Achtergrond Bloot tijdens de Canal Pride

Anders dan je misschien zou denken hebben de meeste homo’s tijdens de Canal Parade gewoon hun kleren áán. En dat is belangrijk om op te merken

Zoek de passagier in string Beeld Philip Lindeman

Juist doordat steeds het beeld van blote mannen in leren strings op boten wordt herhaald, keren hetero’s én homo’s zich tegen de Canal Parade. Terwijl dat dus nergens voor nodig is. 

Met de Canal Parade had zanger Gerard Joling (zelf homoseksueel) geen moeite, liet hij weten toen hij zich in 2013 door  dagblad De Stentor liet interviewen. Hij vond het ‘natuurlijk goed om te laten zien dat er bij grote bedrijven, bij het leger en bij de politie veel doodgewone jongens en mannen werken die toevallig ook homo zijn’. ‘Maar met homoacceptatie heeft het natuurlijk geen reet te maken’, zei de zanger. ‘Ik denk eerder dat het averechts werkt. Als je als nuchtere hetero in het Journaal een stelletje leernichten in hun blootje op een bootje ziet springen, krijg je toch niet meer begrip voor homo’s?’

Want hoewel Gerard Joling zelf geregeld uitgedost in verentooi en felle kleuren op het podium staat, stoorde hij zich aan, zoals hij het zelf omschreef, ‘dat extravagante gedoe’. Het gespring, maar vooral de blootheid en de leren outfits.

Joling is niet de enige (homoseksuele) bekende Nederlander die in het verleden kritiek had op het bloot en de weinig verhullende kleding tijdens de botenparade, die komende zaterdag weer plaatsvindt in Amsterdam. Drie jaar geleden gaf ook zanger Wouter Hamel in een interview met het Algemeen Dagblad toe dat hij er vroeger niet warm voor liep, hoewel hij nu weer is bijgedraaid. ‘Ik vond het stigmatiserend: al die boten met mannen in strings erop. Straks denken de mensen dat we allemaal zo zijn, zei ik dan.’

En onlangs deelde oud-profvoetballer en levensliedzanger John de Bever in een interview met de Volkskrant zijn weerzin tegen de Canal Parade en mannen in string. ‘Luister: iedereen moet zijn leven leiden zoals-ie wil’, zei hij. ‘Maar persoonlijk vind ik het vreselijk, mannen in een string op een boot. Als je zo graag geaccepteerd wil worden, doe dan lekker normaal. Door de Gay Pride (zoals de Canal Parade eerder heette, red.) denken veel mensen dat homo’s rare lui zijn.’

De zogenoemde ‘blote mannen’, ‘leernichten’ of ‘mannen in strings’ tijdens de Canal Parade lijken een breed gedeelde irritatie onder hetero’s én lhbti’ers. Uit een jaarlijks onderzoek van het tv-programma EenVandaag naar homoacceptatie in Nederland, bleek vorig jaar dat 37 procent van de Nederlanders denkt dat de botenparade een negatief effect heeft op de acceptatie van homo’s in Nederland, tegenover ruim een kwart van de ondervraagden met een lhbti-achtergrond. Slechts 16 procent van de ruim 28 duizend deelnemers aan de enquête geloofde dat de optocht een positief effect heeft. Onder lhbti’ers was dat 24 procent.

‘Ik ben zelf homo, maar ik kan me moeilijk identificeren met de extremen die tijdens de Canal Parade vooral zichtbaar zijn’, zei een van de respondenten die niet geloofde dat de homo-emancipatie gebaat is bij de botenoptocht. ‘De Canal Parade geeft een verkeerd beeld van homo’s. Het is alsof ze allemaal in leer gekleed en half bloot over straat gaan. Te extravagant’, reageerde een ander. Volgens nog een respondent zitten homo’s hier echt niet op te wachten: ‘De Canal Parade bevestigt vooroordelen en stereotypen, niet zo’n klein beetje ook.’

De reacties zijn allemaal gebaseerd op het idee dat de Canal Parade een evenement is waarbij homoseksuele mannen massaal in string, bloot of leer feestvieren op boten. Maar klopt dit beeld wel? En in hoeverre spelen media daar een rol in?

Het aantal deelnemers en hun outfits blijken nergens geregistreerd te staan. Dus bekeek de Volkskrant de televisieregistratie van vorig jaar om alle zichtbare deelnemers op de 82 boten te tellen. Daarnaast turfden we op de categorie ‘string’, ‘leer’ en ‘bloot bovenlijf’. De honderdduizenden mensen die aan de kades naar de botenparade kwamen kijken hebben we uiteraard niet meegeteld.

0,32 procent

Wat blijkt? Van de 6.162 mensen die op de boten meevoeren droegen twintig mannen en een enkele vrouw zichtbaar een string, waarmee, met of zonder andere kledingstukken, blote billen bedoeld worden. Dat is 0,32 procent van het totaal. Zeker 48 mensen (0,78 procent) hadden zich in leer gestoken en 401 opvarenden (6,51 procent) stond met een ontbloot bovenlijf al dan niet te dansen op een boot – daarvan droegen de meesten ook een string. Kanttekening: het was niet altijd bij iedereen goed te zien wat ze aanhadden.

In de botenparade voeren acht boten mee met één persoon in string aan boord. Op vier andere boten stonden twee tot vijf mannen in string. Op nog eens acht boten stonden opvarenden in leren kleding. Meer dan de helft van de boten, 47 in totaal, had een enkeling of een groepje mensen mee met ontbloot bovenlijf. De Mister B. Leatherboat (98 opvarenden) was relatief het sterkst vertegenwoordigd qua aantal mensen in leer (20) en bloot bovenlijf (68).

Deze cijfers wekken geen verbazing bij Nelson Sousa da Cunha (39), eigenaar van de Amsterdamse fetisj- en leerwinkel Mister B., en tevens jarenlang organisator van de zogeheten lederboot. Hij is een trouwe bezoeker en opvarende van de botenparade en zegt met eigen ogen gezien gezien te hebben dat het meevalt met het bloot. Maar hij is wel bekend met de vooroordelen over mannen in string, leer of weinig verhullende kleding tijdens de Canal Parade. Die aannames zijn deels ontstaan, denkt hij, doordat hun boot elk jaar weer uitgelicht wordt door de media. ‘Je ziet vaak foto’s of beelden van onze boot bij berichten op Nu.nl of in items van RTL Boulevard’, zegt Sousa da Cunha. ‘Zelfs als het níét over de Canal Parade gaat, maar over een lhbti-gerelateerd onderwerp. Dat drukt een stempel op de gay scene.’

Die laatste kritiek wordt ook door lhbti-belangenvereniging COC gedeeld. In 2012 diende COC Amsterdam een klacht in bij de Raad voor de Journalistiek tegen de inmiddels ter ziele gegane website SpitsNieuws. De aanleiding was een foto van twee paar blote billen die boven een bericht over een weggepest homostel in Den Haag was geplaatst. Volgens de belangenvereniging was de relatie die tussen de foto en het artikel werd gelegd vooroordeelbevestigend en stigmatiserend. De Raad voor de Journalistiek stelde COC Amsterdam in het gelijk.

Vier jaar eerder, in 2008, stuurde COC Nederland al eens een pittige brief naar NOS. De NOS-redactie zou volgens COC homo’s zo negatief mogelijk in het nieuws brengen door irrelevante en suggestieve beelden. De eindredactie reageerde verontwaardigd. Die noemde de beschuldiging ‘zacht gezegd een misvatting en eigenlijk gewoon pure nonsens’. Maar de toenmalige NOS-Ombudsman, Ton van Brussel, veegde de klacht niet geheel van tafel in een reactie: ‘Te vaak worden uit een soort reflex bij berichten over homoseksualiteit beelden van de Canal Parade vertoond. Dat is buitengewoon raar als er geen directe relatie is tussen bericht en beeld.’ De huidige NOS-hoofdredactie laat via een woordvoerder weten er anno 2019 iets minder stellig tegenaan te kijken: ‘Zomaar beeld uit de Canal Parade bij een bericht over homoseksualiteit gebruiken zal meestal niet passen, maar uiteindelijk is het een besluit per onderwerp, afhankelijk van het nieuws en de context.’

Ook de Volkskrant is in het verleden (2010) door het COC op de vingers getikt vanwege een foto van blote mannen op de Canal Parade bij een artikel over een forse toename van meldingen van homohaat en antisemitisme. Vier jaar later ging de krant weer in de fout, toen met een artikel over een Groningse agent die twitterde dat hij de Canal Parade ‘een smerige vertoning’ vond. Bij het artikel werd een foto van de lederboot geplaatst, tot ergernis van een lezer wiens klacht de brievenrubriek haalde. ‘En ja hoor, daar is-ie weer’, schreef Daniël Cohen uit Amsterdam. ‘De obligate blote-homobillenfoto die elk jaar opduikt bij artikelen over de Gay Pride, dit keer naar aanleiding van de twitterende Groningse agent. (...) Wellicht is het argument dat het hier gaat om een ironisch commentaar op de agent uit het artikel, maar, beeldredactie: het gaat hier om beeldvorming. Over clichés. Iets waar de Gay Pride in al zijn gevarieerdheid een statement over wil maken.’

Kritiek op de lederboot

Een bijkomend negatief effect van deze beeldvorming, zegt Sousa da Cunha, is dat de lederboot de laatste jaren ook binnen de gayscene veel kritiek krijgt. ‘‘Moet het allemaal zo naakt?’, hoor ik dan. ‘Ik doe het toch ook niet’, wordt er gezegd. Maar de juiste vraag is: waarom zou het niet mogen? We vormen maar een klein deel van de community, net als de dragqueens. Waarom moeten we onszelf ook binnen de scene uitwissen als we in het dagelijks leven al gediscrimineerd worden?’

Volgens Sousa da Cunha zetten vooral homoseksuele jongeren zich af tegen de lederboot. ‘Dat is jammer. Ik merk dat er nu voor het eerst een generatie jongeren is opgekomen die niet zo hard hebben hoeven te strijden als de oudere generaties. Die konden bij wijze van spreken op 12-jarige leeftijd uit de kast komen bij hun ouders en in hun omgeving, zonder dat dat grote gevolgen had voor hun veiligheid.’

Sousa da Cunha zegt geregeld negatief commentaar te krijgen op straat wanneer hij in leer naar buiten gaat. ‘Ik voel me tegenwoordig minder vrij in Amsterdam dan eind jaren negentig, toen ik voor het eerst naar de Gay Pride ging. Toch blijf ik buiten leer dragen. Ik hoop dat de jonge generatie snapt dat juist zichtbaarheid discussie genereert en seksualiteit normaliseert. Dat geldt trouwens ook voor hetero’s die kritiek hebben op bloot en leer. Ik provoceer niet, ik ben braaf getrouwd, maar ik verstop mijn fetisj niet. En dat zouden hetero’s ook niet moeten doen, want onze fetisj- en leerwinkel wordt allang niet meer alleen door homo’s bezocht.’

Dirk Groten (voor links) tijdens Pride, met vrienden. Beeld Adalberto Costessi

Dirk Groten (48)

‘Vier of vijf jaar geleden ging ik voor het eerst schaars gekleed naar een festival in Nederland – dat was tijdens Milkshake in Amsterdam. Daarvoor kleedde ik me alleen minder verhullend wanneer ik evenementen voor mensen met een rubber- en leerfetisj bezocht. Pas twee jaar geleden besloot ik samen met vrienden uitgedost én met blote billen naar Gay Pride te gaan.

Mensen denken vaak dat mannen zich zo kleden omdat ze willen choqueren. Dat geldt in ieder geval niet voor mij. Vorig jaar droeg ik een string en liep ik op hoge hakken om te laten zien dat ik mezelf helemaal geaccepteerd heb als homo. Ik ben trots op mijn seksualiteit en ik ben trots op mijn lichaam: ik ben niet super gespierd, maar ik voel me comfortabel met wie ik ben en hoe ik eruitzie. Dát zelfvertrouwen wil ik aan andere mensen laten zien. Daarnaast heb ik een fetisj voor leer en rubber en vind ik het simpelweg leuk om me te verkleden.

Evenementen als de Gay Pride en Milkshake zijn bij uitstek gelegenheden om diversiteit te laten zien binnen de community. Want discriminatie komt ook van binnenuit. ‘Doe eens normaal’, hoor ik vaak. ‘Homoacceptatie is er niet bij gebaat.’ Vooral dragqueens, homo’s die vrouwelijk overkomen en homo’s met een fetisj krijgen kritiek. Je merkt ook op datingsites dat men vooral op zoek is naar homo’s die hetero overkomen. Dat is toch tegenstrijdig met een evenement als Pride, dat voor tolerantie en diversiteit staat?

Toen ik uitgedost langs de vaarroute van de Canal Parade wandelde, kreeg ik alleen maar leuke reacties. Mensen wilden met me op de foto of kwamen naar me toe om hun verhaal te vertellen, juist vanwege onze outfits. Vorig jaar sprak ik een Syrische vluchteling die vertelde hoe hij de dag had beleefd. Hij vond het mooi en divers, zei hij. Zoiets had hij nog nooit meegemaakt. Zulke interactie raakt me. Ik raakte ook in gesprek met bewoners aan de Prinsengracht, die ons uitnodigden om dit jaar te komen borrelen. 

Inmiddels zou ik ook buiten Gay Pride en Milkshake zo schaars gekleed de deur durven uitgaan. Tenminste, als ik naar een feest ga – en als het geen winter is. Ik ga niet in december met mijn jockstraps op de fiets naar Lovedance in de Paradiso.

Tot nu toe heb ik geen negatieve ervaringen gehad op straat. Ik merk zelfs dat er meer homo’s met een leer- en rubberfetisj zijn in de Amsterdamse gayscene. Vooral jongeren sluiten zich steeds vaker aan. Ik begrijp ook niet zo goed waarom homo’s met deze fetisjen als choquerend worden ervaren. We vormen een lieve, sociale en diverse groep. We zorgen goed voor elkaar en daarbuiten zijn we vaak actief als vrijwilligers voor goede doelen. Je mag me op straat altijd aanspreken.’

Steven Gletsjer Beeld Celine Toering

Steven Gletsjer (39)

‘Ik draag graag praktische kleding, dus warm weer is alvast een goede reden om in blote billen naar Canal Parade te gaan. Maar ik vind vooral dat de wereld nogal aan het vertrutten is. En ik beschouw mijn outfit ook een beetje als een statement vóór tolerantie. Want we kunnen wel allemaal beweren dat we zo tolerant zijn, maar als vervolgens wordt verwacht dat je in driedelig pak op een boot staat, dan vraag ik me af welke waarde het woord ‘tolerantie’ nog heeft.

Ik heb het altijd al fijn gevonden om weinig kleding te dragen. 17 of 18 moet ik geweest zijn toen ik het voor het eerst deed. Ik ga naar naaktstranden en in de zomer verblijf ik graag op naaktcampings in Frankrijk. Een nudist zou ik mezelf niet noemen, die doet het puur voor de naaktheid, ik ben een naturist.

Op werk draag ik ook zo weinig mogelijk kleren. Ik werk geregeld in de Spijkerbar in Amsterdam, daar kan dat gelukkig. Dan loop ik bijvoorbeeld rond in een jockstrap. En naarmate de avond vordert, ja, dan gaan steeds meer kledingstukken uit. In de Spijkerbar kijkt niemand ervan op, daar kan iedereen zijn wie hij of zij wil zijn.

Ik heb krijg eigenlijk nooit te maken met vooroordelen. Maar toevallig werd ik onlangs er voor het eerst mee geconfronteerd. Een vrouw, een organisatrice van de motortour die bij Pride Walk 2019 hoort nota bene, vond mijn outfit erg ongepast. Ze vond dat het blotenbillenbroekje niet bijdroeg aan de boodschap. De Pride Walk is opgedragen aan de Russische lhbti-activiste die vorige week is vermoord. Ze is gedood vanwege intolerantie. Dan moet je de tolerantie vieren en juist laten zien, toch?

We hadden trouwens ook vijf dildo’s op de motor zitten. Daar werd dan niks van gezegd, maar wel over een broekje. Ik was nogal ontdaan door die dame, die zelf lesbienne is. Deze opmerking kwam vanuit onze eigen gemeenschap, wat het heel raar maakt. In het dagelijks leven ben ik nog geen vooroordelen tegengekomen, maar goed, ik ga dan ook niet zo winkelen in de Bijenkorf natuurlijk.

Mijn omgeving heeft geen moeite met de kleding die ik op zulke evenementen of in de Spijkerbar draag. Of, nou ja, mijn moeder is er niet meer, dus die kan ik er niet naar vragen. Zij zou het niet hebben aangemoedigd, denk ik, maar het ter kennisgeving hebben aangenomen. En mijn vader vindt het allemaal wel grappig.

Ik heb de indruk dat vroeger meer bloot te zien was in het openbaar. Toen lagen vrouwen ook nog gewoon topless op het strand te zonnen. Die vrijheid staat nu ook natuurlijk een beetje onder druk van mensen die vinden dat de boel bedekt moet worden, of religies waar we allemaal maar respect voor moeten hebben. Daar heb ik dus geen trek in. Ik doe lekker waar ik zelf zin in heb.’

Hoe bloter hoe beter

VVD-politicus Frits Huffnagel pleitte vorig jaar tijdens de bekendmaking van de deelnemende boten aan Canal Parade voor meer bloot. In 2004 riep voormalig adviseur Siep de Haan op tot meer bloot tijdens de jaarlijkse botenparade, als protest tegen de toenemende vertrutting en preutsheid van het bestuur van het Amsterdamse stadsdeel Centrum.

Strafbaar

Volgens de laatste cijfers van Amnesty International is homoseksualiteit in zeventig landen strafbaar, in 44 landen geldt de strafbaarheid ook voor lesbische vrouwen. In zeker zes landen staat de doodstraf op homoseksualiteit. In negen landen zijn lhbti-rechten opgenomen in de grondwet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden