Anders kiezen levert geen betere politici op

MET D66 in de regering is de discussie over bestuurlijke vernieuwing weer losgebarsten. Afgelopen maandag betoogde Ron Hillebrand op deze pagina dat het voorstel een dubbele stem uit te brengen, op een landelijke en op een regionale kandidaat, in procedureel-technisch oogpunt een monstrum is....

Wat is de waarde van het inbrengen van het regionale aspect? Al vele jaren blijkt immers dat de uitslagen van verkiezingen voor gemeenteraden en provinciale staten voor het overgrote deel bepaald worden door landelijke trends. Het specifieke gebiedsgebonden element is gering. Waarom zou dat nu opeens wel werken?

Wat ons betreft staat helemaal niet vast dat burgers problemen hebben met de staatsinrichting, met de procedures en regels. Het probleem zit hem ook niet in de vermeende onaanspreekbaarheid en de ontoegankelijkheid van politici en partijen. Communicatie tussen kiezers en gekozen vindt op vele fronten op vele momenten plaats. Politici worden heden ten dage overstroomd met informatie, onderzoeken, kengetallen en rapporten over het doen en laten van de burgers. Daar zit het probleem niet.

Het probleem zit hem eerder in de verzwaring van het politieke ambacht dat ontstaat door de 'overload' aan informatie. Keuzes worden daardoor lastiger en moeten beter worden beargumenteerd. En dat doen politici tegenwoordig te weinig. Het ontbreekt aan, zoals Pieter Tops ze noemt, 'moderne regenten' die gezaghebbend beslissingen kunnen nemen.

In plaats daarvan worstelen de politici met een imago van 'klungelen', 'incompetentie', 'gesjoemel' en 'onbetrouwbaarheid', een imago dat in menige parlementaire enquête is bevestigd. Het probleem zit hem dus in het functioneren van de politici zelf, niet in de manier waarop zij gekozen worden.

Bestuurlijke vernieuwing is daarom veeleer gediend met politici die in woord en gedrag dit imago uit de wereld weten te helpen. Er zijn dus betere volksvertegenwoordigers èn betere bestuurders nodig. Die krijg je niet door anders te laten kiezen.

De regering wekt met de plannen voor bestuurlijke vernieuwing verwachtingen die niet waargemaakt kunnen worden en die uiteindelijk, zoals enkele ongelukkige experimenten met referenda duidelijk hebben gemaakt, contraproduktief werken. Als blijkt dat na de veranderingen in procedures dezelfde politici er - in de ogen van burgers - nog steeds een potje van maken, dan versterkt dit alleen maar het beeld van de onbetrouwbaarheid van de politiek. Dat de regering met deze plannen het langdurige en kwetsbare proces van bestuurlijke vernieuwing een slechte dienst bewijst, gaat ons aan het hart.

Peter Castenmiller

Erica Slump

De auteurs zijn respectievelijk politicoloog en bestuurskundige; lid van de PvdA en lid van de VVD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden