André Rouvoet: jeugdzorg moet meer over seks praten

Seksualiteit moet in de jeugdzorg veel vaker besproken worden: bij functioneringsgesprekken van werknemers, bij overplaatsingen van kinderen van de ene naar de andere instelling en in de opleidingen. Een commissie onder leiding van oud-minister André Rouvoet eist van alle jeugdzorgorganisaties dat zij op deze manier seksueel misbruik terugdringen.

André Rouvoet. Beeld anp

Rouvoet is door Jeugdzorg Nederland ingeschakeld om met maatregelen te komen. De brancheorganisatie werd vorig jaar opgeschrikt door een rapport van de commissie-Samson, die concludeerde dat de overheid de afgelopen decennia ernstig heeft gefaald in haar taak om kinderen die zij onder haar hoede had te beschermen tegen misbruik.

De rode draad van uw aanpak is: er moet in de jeugdzorg op vaste momenten over seksualiteit worden gepraat. Waarom?
'Het belangrijkste dat naar voren kwam in het onderzoek van Rieke Samson was het grote taboe op het spreken over seksualiteit door hulpverleners. Daar moet iets aan veranderen. Het moet normaal zijn om te spreken over wat normaal en wat ongezond seksueel gedrag is. Met kinderen, met medewerkers en met pleegouders.

'Ik sprak afgelopen jaar met jongens die zeiden: ik heb in een hele trits inrichtingen gezeten, maar over seks ging het nooit. Ja, wel onder elkaar natuurlijk. Maar niet in de gesprekken tussen begeleiders en kinderen. Hoe kunnen die jongens dan weten waar de grens ligt? Dat is een risico, want de helft van de meldingen die bij Samson binnenkwamen, ging over misbruik door jongeren onderling.'

Uw maatregelen gaan tamelijk ver. In elk functioneringsgesprek moeten werknemers worden ondervraagd over veranderingen in hun privésituatie die het risico op misbruiksituaties kunnen vergroten, bij sollicitaties moet worden nagegaan wat iemands ervaringen zijn op dit terrein, als dader of slachtoffer.
'Dat klopt. Er wordt al veel gewerkt met de Verklaring Omtrent het Gedrag, maar die houdt alleen rekening met een bestaand strafblad. Dat is niet genoeg, daar haal je het lek niet mee boven water. We eisen dus onder meer dat referenties worden opgevraagd waarin specifiek wordt ingegaan op dit onderwerp. Maar ook wat iemand privé aan nare ervaringen heeft gehad, kan van invloed zijn op zijn omgang met seksualiteit. Dat hoeft niet altijd te betekenen dat iemand die zelf iets heeft meegemaakt niet geschikt is om in de jeugdzorg te werken. Maar je moet als instelling wel willen weten wat voor verleden iemand meeneemt.'

Hoe ziet u dat voor zich? Een sollicitant gaat zijn potentiële baas in een eerste gesprek toch niet vertellen dat hij in zijn jeugd is misbruikt?
'Het zal zoeken en tasten zijn hoe je op een professionele manier dit gesprek kunt voeren. Natuurlijk kan iemand zeggen: ik heb geen zin om daarover te praten. Zo'n opmerking kan een instellingsdirectie wel meenemen in de beoordeling of iemand al of niet geschikt is voor een functie.'

Blijft het niet bij een papier en goede voornemens ?
'Nee, er zijn harde afspraken gemaakt over de invoering bij de jeugdzorg- instellingen. Bij elke maatregel staat een deadline. Dat gaan we controleren. Ik hoop ook dat deze aanpak doorwerkt naar andere sectoren waar kinderen risico's lopen, zoals de kinderopvang, de geestelijke gezondheidszorg, instellingen voor mensen met down en jeugdgevangenissen.'

Rieke Samson beklaagde zich er in maart over dat het na de presentatie van haar rapport 'oorverdovend stil' werd rondom misbruik in de jeugdzorg. Voelde u zich aangesproken?
'Ik heb daar niets van begrepen, want we zijn het afgelopen half jaar hard bezig geweest om deze aanpak te schrijven. Samson heeft mij niets gevraagd en toen was daar ineens die kritiek in de krant. Ik stuurde haar een sms'je: 'joh, waar gaat dit over, kunnen we overleggen?' Daar heb ik nooit antwoord op gekregen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.