Andreotti hoopt dat zijn proces als een boemerang zal werken

De middeleeuwse gevangenisvesting Ucciardone is zwaarder bewaakt dan ooit. In dit achthoekige fort vlak bij de haven van Palermo werd voor het maxi-proces tegen de mafia in 1985 een bunker-rechtszaal gebouwd, compleet met kooien voor de verdachten....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

PALERMO

Andreotti hoeft niet een kooi in. De situatie is voor de 76-jarige al vernederend genoeg. Begin 1992 was hij nog favoriet voor de opvolging van president Cossiga, die hem had benoemd tot senator-voor-het-leven. En nu is Cossiga een van de 126 getuigen à décharge die de zevenvoudige ex-premier het infame mafia-stigma moeten besparen.

Onder die getuigen zijn zwaargewichten als de vorige VN-secretaris-generaal Pérez de Cuéllar, de Duitse oud-minister van Buitenlandse Zaken Genscher, de Amerikaanse oud-ambassadeurs in Rome Raab en Secchia. Ook een andere zwaargewicht is opgeroepen: de niet-bekeerde mafiabaas Tano Badalamenti, die in de VS vastzit.

De ex-diplomaten komen vertellen dat Andreotti een alom geachte staatsman was en dat hij de drugshandel krachtig heeft bestreden. Ze moeten het proces tillen op het niveau waarop de verdachte het hebben wil: het moet een politiek proces worden, dat een boemerang tegen de aanklagers wordt. Want politieke processen horen in een democratie niet thuis. En alleen de geschiedenis zal oordelen over de politicus Andreotti en de door hem beheerste periode.

Badalamenti is opgeroepen om de belangrijkste getuige à charge tegen te spreken: zijn vroegere mafiavriend Tommaso Buscetta, de oudste van de 24 spijtoptanten die het openbaar ministerie van het parket van Palermo in stelling heeft gebracht. Ze worden geflankeerd door een kleine vierhonderd andere getuigen tegen Andreotti.

De 120 duizend pagina's van het dossier-Andreotti werpen voor het eerst licht op de duisterste bladzijden van de jongste Italiaanse geschiedenis. Tenminste, als de 36 beschuldigingen bewezen kunnen worden.

In een boek en in vele interviews heeft Andreotti alle beschuldigingen, ook de meest gefundeerde, bestempeld als onzin. Maar hoofdprocureur Caselli, chef van de drie rechters van onderzoek die tweeëneenhalf jaar in Andreotti's niet-officiële verleden hebben gegraven, weet zeker dat diens schuld onomstotelijk zal komen vast te staan. Alle getuigenissen zijn nagetrokken. Er zijn compromitterende telefoongesprekken afgeluisterd. Er zijn foto's. Slechts de video ontbreekt van de kus die de leiders van Italiës illegale en legale staat, Totò Riina en Giulio Andreotti, elkaar in 1987 zouden hebben gegeven.

Volgens de aanklacht begon Andreotti's mafia-connectie in 1968, toen de mafiose christen-democratische leider van Sicilië, Salvo Lima, zijn partijstroming kwam versterken. Daardoor werd Andreotti's stem in de partij beslissend. Voor de behartiging van de mafiabelangen in Rome zou Lima sindsdien zijn politieke patroon hebben ingeschakeld. Die kwam steeds meer in de greep van de mafiabazen. Maar hij kreeg er de stemmen van het mafiavolk voor terug.

De aanklagers beschouwen Andreotti als de leider van een mafiose partijstroming op Sicilië. Daarom, zeggen ze, moet het proces plaatsvinden in Palermo. Andreotti's advocaten zullen vandaag dat uitgangspunt betwisten. Volgens hen kan hun cliënt de mafia slechts hebben gediend als premier of minister. Daarom zou het proces moeten worden overgebracht naar het speciale ministerstribunaal in Rome.

De aanklagers maken veel werk van Andreotti's relaties met de machtige mafiose neven Ignazio en Nino Salvo, pachters van de belastinginning en financiers van de Siciliaanse christen-democraten. Nino Salvo en Salvo Lima werden in 1992 op last van Riina vermoord, omdat het hun niet was gelukt de in het maxiproces veroordeelde mafiabazen vrij te krijgen. Die moorden waren een waarschuwing aan hun mentor Andreotti, die zich met het oog op zijn presidentiële ambitie had gedistancieerd van de mafia.

Ondanks foto's en verklaringen van spijtoptanten en niet-mafiosi, blijft de ex-premier volhouden dat hij de neven Salvo niet gekend heeft. Waarom? Omdat hij volgens zijn tegenstanders anders in verband zou worden gebracht met de door de Salvo's gelaste moorden op de journalist Pecorelli in 1979 en generaal Dalla Chiesa in 1982.

Deze moorden vloeien volgens de aanklacht voort uit een van Italiës grootste politieke mysteries, de zaak-Moro. In maart 1978 werd de christen-democratische leider Aldo Moro ontvoerd door de extreem-linkse Rode Brigades. Andreotti zou de hoogste mafiabaas van toen, Stefano Bontate, hebben ingeschakeld om Moro's vrijlating te regelen.

Bontate gelastte de latere spijtoptant Buscetta contact op te nemen met de Rode Brigades. Maar die order werd snel herroepen, volgens de aanklacht omdat Andreotti te weten was gekomen dat Moro aan zijn ontvoerders vreselijke geheimen over hem had verteld. Moro werd vermoord.

De terroristenbestrijder Dalla Chiesa zou achter die geheimen zijn gekomen en ze hebben doorgespeeld aan Mino Pecorelli, een aan de geheime dienst gelieerde journalist. Deze wilde de zaak publiceren. Na zijn weigering zich door Andreotti's entourage te laten omkopen, werd Pecorelli vermoord. Dalla Chiesa kwam aan de beurt nadat hij als antimafia-prefect was uitgezonden naar Sicilië. Hij had tegen Andreotti gezegd dat diens Siciliaanse aanhang een mafiose troep was waartegen hij hard zou optreden.

Iedere beschuldiging van het openbaar ministerie is een hoofdstuk uit de Italiaanse geschiedenis. Neem Andreotti's hoofdrol in de vrijmetselaarsloge P-2, zijn ontmoetingen met de mafiabazen Santapaola, Bontate en diens moordenaar en opvolger Riina, zijn bemiddeling bij rechter Carnevale van het Hof van Cassatie om de processen tegen de mafiabazen ongeldig te verklaren. Op alle aanklachten heeft de ex-premier een antwoord. Het proces zal minstens tot eind 1997 duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden