'Anders' verstoort poëtisch ritme

ZULTE - Een beetje zuur is het wel voor de bestuurders van Zulte, Oost-Vlaanderen. De dorpskern van Machelen aan de Leie ligt er weer fleurig bij. Vers plaveisel, frisse groenvoorzieningen, en onzichtbaar, nieuwe nutsleidingen. Maar daar gaat het niet over, deze dagen.


De bestuurders wilden in het opgekalefaterde hart de band met de grote kunstenaars uit het dorp illustreren. Er zijn drie kleurige kolommen geplaatst van beeldend kunstenaar en Machelaar Roger Raveel, Palen van het Onbeperkte, en een witte betonnen wand met in koperen letters het gedicht Credo van Gerard Reve, die zijn laatste jaren aan de Leie sleet. 'Kunst die bij ons past en ons rust en evenwicht brengt', zei burgemeester Henk Heyerick nog bij de inwijding op Tweede Paasdag.


Dat valt dus wat tegen. Alle vernieuwing staat sindsdien in de schaduw van de commotie over dat ene woordje, in de tweede zin van het vierregelige gedicht op de muur. 'Anders' in 'er rest mij niets anders dan duisternis en Dood' behoort er niet te staan. Het 'onbeperkte' van Raveels palen besmette kennelijk Reves wand: zes letters te veel.


Twee poëzieliefhebbers eisten de ontdekking op. Dichter André Degen zag het, toen hij op 26 april de Volkskrant opensloeg met een foto van het monument. 'Hè? Dacht ik. Niets anders?, schreef hij op zijn site. Hij had er meteen Het Zingend Hart en Verzamelde Gedichten op nageslagen. Vermoeden bevestigd. Fout. 'Anders' maakt de regel 'minder ritmisch'. Auteur en Raveelkenner Carlos Alleene was bij de onthulling aanwezig en zei op 28 april in de Belgische krant Het Nieuwsblad toen al 'het donkerbruine gevoel' te hebben dat er iets niet klopte. Hij greep ter controle naar dezelfde bundels. En inderdaad: 'anders' ontbreekt. Logisch: 'het verstoort het ritme'. Overbodig is het woord trouwens ook.


Joop Schafthuizen, Reves laatste levenspartner, was eveneens bij het feestje in de dorpskern. Het was op zijn voorstel dat Credo op de muur verscheen - 'het mooiste gedicht dat hier van toepassing is'. Hij bekent dat hem niets was opgevallen. 'Ik zal wel vooral op de dubbele punten en de hoofdletters hebben gelet. Laten we er niet heel moeilijk over doen. Beter een woord te veel dan te weinig.'


Na het bekend worden van de misser, heeft de gemeente Zulte ijlings de opdracht aan de aannemer uit de klapper gevist. De ambtenaren haalden opgelucht adem: de tekst stond correct in het bestek. De Grontmij was het volgende station, het advies- en ingenieursbureau voert de renovatie van de dorpskern uit. Volgens projectleider Roel Braeckevelt moet de fout bij het maken van grafische schetsen erin zijn geslopen. Dat gebeurde buitenshuis. Bij welk bedrijf wil hij niet zeggen. 'We zijn bij de uitvoering van die schetsen uitgegaan. Dat hadden we beter niet kunnen doen. Maar we hebben geen behoefte met een beschuldigende vinger te wijzen. Dit was een menselijke fout.'


Zulte heeft een correctie aangekondigd. Het college van B en W beslist vandaag op welke manier de tekst wordt rechtgezet. De opties volgens Grontmij: de muur omdraaien en een nieuwe tekst aanbrengen, alleen de tweede regel vervangen of een nieuwe plaat tegen de wand plaatsen. Schafthuizen heeft voorgesteld om, naar voorbeeld van manuscripten, 'anders' door te strepen, met een correctieteken in de kantlijn. Schafthuizen: 'Als het allemaal te lang duurt, verander ik het zelf wel. Het is op loopafstand.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.