ProfielAngelo Becciu

Angelo Becciu, de roomse carrièretijger die verdachte werd door mislukte vastgoeddeal

Met zijn staat van dienst had kardinaal Angelo Becciu (73) best eens op de Heilige Stoel kunnen eindigen. Het liep anders. De gevallene staat dinsdag in Vaticaanstad terecht voor financiële malversaties.

Kardinaal Angelo Becciu Beeld AP
Kardinaal Angelo BecciuBeeld AP

‘Het Vaticaan is absoluut géén dievenhol. Het als zodanig afschilderen is lasterlijk. Ik vind het enorm onrechtvaardig dat het bijna zover is gekomen dat onze medewerkers, die met trots dienstbaar zijn aan de paus en aan de Heilige Kerk, zich moeten schamen om te zeggen dat ze bij ons werken.’

Zou de in ongenade gevallen kardinaal Angelo Becciu (73) nog weleens aan die woorden terugdenken? Hij sprak ze in 2016 uit om de staf van het Vaticaan te verdedigen tegen een stortvloed aan mediaberichten over financieel wanbeheer bij de Heilige Stoel. Inmiddels wordt Becciu zelf verdacht van fraude, corruptie en nepotisme, in verband met een mislukte vastgoeddeal. Dinsdag verschijnt hij in Vaticaanstad voor de rechter.

Het proces, de eerste strafzaak ooit in een Vaticaanse rechtbank, moet eindelijk openheid brengen over de financiële handel en wandel van de Heilige Stoel en laten zien dat ook in het Vaticaan niemand boven de wet staat. Becciu, in 2018 door paus Franciscus tot kardinaal gemaakt en de hoogste katholieke geestelijke die ooit voor fraude terecht heeft moeten staan, zegt onschuldig te zijn, en het slachtoffer van een complot.

Naast Angelo Becciu zijn nog negen mensen door de rechter in staat van beschuldiging gesteld. Onder hen de Zwitserse advocaat René Brülhart, het voormalig hoofd van het financieel inlichtingenbureau van het Vaticaan, twee Italiaanse investeringsbankiers, Raffaele Mincione en Gianluigi Torzi, en Cecilia Marogna, de assistent van Becciu en net als hij afkomstig van Sardinië. Ook zij houden allen vol niets verkeerd te hebben gedaan.

De zaak draait om mislukte investeringen in duur Londens vastgoed die kardinaal Becciu, op dat moment als substituut Algemene Zaken van het Staatssecretariaat van de Heilige Stoel een van de machtigste mannen in de Romeinse curie, zou hebben geprobeerd te verdoezelen. Zijn afdeling stak in 2014 ruim 200 miljoen euro – donaties van gewone gelovigen – in een door Mincione gedreven fonds dat voor veel te veel geld een belang van 45 procent nam in een appartementencomplex in de chique wijk South Kensington. Vier jaar later werd via Torzi getracht het hele complex te kopen. Grote bedragen verdwenen naar schimmige tussenpersonen.

Vorig jaar bleek het Vaticaan voor zeker 350 miljoen euro het schip in te zijn gegaan. Paus Franciscus greep hard in. Hij bracht de miljoenenfondsen van het Staatssecretariaat over naar een andere afdeling en stelde ze onder extra toezicht. En hij dwong kardinaal Becciu ontslag te nemen uit al zijn functies, inclusief het recht op deelname aan de pauskeuze, alleen de kardinaalstitel mocht hij houden. Becciu staat nu terecht voor acht aanklachten voor onder meer verduistering en ambtsmisbruik. Ook wordt hij beschuldigd van het wegsluizen van geld naar liefdadigheidsinstellingen die worden gedreven door zijn broers.

Het is een treurig einde van een grote carrière die de Sardijn over de hele wereld bracht. Giovanni Angelo Becciu werd in 1948 geboren in het dorpje Pattada, studeerde theologie en filosofie, en werd in 1972 tot priester gewijd. Nadat hij aan de Pauselijke Ecclesiastische Academie was gepromoveerd in canoniek recht, trad hij in 1984 in dienst van de diplomatieke dienst van het Vaticaan. Hij werkte in vele landen, van de Centraal-Afrikaanse Republiek tot de Verenigde Staten, en maakte naam als beminnelijk en effectief diplomaat.

Johannes Paulus II benoemde hem in 2001 tot apostolisch nuntius in Angola. Hij raakt er in 2005 betrokken bij een bisschopsbenoeming die tot grote onrust en een maandenlange priesterstaking leidde. Becciu zette de benoeming door en werd bijna gestenigd in zijn auto. Vrienden maakte hij evenmin met zijn verdediging van het condoomverbod. ‘Aids laat zien dat het concept van ware liefde tussen man en vrouw niet wordt begrepen.’

In 2009 werd Becciu door Benedictus XVI als nuntius naar Cuba gestuurd, een politiek gevoelige post die duidelijk maakte dat de top van het Vaticaan hoge verwachtingen van hem had. De Cubaanse president Raúl Castro zwaaide hem later nog lof toe voor de verbetering van de betrekkingen met de Heilige Stoel.

Slechts twee jaar later haalde Benedictus Becciu naar Rome, om er substituut Algemene Zaken te worden in het Staatssecretariaat, een van de machtigste functies binnen de curie. Becciu hield er zich niet alleen met financiële zaken bezig, hij verdedigde ook trouw het pauselijk beleid en was volgens critici betrokken bij het wegmoffelen van seksueel misbruik door de voormalige Amerikaanse kardinaal Theodore McCarrick.

Het was Franciscus die Becciu op het toppunt van zijn macht bracht. Hij maakte zijn vertrouweling in 2017 pauselijk gezant bij de Orde van Malta, met wie Franciscus in de clinch lag, en verhief hem in 2018 tot kardinaal en prefect van de Congregatie voor de Heilig- en Zaligsprekingsprocessen. Maar niet voor lang. Twee jaar later, in september 2020, dwong hij Becciu terug te treden en hief zijn immuniteit op, zodat hij kon terechtstaan.

Dat proces staat dus dinsdag en woensdag te gebeuren in een geïmproviseerde rechtszaal in de Vaticaanse Musea. De gewone zaal is vanwege de coronabeperkingen en het grote aantal verdachten, advocaten en journalisten te klein. De twee hoorzittingen deze week zijn pro forma. De zaak wordt daarna tot oktober verdaagd.

Drie keer Becciu

Over kinderhekserij in Afrika:

Bij zijn vertrek als pauselijk nuntius uit Angola in 2009 sprak Becciu zich uit tegen het in Afrika nog zeer populaire geloof in hekserij, waarvan vooral kinderen de dupe zijn, als vermeende heksen of als slachtoffers van hekserij. ‘Zulke aanklachten komen nog veel voor op het Afrikaanse continent maar moeten worden uitgeroeid.’

Over homonetwerken in het Vaticaan

Becciu veroordeelde in 2014 in scherpe bewoordingen beschuldigingen van Elmar Mäder, oud-commandant van de Zwitserse Garde, over het bestaan van een homonetwerk in het Vaticaan. ‘Toen Mäder in functie was, had hij toen specifieke verdachten op het oog? Zijn die nog steeds actief? Noem man en paard.’

Over de muur van president Trump

In 2017 keerde Becciu zich mede namens paus Franciscus publiek tegen de strenge immigratiepolitiek van de Amerikaanse president Trump. ‘Natuurlijk zijn wij bezorgd, wij zijn boodschappers van een andere cultuur, die van openheid. Wij bouwen bruggen, geen muren. Christenen moeten deze boodschap met kracht uitdragen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden