Anders geaard

De grens tussen wetenschap en geld verdienen is in de academische wereld niet altijd even duidelijk meer, maar in Utrecht zijn enkele promovendi onlangs tegen een wezenlijk verschil aangelopen....

De promovendi in kwestie zijn aardwetenschappers - geologen, geochemici, geofysici - die een laboratorium delen met TNO-NITG, het Nederlandse Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen. Drie jaar geleden trok het NITG met zijn hele experimentele hebben en houden in bij de universiteit. Sindsdien leven de twee onderzoeksgroepen in gemeenschap van goederen. Dat leek goed te gaan, totdat de promovendi in het lab een paar weken geleden ineens een boze brief schreven naar het College van Bestuur. Zo kon het niet langer.

Wat kon zo niet langer? 'De werksfeer was niet goed', zegt drs. Dennis Naafs, schrijver van de brief. 'Er waren cultuurverschillen. Ons promotieonderzoek liep vertraging op.' Naafs spreekt niet alleen voor zichzelf, maar namens een heel Promovendiplatform. 'We schreven de brief om een doorbraak te forceren.'

De promovendi kregen daarop van de decaan het verzoek een lijst met concrete grieven op te stellen. 'Die lijst is inmiddels klaar', zegt Naafs. Hij kan een tipje van de sluier oplichten. 'Het gaat onder meer om verantwoordelijkheden. We weten niet wie in het lab verantwoordelijk is voor welk apparaat. Ook weten we niet welke apparatuur voor ons toegankelijk is. En misschien het belangrijkste punt is het verschil in werkwijze.' Analisten van NITG werken fundamenteel anders dan zij, vinden de promovendi.

Het gaat vooral om de meetdiscipline. 'Als NITG een vervuild gebied moet onderzoeken, dan analyseren ze misschien honderd bodemmonsters, en dat doen ze goed. Maar voor ons is goed niet goed genoeg. Wij onderzoeken vaak maar een paar monsters, maar dat moeten wel excellente analyses zijn.'

Decaan Stan White erkent dat verschil. 'De uitgangspunten zijn anders. Als promovendus wil je publiceren in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften. Terwijl het NITG soms gewoon geld moet verdienen. Die apparatuur kost miljoenen, dat moet toch ergens van worden betaald.'

Het samenwerkingsverband tussen zijn faculteit en het TNO-instituut is volgens hem uniek op de wereld, en wekt veel bewondering van buitenlandse vakbroeders. Over een paar jaar, zo zegt White, als een nieuw gebouw in gebruik is genomen, zal deze hoek van de campus het grootste aardwetenschappelijke centrum van Europa herbergen. Met alle schaalvoordelen van dien.

'Zo'n integratie gaat altijd gepaard met wat hick-ups', zegt White. 'Dat hadden we ook wel verwacht. Maar we zijn iets te optimistisch geweest over het samenvoegen van die twee culturen. Het is een enorme onderneming.' Hij wil de problemen zo snel mogelijk de wereld uit hebben. 'Het is ook in ons belang dat een promovendus binnen vier jaar kan promoveren.'

Promovendus Naafs haast zich trouwens te zeggen dat er ook een paar sub-labs zijn waar de samenwerking wel goed verloopt, waaronder zijn eigen lab. Ook White ziet plekken waar het wel goed gaat; alleen begrijpt hij niet waarom. Daarom gaat hij externe consultants vragen om de zaak eens goed door te lichten, en te onderzoeken hoe de cultuurverschillen opgelost kunnen worden. De consultants zouden in de zomer aan de slag moeten gaan. Om de grens tussen wetenschap en geld verdienen weer uit te wissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden