buitenlandse investeerders moet trekken - bezwoer mij dat er wel degelijke echte (van de politiek onafhankelijke) ondernemers opstaan in Angola. Abrantes is een voormalige echtgenote van president Dos Santos (die sinds 1980 aan de macht is).

Burgeroorlog, vrede, weer oorlog

In 1992 was Angola een land dat net uit de oorlog kwam. De MPLA, gesteund door Cubaanse militairen, vocht tegen Unita, dat werd gesteund door het apartheidsleger uit Zuid-Afrika.

De burgeroorlog begon al voor de onafhankelijkheid in 1975 - toen Portugal eindelijk zijn koloniën in Afrika opgaf na een jarenlange vrijheidsoorlog en een revolutie in Portugal zelf. Een vredesakkoord in 1991 maakte de weg vrij voor de verkiezingen.

Savimbi

Het was een gewapende vrede. Unita-strijders liepen door de straten met geweren over de schouder. In Huambo, de tweede stad van het land met veel Unita-aanhangers, hoorde ik Unita-leider Jonas Savimbi in een verkiezingstoespraak dreigende taal uitslaan. Hij móest wel winnen, en als dat niet zo was dan moest iedereen beseffen dat de verkiezingen waren gefraudeerd door de MPLA en dan zou hij weer het bos ingaan en de guerrillastrijd tegen de communisten hervatten!

De verkiezingsdag zelf was indrukwekkend, met al die Angolezen die hun stem uitbrachten en ik ging geloven in hun optimisme dat de strijd eindelijk achter de rug was. Helaas, het ging na afloop precies zoals Savimbi had gewaarschuwd.

De nieuwe burgeroorlog, bloediger dan ooit tevoren duurde tot 2002. Pas toen Savimbi was gedood, kwam er een eind aan het bloedvergieten en werd Unita een oppositiepartij in het parlement.

Voor het eerst veilig rondreizen

Nog weer tien jaar later is Angola een stabiel land - al heeft de MPLA zich met trucs, manipulatie van de verkiezingen (in 2008 en 2012) en onomwonden machtspolitiek verschanst in de regering. De meeste landmijnen zijn van de doorgangsroutes verwijderd en het was mogelijk met de auto rond te reizen. In 1992 kon je alleen naar Huambo door de lucht, ik mocht toen mee met een VN-transportvliegtuig.

De skyline van de hoofdstad Luanda is ingrijpend veranderd: het ene na het andere prestigieuze flatgebouw verrijst er. De boulevard langs de baai van Luanda is voor miljoenen opgeknapt. Tussen de gerenoveerde roze overheidsgebouwen en het presidentieel paleis verreist een nieuwe roze parlement als een gigantische neoclassicistische tempel.

Maar toch: er is ook nog veel hetzelfde als in 1992. Pal naast de nieuwe luxe gebouwen staan nog oude, verloederde flats. In het centrum staat nog een onafgebouwde flat, een betonnen toren met holle ogen, zoals je die vroeger meer had in Luanda. Het verschil is wel dat er geen krakers meer in wonen.



Het nieuwe (Chinese) station van Huambo. Beeld wim bossema
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden