andere kranten

Trouw..

NRC Handelsblad

De kiezers hebben de politiek in Nederland gisteren op z'n kop gezet. Zij kozen massaal voor verandering, maar het paradoxale is dat het baken van continuïteit, het CDA, hieraan nu leiding moet gaan geven.(...)

In de campagne heeft het CDA uitermate slim geopereerd door zich achter de rug van Fortuyn te manifesteren als de gematigde criticaster van Paars.(...) Interessant is of het herrezen CDA heeft geleerd van de fout uit het verleden en de belofte van een nieuwe bestuurscultuur zal weten waar te maken.(...)

De Nederlandse kiezer heeft gisteren een onmiskenbare zwenking naar rechts gemaakt en daarmee de trend in Europa gevolgd. Met in totaal vijftig zetels, een verlies van 25, bevindt de omvang van links zich op een naoorlogs dieptepunt.(...)

De verkiezingen hebben het ongenoegen van de kiezers blootgelegd over de in zichzelf gekeerde manier waarop in Den Haag politiek wordt bedreven. Het is aan het CDA en de LPF, de grote winnaars van de verkiezingen, om te bewijzen dat dit signaal is verstaan.

De Telegraaf

Pim Fortuyn is er ook na zijn dood in geslaagd om de politieke orde op zijn kop te zetten zonder een echt program, zonder een hechte organisatie en een kandidatenlijst vol onbekende gezichten. Intussen moet de LPF snel proberen zich om te smeden tot een eenheid met een helder profiel en serieuze inbreng. Dat is deze partij verplicht aan de kiezers. (...) De PvdA is verpletterd en de VVD zwaar gehavend. Ze waren te veel in zichzelf gekeerd. Melkert en Dijkstal waren totaal onaansprekende lijsttrekkers die het vertrouwen in hun partij hebben verspeeld. (...)

De kiezers verveelden zich bij te bureaucratische paarse machthebbers. Veel problemen van de kiezers zoals de criminaliteit, het vreemdelingenvraagstuk, de WAO en de wachtlijsten, werden niet aangepakt of te bureaucratisch. De kiezers voelden zich door de elite verlaten. (...)

Er is een verschuiving naar rechts geweest die in een nieuw kabinet tot uiting dient te komen.(...) De formatie dient uiteindelijk een stabiel kabinet op te leveren met een financieel solide beleid, en goede bewindslieden die een oor hebben voor de boodschap van de kiezers van gisteren.

Het Parool

Verkiezingen zijn altijd een momentopname, maar ditmaal kwamen ze op een moment dat het electoraat in grote beroering was. Ongelukkiger had niet gekund.(...)

Toch kwam de schok van gisteren niet uit de lucht vallen. De onvrede over Paars, die door Fortuyn zeer luidruchtig aan de opervlakte kwam en na zijn dood alleen maar sterker werd, sluimerde al langer. (...)

Nu dat in de verkiezingsuitslag van gisteren zo'n duidelijke vertaling heeft gekregen, is een niet-paarse regering de enige democratie optie. Dat de Fortuyn-aanhangers daar deel van moeten uitmaken, staat buiten kijf. Dat de PvdA en D66 oppositie moeten voeren, ook. Rest een kabinet van CDA, LPF en VVD.

De onervaren Balkenende (...) is een winnaar met gebonden hadden. Een groot deel van zijn achterban hoopte dat het CDA met zijn komst een socialer gezicht zou krijgen. In plaats daarvan lijkt hij de leider te worden van een kabinet met een uitgesproken rechts profiel. (...) Aan hem nu de taak het ongerichte LPF-populisme te beteugelen. Hij zal daarbij de VVD hard nodig hebben, maar ook die partij is aangeslagen. (...)

Winnaars en verliezers van deze verkiezingen zullen moeten zoeken naar wegen om de politiek nieuw leven in te blazen. Of dat mogelijk is (...) staat allerminst vast.

Algemeen Dagblad

Het CDA is onder leiding van Jan Peter Balkenende, die nog maar een half jaar geleden aantrad na opnieuw een diepe crisis in zijn partij, als grote overwinnaar tevoorschijn gekomen. De partij is met afstand de grootste, waardoor er ook geen twijfel kan bestaan over de vraag wie het initiatief bij de komende kabinetsformatie dient te krijgen.(...)

De christen-democraten hebben hun tradionele positie in het centrum herwonnen, al is de politieke omgeving waarin zij thans moeten opereren een totaal andere dan in het verleden. Wat zich wreekt is dat het CDA jarenlang machteloos oppositie voerde, crisis na crisis beleefde, maar achter de brede rug van de aansprekende figuur van Fortuyn plotseling wist te herrijzen. Balkenende wekt bij kiezers vertrouwen, maar zijn partij heeft vooral belang gehad bij de ongenoegens die Fortuyn tot leven bracht. Daardoor bestaat het gevaar dat het CDA de gevangene raakt van het succes van de vermoorde lijsttrekker.

De Standaard

De winnaar van de Nederlandse verkiezingen is het volk. Het heeft laten zien dat het zelfs in de meest penibele omstandigheden met zijn democratische rechten en plichten weet om te gaan.(...) Het Nederlandse volk heeft zijn regenten een heilzame les gegeven die ze niet licht zullen vergeten.(...)

De kiezers hebben tegelijk laten zien dat ze vele malen volwassener zijn dan hun regeerders vaak vrezen. Ze zijn geen klootjesvolk dat domweg achter rattenvangers aanholt en zijn emoties niet de baas kan.(...)

Verkiezingen moeten worden vergeleken met de vorige, niet met de recentste peilingen. Dat levert als belangrijkste conclusie op dat Paars op een ongelooflijke manier beurs is geslagen.(...) De schaduw van Pim Fortuyn is daar debat aan, maar de oorzaken liggen veel dieper. De verpletterde sociaal-democratie moet zich van de grond weer opbouwen (...) Het volk is wakker geschud. Het zal zich niet zo gauw weer in slaap laten wiegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden