Angela Merkel is niet langer onvoorwaardelijk tegen het homohuwelijk (en dat is een slimme verkiezingsstunt)

Angela Merkel zegt niet langer onvoorwaardelijk 'nee' tegen het homohuwelijk. Al jaren verhindert de CDU dat bij wet wordt vastgelegd dat mensen van gelijk geslacht in Duitsland kunnen trouwen. Nu wil Merkel het parlement erover laten stemmen, zonder fractiediscipline. Dat maakt de invoering van het homohuwelijk in Duitsland op korte termijn zeer waarschijnlijk.

De Christopher Street Day-gay parade in Berlijn, in juni 2015. Beeld afp

Coalitiegenoot SPD wil zelfs dat de Bondsdag nog deze week over het onderwerp stemt. Dat is niet wat Merkel voor ogen heeft. 'Het is mijn wens dat deze discussie wordt gevoerd met respect voor degenen die dit een moeilijke beslissing vinden, zei ze maandagavond in Berlijn, bij de traditionele verkiezingsavond van het vrouwenblad Brigitte. Daarom vindt ze het homohuwelijk als verkiezingsthema ongeschikt, zei ze. Vervolgens onthulde Merkel haar veranderde houding ten opzichte van het homohuwelijk: een verkiezingsstunt.

Want de kanselier deed haar uitspraak niet zomaar. Het was, zoals de meeste van Merkels standpuntveranderingen, een reactie op een gewijzigde politieke realiteit. Om precies te zijn reageerde ze op een uitspraak van de concurrent, SPD-lijsttrekker Martin Schulz. Hij stelde dit weekeinde op het partijcongres van zijn partij het 'huwelijk voor iedereen' als voorwaarde voor een toekomstige coalitie met de CDU.

De liberale FDP en de Grünen, de andere meest voor de hand liggende coalitiegenoten voor de CDU, hadden het homohuwelijk al eerder 'ononderhandelbaar' verklaard. Ook die Linke is voor. Waardoor Merkels partij in het tegenkamp slechts nog in het ongemakkelijke gezelschap van de rechtspopulistische AfD verkeert.

De AfD is op dit moment nog niet in de Bondsdag vertegenwoordigd, net als de FDP. Maar na de verkiezingen van september waarschijnlijk wel. In de peilingen schommelen beide partijen rond de 8, 9 procent. Binnen de huidige zetelverdeling zouden SPD, Grüne en Linke ook een meerderheid hebben als iedereen voor zou stemmen.

Merkel slaat drie vliegen in één klap

Merkel slaat met dit idee, waarop de partijtop een hele zondagavond schijnt te hebben gebroed, drie vliegen in een klap. Ze maakt de weg vrij voor de invoering van het homohuwelijk, zonder dat haar partij daarbij gezichtsverlies hoeft te lijden. En passant doet ze precies dat wat bij de SPD al jaren radeloze woede veroorzaakt: ze haalt de angel uit een belangrijk verkiezingsthema van de concurrent, door zich het onderwerp homohuwelijk zelf toe te eigenen.

Precies tegen die eigenschap was Martin Schulz zondag in Dortmund met spreekwoordelijk schuim om de mond ten strijde getrokken. Merkels eigenschap om fundamentele politieke discussies uit de weg te gaan of in de kiem te smoren, 'asymmetrische demobilisatie' in vakjargon, noemde Schulz 'een aanslag op de democratie.'

Wat Merkel daarvan vond, vroeg de interviewer van Britgitte - en dat was meteen het politieke hoogtepunt op een avond, die vooral over koetjes en kalfjes ging. ('Mevrouw Merkel, heeft u ook zo'n moeite met moderne technologie?' Waarop de kanselier instemmend antwoordde.)

De kanselier verkeert op de Brigitte-bijeenkomsten altijd in een haast cabareteske topvorm. Op de Schulzvraag antwoordde ze: 'Ja... eigenlijk ken ik Martin Schulz anders. En waarschijnlijk is campagne voeren toch best vermoeiend, maar ja.' Waarna ze haar ene, microfoonvrije, hand ter vertwijfeld ten hemel hief en scheef glimlachte.

Hoe ze er echt over denkt is niet duidelijk

Maar hoe denkt Angela Merkel zelf over het homohuwelijk? Dat bleef maandag weer eens in nevelen gehuld. De laatste keer dat ze zich daarover uitsprak was in de zomer van 2013, in de aanloop naar de vorige verkiezingen. 'Ik zeg u eerlijk dat ik moeite heb met volledige gelijkstelling', zei ze toen in een interview met de ARD. Daarmee haalde zich de toorn van progressief Duitsland op de hals. Merkel loste het op door vier jaar lang over het onderwerp te zwijgen.

Dat Merkel tegen het homohuwelijk zou zijn, of op z'n minst niet overtuigd vóór, veroorzaakt kortsluiting in het hoofd bij veel progressieve Duitsers die Merkelfan werden vanwege haar vluchtelingenbeleid.

Maandag bleek ze nog steeds te twijfelen. Ze stak een verhaal af over het begrip dat ze had binnen de bedenkingen in haar partij.

Ondertussen is op Twitter de hastag #ehefüralle, 'huwelijk voor iedereen' trending, ook onder CDU-politici. 'Dankuwel mevrouw Merkel, wat bevrijdend!' schreef CDU-Bondsdaglid Stefan Kaufmann.

Kaart - landen met homohuwelijk:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden